Đổi cách nuôi để giữ nghề tôm

Những năm gần đây ở vùng U Minh Thượng, tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn xuất hiện sớm và kéo dài hơn, mưa lớn bất thường làm thay đổi môi trường nuôi trồng thủy sản. Trước tình hình đó, ngành nông nghiệp khuyến khích người dân chuyển đổi từ các mô hình sản xuất kém hiệu quả sang mô hình tôm - lúa, tôm - cua hoặc nuôi thủy sản kết hợp. Đây là hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên, mang lại hiệu quả kinh tế, giúp khai thác hiệu quả đất đai; đồng thời duy trì sự cân bằng hệ sinh thái.

Ông Đặng Minh Lân, ngụ xã Vĩnh Thuận cho biết, trước đây vùng này chủ yếu sản xuất lúa 2 vụ. Mỗi khi mùa khô kéo dài, nước mặn xâm nhập sâu vào nội đồng khiến nhiều diện tích lúa bị thiệt hại. Có năm năng suất giảm phân nửa, công sức cả gia đình đổ sông đổ biển. Sau này ngành nông nghiệp địa phương hướng dẫn, người dân mạnh dạn chuyển sang mô hình luân canh tôm - lúa. Mùa khô đưa nước mặn vào nuôi tôm, cua đến mùa mưa thì rửa mặn để trồng lúa. “Sau vài vụ theo mô hình tôm - lúa thấy hiệu quả kinh tế cao hơn nên nhiều nông dân làm theo. Gia đình tôi có 8ha đất sản xuất, mỗi năm thu lợi nhuận từ mô hình tôm - lúa khoảng 500 triệu đồng. Quan trọng hơn, mô hình này giúp giảm rủi ro trước những diễn biến bất thường của thời tiết”, ông Lân nói.

Không chỉ sản xuất đơn lẻ, người dân còn tập hợp làm ăn dưới hình thức hợp tác xã. Giám đốc Hợp tác xã tôm - lúa Bình Hòa 1, xã Vĩnh Bình Trần Văn Mến cho biết, tham gia hợp tác xã, người dân sản xuất theo quy trình, ứng dụng khoa học, công nghệ, sử dụng chế phẩm sinh học… giúp chi phí đầu vào giảm, tăng năng suất và lợi nhuận. “Trung bình mô hình sản suất của hợp tác xã cho thu nhập từ 130 - 150 triệu đồng/ha, cao hơn gấp đôi so với sản xuất lúa 2 vụ truyền thống. Ngoài ra, hợp tác xã từng bước xây dựng thương hiệu, hướng đến sản phẩm gạo sạch, tôm sạch an toàn, đáp ứng yêu cầu thị trường”, ông Mến chia sẻ.

Theo ông Mến, sản xuất nông nghiệp gần đây đối mặt nhiều rủi ro do biến đổi khí hậu, cộng thêm giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn, thuốc cho tôm liên tục tăng cao... Vì vậy, việc thay đổi quy trình sản xuất nông nghiệp theo hướng an toàn sinh học không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn góp phần giảm phát thải, hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững.

Tại các khu vực ven biển, biến đổi khí hậu ảnh hưởng gay gắt hơn. Theo ông Nguyễn Chí Anh, ngụ xã Vân Khánh, trước đây gia đình ông sản xuất theo mô hình tôm - lúa. Tuy nhiên, sau này, xâm nhập mặn gay gắt, ông phải chuyển sang nuôi tôm công nghiệp không kháng sinh. “Với 2ha đất, tôi dành phần lớn diện tích để trữ và xử lý nước, còn lại nuôi tôm thẻ chân trắng. Nhờ nguồn nước dự trữ được xử lý an toàn dồi dào cộng thêm sử dụng các loại chế phẩm sinh học... giúp tôi có lợi thế nhất định trong việc nuôi tôm mật độ dày, tôm lớn nhanh, khỏe, đạt tiêu chí sạch, được thị trường đón nhận. Cũng nhờ mô hình nuôi tôm công nghiệp, mỗi năm tôi lãi vài trăm triệu đồng”, ông Chí Anh nói.

Chính quyền các xã vùng U Minh Thượng không chỉ quan tâm việc tăng năng suất mà còn chú trọng chất lượng, an toàn và thích ứng với biến đổi khí hậu để làm ra sản phẩm “lúa thơm, tôm sạch”, đáp ứng nhu cầu thị trường. “Chúng tôi kiến nghị cấp có thẩm quyền đầu tư hạ tầng thủy lợi, công trình ứng phó biến đổi khí hậu, ứng dụng khoa học, công nghệ, dự báo thị trường và kết nối, hợp tác với doanh nghiệp xuất khẩu để người dân phát triển sản xuất bền vững”, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Thuận Huỳnh Ngọc Nguyên kiến nghị.

Theo Trung tâm Khuyến nông tỉnh, đến nay tỉnh có gần 3.500ha tôm nuôi đạt chứng nhận ASC, BAP và VietGAP. Thời gian tới, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh chương trình hành động quốc gia tập trung chuyển đổi ngành tôm thành ngành công nghiệp hiện đại, xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và đề án thúc đẩy phát triển nuôi trồng thủy sản ứng dụng công nghệ cao. Đồng thời, tổ chức lại sản xuất theo hướng hình thành vùng nuôi quy mô lớn theo chuỗi giá trị, xây dựng thương hiệu, nhất là kiểm soát dư lượng kháng sinh, hóa chất cấm, đảm bảo nguồn tôm sạch, chất lượng phục vụ thị trường trong và ngoài nước…