Độc đáo làm kem đánh răng từ xương cá tra

Xương cá là một trong những chất thải với số lượng khá lớn từ ngành thủy sản, nhưng chưa được sử dụng hợp lý. Một trong những công dụng đặc biệt của xương cá là chế biến thành bột giàu canxi trong các chế phẩm.

xương cá
Bột xương cá chưa canxi cacbonat (CaCO3), có thể dùng trong kem đánh răng.

Kem đánh răng với bột xương cá tra

Kem đánh răng là một chế phẩm bán rắn có chứa nhiều thành phần bao gồm các chất tẩy rửa, và các chất phụ gia khác. Nhằm mục đích tác động lên bề mặt răng để bảo vệ răng khỏi bị hư hại do vi khuẩn đường miệng gây ra, mà không làm hỏng răng và nướu.

Kem đánh răng
Kem đánh răng là sản phẩm thông dụng.

Công dụng đặc biệt của bột xương cá là cung cấp canxi cacbonat (CaCO3) cho kem đánh răng. Dựa trên kết quả nghiên cứu, trong 100 gam bột xương cá tra có 1002mg canxi và 12,80mg phốt pho. Đây là giải pháp canxi thay thế có nguồn gốc từ thiên nhiên nên rất an toàn cho cơ thể. Canxi cacbonat trong kem đánh răng có chức năng như một hợp chất làm sạch có thể làm giảm cường độ của lớp màu nâu trên bề mặt răng. 

Nghiên cứu này nhằm tạo ra kem đánh răng với canxi có nguồn gốc từ bột xương cá tra. Phụ phẩm xương cá tra trở thành một nguồn canxi thay thế đặc biệt. Bột xương cá tra sử dụng cho thí nghiệm không chứa hóa chất nên không làm giảm đi chất lượng của kem đánh răng. Việc nghiên cứu đổi mới sản phẩm kem đánh răng này đã xác định được đặc tính và có thể được sản xuất thương mại để bán ra trên thị trường.

Các thành phần của nghiên cứu

Tiến hành tách xương cá tra, luộc rồi nghiền thành bột. Kem đánh răng được sản xuất theo công thức sửa đổi. Sau đó bổ sung thêm bột xương cá tra chuẩn bị bên trên. Đánh giá định kỳ chất lượng kem đánh răng thành phẩm (thực hiện vào ngày 1, ngày 7, ngày 14 và ngày 21 sau khi sản xuất).

Đánh giá cảm quan: Bao gồm kết cấu, mùi, vị và tính đồng nhất. Tất cả đều được quan sát một cách khách quan. Quan sát tính đồng nhất, độ nhớt, độ pH, cuối cùng là kiểm tra sự hình thành bọt của kem đánh răng.


Bột xương cá được bổ sung vào kem đánh răng.

Trong kem đánh răng chứa bột xương cá tra

Chức năng chính của kem đánh răng là loại bỏ chất bẩn bám trên bề mặt răng mà ít gây hại cho răng miệng. Sự tạo thành bọt khi bôi lên răng giúp quá trình làm sạch răng hơn. Một chức năng khác của kem đánh răng là ngăn ngừa sâu răng và giảm hôi miệng. Các đặc tính quan trọng của kem đánh răng là tính nhất quán, khả năng chà rửa, sự hình thành bọt, mùi vị, độ ổn định và độ an toàn. 

Công thức kem đánh răng chứa bột xương cá tra như một thành phần hoạt tính, natri lauryl sulfat làm chất tẩy rửa hoặc tạo bọt, glycerin là chất giữ ẩm, natri CMC làm chất kết dính, carbomer là chất tạo keo, sorbitol làm chất tạo ngọt, tinh dầu bạc hà tạo hương vị, natri benzoat làm chất bảo quản và dung môi. Thành phần trong công thức này dựa trên thành phần chung của kem đánh răng.

Sau khi kiểm tra thành phẩm

Các kết quả thu được trong đánh giá cảm quan bao gồm hình dạng, mùi và màu sắc của kem đánh răng bột xương cá tra đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn của SNI 12-3524, 1995 về kem đánh răng.

Hàm lượng bột xương cá tra càng cao thì kem đánh răng càng đậm đặc. Tương tự như vậy với kết cấu, bột xương cá tra có nồng độ càng cao thì kết cấu càng thô hoặc kém mềm, khi sờ vào có nhiều hạt nhỏ. Mùi thơm là tinh dầu bạc hà, một hương vị tươi và sạch cho người dùng. Ngoài ra, bạc hà cũng là một đặc tính quan trọng để người dùng chọn sử dụng sản phẩm này.

Về tính đồng nhất, hàm lượng bột xương cá tra được bổ sung càng cao thì càng có nhiều hạt thô. Điều này có thể là do bột xương cá tra vẫn chưa mịn so với các chất phụ gia khác. Sau 21 ngày bảo quản, kem đánh răng được pha chế có độ đặc hơn. 


Kem đánh răng bổ sung bột xương cá tra có độ nhớt cao hơn bình thường.

Ngoài ra, hàm lượng bột xương cá tra bổ sung càng cao thì độ nhớt càng cao. Vì càng nhiều bột thì dung môi càng ít. Độ nhớt đánh giá dạng đặc quánh của kem đánh răng, giúp dễ lấy ra khỏi ống và đủ cứng để có thể duy trì hình dạng của kem đánh răng trong ít nhất 1 phút. Độ nhớt cũng là thước đo khả năng chống chảy, lực cản càng lớn thì độ nhớt càng lớn.

Độ pH được đo từ 4,5 đến 10,5. Do đó kem đánh răng này an toàn để sử dụng và không gây kích ứng cho niêm mạc miệng. Kem đánh răng được cho là tốt nếu nó tạo thành bọt. Sự hình thành bọt có thể liên quan đến khả năng loại bỏ thức ăn hoặc mảnh vụn răng trong quá trình đánh răng. Kết quả kiểm tra cho thấy, khi bổ sung hàm lượng bột xương cá tra càng lớn thì chiều cao của bọt càng giảm, điều này là do độ đặc của kem đánh răng ảnh hưởng.

Phụ phẩm bột xương cá có thể được bào chế thành kem đánh răng. Công thức trên đáp ứng đầy đủ các yêu cầu hóa lý, có thể được sử dụng như một sản phẩm cải tiến trong tương lai. Ngoài ra, bột xương cá tra cũng có thể được sử dụng như một nguồn canxi tự nhiên cho nhiều hoạt động có ích khác.

Reference: Wahyu Margi Sidoretno, Azlaini Yus Nasution; Analisis Fisikokimia Pasta Gigi Yang Mengandung Kalsium Berasal Dari Tulang Ikan Patin (Pangasius Hypophthalmus); Jurnal Farmasi Higea, Vol. 12, No. 2, 2020

Đăng ngày 26/07/2022
Hà Tử @ha-tu
Khoa học

Ảnh hưởng của nhiệt độ lên tỉ lệ giới tính ấu trùng tôm sú

Ở tôm sú, con cái lớn nhanh và có kích thước lớn hơn con đực. Tác động của nhiệt độ có thể làm tăng đáng kể sự biểu hiện của các gen xác định giới tính, giúp cải thiện tỷ lệ giới tính như mong muốn trong đàn.

tôm sú
• 16:28 23/09/2021

Trung Quốc chuyển sang nuôi tôm sú vì giá cao

Người nuôi tôm ở Trung Quốc đang chuyển sang nuôi tôm sú nhiều hơn do giá tốt hơn, theo Chủ tịch Hiệp hội Thủy sản lớn nhất của Trung Quốc.

tôm sú
• 18:44 17/08/2021

Nuôi tôm thâm canh bổ sung thức ăn tươi sống

Thử nghiệm nuôi tôm sú bằng tảo lục sợi (Chaetomorpha sp.) và ốc (Stenothyra sp.) cho thấy cải thiện tăng trưởng, nâng cao năng suất và tăng cường hấp thu, chuyển hóa thức ăn nhân tạo góp phần giảm chi phí sản xuất cho người nuôi.

ốc cho tôm ăn
• 17:12 28/07/2021

Hiệu quả từ nuôi tôm kết hợp thả cá rô phi xử lý nguồn nước

Hiện nay, nuôi tôm kết hợp cá rô phi xử lý nước ở ấp Vĩnh Điền (xã Long Điền Đông, huyện Đông Hải) được xem là mô hình cho hiệu quả kinh tế cao.

Cá rô phi
• 10:23 19/07/2021

Công nghệ Camera dưới nước

Trong nuôi tôm thâm canh, môi trường nước đục khiến người nuôi khó quan sát thực tế đáy ao. Suốt thời gian dài, các quyết định quản lý quan trọng đều phải dựa vào kinh nghiệm hoặc canh nhá thủ công, dẫn đến độ trễ lớn và thiếu tính chính xác.

Ao tôm
• 12:07 29/01/2026

Mắt tôm tít: Cảm hứng chế tạo camera phát hiện ung thư

Không chỉ sở hữu cú đấm trứ danh, loài tôm tít còn mang trên mình hệ thống thị giác phức tạp nhất hành tinh. Chính khả năng nhìn thấy những tín hiệu ánh sáng vô hình của chúng đã gợi mở cho các nhà khoa học chế tạo loại camera phẫu thuật siêu nhỏ, giúp phát hiện tế bào ung thư với độ chính xác cao.

Tôm tít
• 11:22 27/01/2026

Công nghệ giám sát chất lượng thủy sản bán lẻ

Năm 2026, các hệ thống bán lẻ hiện đại thực hiện vai trò giám sát kỹ thuật trực tiếp thông qua việc tích hợp dữ liệu thời gian thực. Sự kết hợp giữa IoT, Blockchain và công nghệ cảm biến đã thiết lập nên các hàng rào kiểm soát khắt khe nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm và khẳng định vị thế của nhà cung cấp trong chuỗi giá trị thủy sản.

Thuỷ sản
• 10:52 26/01/2026

Mô hình CTU-RAS quy mô nông hộ - Giải pháp cho ngành tôm

Nuôi siêu thâm canh tôm thẻ chân trắng đã từng bước khẳng định vị thế trong ngành hàng tôm của Việt Nam, không ngừng gia tăng về diện tích nuôi và sản lượng nuôi.

Tôm
• 08:00 04/11/2025

VNF Infographic Series: Chitosan – Khả năng tạo màng/tạo gel

Bạn có biết chitosan không chỉ là một polymer tự nhiên thân thiện với môi trường, mà còn có khả năng tạo gel/ màng film với đặc tính kháng khuẩn/kháng nấm, giữ ẩm và phân hủy sinh học?

Chitosan
• 23:13 07/02/2026

VietShrimp Asia: Hành Trình 10 Năm – Bước Ngoặt Mới cùng Aquaculture Vietnam

VietShrimp Asia: Hành Trình 10 Năm – Bước Ngoặt Mới cùng Aquaculture Vietnam

vietshrimp
• 23:13 07/02/2026

Nguồn cung cá nước ngọt dồi dào dịp Tết

Cận Tết Nguyên đán, nhu cầu tiêu thụ thủy sản tăng cao khiến người nuôi cá nước ngọt kỳ vọng vào một vụ thu hoạch khởi sắc. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn cung dồi dào và sức mua thị trường còn chậm, giá nhiều mặt hàng cá vẫn neo ở mức thấp, buộc người nuôi tiếp tục chờ đợi cao điểm Tết để cải thiện đầu ra.

cá
• 23:13 07/02/2026

Khuyến cáo khi nuôi tôm nước lợ năm 2026

Trước dự báo thời tiết năm 2026 diễn biến phức tạp với nắng nóng kéo dài, mưa trái mùa và xâm nhập mặn gia tăng, ngành nông nghiệp TP Cần Thơ khuyến cáo người nuôi tôm nước lợ tuân thủ khung lịch thời vụ, chủ động quản lý môi trường ao nuôi nhằm hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất.

nuoi-tom
• 23:13 07/02/2026

Điều chỉnh môi trường nuôi tôm để có màu sắc đẹp nhằm nâng giá trị khi thu hoạch

Trong nuôi tôm thương phẩm, kích cỡ chỉ là một phần. Màu sắc vỏ và thịt tôm mới là yếu tố quyết định lớn đến giá bán. Tôm có màu sáng, thân trong, vỏ bóng thường được thương lái ưu tiên hơn, trong khi tôm xỉn màu, đỏ sậm hoặc đục thân dễ bị ép giá, dù trọng lượng đạt chuẩn.

tom
• 23:13 07/02/2026
Some text some message..