DON, ZEN, FUM: Nhận diện ba độc tố nấm mốc phổ biến trong thức ăn thủy sản

Khi nói đến độc tố nấm mốc trong thức ăn chăn nuôi, nhiều người thường chỉ nghĩ đến Aflatoxin. Tuy nhiên, các báo cáo khảo sát toàn cầu gần đây đã chỉ ra sự hiện diện ngày càng phổ biến của ba loại độc tố khác, âm thầm gây hại và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe vật nuôi. Đó chính là Deoxynivalenol (DON), Zearalenone (ZEN), và Fumonisin (FUM).

Tác hại của độc tố nấm mốc trong thức ăn thủy sản
Tác hại của độc tố nấm mốc trong thức ăn thủy sản. Ảnh: BQ&Q

Phân tích tác hại của từng loại độc tố

Mỗi loại độc tố này đều có nguồn gốc và cơ chế tác động riêng biệt, gây ra những vấn đề khác nhau trên tôm, cá.

Deoxynivalenol (DON)

Deoxynivalenol (DON) còn được gọi là vomitoxin, là một trong số nhiều loại độc tố nấm mốc do một số loài Fusarium sản sinh ra, thường nhiễm trên các nguyên liệu như ngô và lúa mì trên đồng ruộng hoặc trong quá trình bảo quản. Tác động chính và dễ nhận thấy nhất của DON là gây ra hiện tượng biếng ăn. Khi tôm, cá ăn phải thức ăn nhiễm DON, chúng sẽ có cảm giác khó chịu và từ chối ăn. Tình trạng này kéo dài không chỉ làm vật nuôi chậm lớn và tăng FCR, mà còn làm suy giảm sức đề kháng do thiếu hụt dinh dưỡng.

Zearalenone (ZEN)

Đây là sản phẩm của nấm mốc Fusarium. Đối với các đàn cá, tôm bố mẹ, việc nhiễm ZEN có thể làm giảm chất lượng trứng và tinh trùng, ảnh hưởng đến tỷ lệ thụ tinh và sức sống của con giống. Mặc dù tác động này khó nhận biết ngay trong các vụ nuôi thương phẩm, nhưng nó là một hiểm họa lâu dài đối với ngành sản xuất giống. Ngoài ra, tạo ra những thay đổi teo và thoái hóa nghiêm trọng của mô gan tụy, viêm và tiếp xúc lỏng lẻo của mô tạo máu và cơ quan bạch huyết trên tôm sú và tôm thẻ chân trắng sau khi cho ăn 10 tuần và 8 tuần tương ứng.

Fumonisin (FUM) 

Đây là độc tố do nấm Fusarium verticillioidesF. proliferatum sản sinh, rất phổ biến trên ngô. Tác động nguy hiểm nhất của FUM là lên gan tụy của tôm, cá. FUM làm tổn thương và suy giảm chức năng gan tụy, cơ quan giải độc và chuyển hóa chính của cơ thể. Một lá gan bị tổn thương sẽ làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng, ức chế hệ miễn dịch và mở đường cho các bệnh nhiễm khuẩn thứ cấp bùng phát.

Độc tố Fumonisin thường nhiễm vào ngũ cốc như ngô, lúa mạch, lúa mì và các sản phẩm từ ngũ cốcĐộc tố Fumonisin thường nhiễm vào ngũ cốc như ngô, lúa mạch, lúa mì và các sản phẩm từ ngũ cốc. Ảnh: Pacific Lab

Chiến lược quản lý toàn diện

Vì các độc tố này rất bền với nhiệt và không thể bị phá hủy trong quá trình sản xuất thức ăn, nên chiến lược quản lý phải tập trung vào phòng ngừa.

Biện pháp quan trọng nhất là lựa chọn thức ăn từ các nhà sản xuất uy tín, có quy trình kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào nghiêm ngặt. Cùng với đó, việc bảo quản thức ăn đúng cách tại trang trại, ở nơi khô ráo, thoáng mát là cực kỳ cần thiết để ngăn ngừa nấm mốc phát triển.

Giải pháp hiệu quả và phổ biến nhất hiện nay là chủ động sử dụng các chất hấp phụ độc tố nấm mốc trộn vào thức ăn. Các sản phẩm này sẽ liên kết với các phân tử độc tố trong đường ruột, ngăn không cho chúng hấp thụ vào máu và đào thải chúng ra ngoài theo phân, bảo vệ vật nuôi một cách an toàn.

Bảo quản thức ăn thủy sản đúng cách giúp hạn chế nấm mốc và độc tốBảo quản thức ăn thủy sản đúng cách giúp hạn chế nấm mốc và độc tố. Ảnh: Tép Bạc

Độc tố nấm mốc không chỉ có Aflatoxin. Việc nhận thức đúng về sự nguy hiểm của DON, ZEN và FUM là một yêu cầu cấp thiết trong quản lý sức khỏe vật nuôi hiện đại.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan, biến đổi khí hậu và chuỗi cung ứng phức tạp, việc kiểm soát độc tố nấm mốc cần được xem là ưu tiên hàng đầu. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ vật nuôi và thành quả chăn nuôi, mà còn là bước đi cần thiết để đảm bảo an toàn thực phẩm và phát triển ngành chăn nuôi một cách bền vững.

Đăng ngày 25/09/2025
Yen @yen
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

Khác biệt giữa ao tôm lót bạt và ao nuôi tôm truyền thống: Nên chọn mô hình nào?

Trong bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nuôi ngày càng gia tăng, mô hình ao tôm lót bạt đang dần thay thế ao đất truyền thống tại nhiều vùng nuôi trọng điểm. Tuy nhiên, việc lựa chọn không chỉ phụ thuộc vào xu hướng mà còn liên quan đến điều kiện kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng quản lý của người nuôi.

ao nuôi
• 14:30 16/02/2026

Nguyên nhân nước ao biến động mạnh sau khi thả giống

Một trong những thách thức lớn nhất trong nuôi tôm là hiện tượng nước ao biến động mạnh ngay sau khi thả giống. Đây là giai đoạn nhạy cảm, khi hệ đệm yếu, độ kiềm thấp và nguồn nước chưa xử lý triệt để dễ khiến môi trường mất ổn định, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tỷ lệ sống của tôm.

ao tôm
• 12:00 14/02/2026

Đầu tư công nghệ nuôi tôm: Bắt đầu từ đâu khi vốn còn hạn hẹp?

Trong bối cảnh chi phí đầu vào ngày càng tăng, dịch bệnh phức tạp và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, công nghệ được xem là chìa khóa để nâng cao hiệu quả nuôi tôm. Tuy nhiên, với nhiều hộ nuôi quy mô vừa và nhỏ, câu hỏi lớn nhất vẫn là: nên bắt đầu từ đâu khi nguồn vốn còn hạn chế?

Ao nuôi tôm
• 00:00 13/02/2026

Vì sao nhiều ao nuôi không thành công trong tháng đầu?

Không ít vụ nuôi tôm phải kết thúc sớm chỉ sau vài tuần vì tôm ăn kém, chết rải rác hoặc môi trường nước mất ổn định. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân không nằm ở con giống mà xuất phát từ khâu chuẩn bị ao và xây dựng nền môi trường ban đầu chưa đạt yêu cầu.

Ao nuôi tôm
• 12:53 12/02/2026

Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 – Kết nối toàn diện chuỗi giá trị, thúc đẩy tương lai ngành thủy sản bền vững

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành thủy sản Việt Nam, với tổng sản lượng đạt gần 10 triệu tấn và kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,3 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng bền vững giai đoạn 2026. Các sản phẩm chủ lực như tôm và cá tra tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt xuất khẩu, trong khi nuôi biển và đa dạng hóa đối tượng nuôi từng bước mở rộng nguồn cung và gia tăng giá trị chuỗi sản xuất.

• 08:53 19/02/2026

1.852 container tôm Indonesia quay lại thị trường Mỹ sau bê bối nhiễm phóng xạ

Sau nhiều tháng gián đoạn vì sự cố nhiễm chất phóng xạ trong một số lô hàng, xuất khẩu tôm của Indonesia sang Mỹ đã chính thức nối lại, với 1.852 container được thông quan trong giai đoạn từ cuối tháng 10/2025 đến đầu tháng 2/2026.

tôm đông lạnh
• 08:53 19/02/2026

Chuẩn hóa phương pháp xác định thủy ngân hữu cơ trong thủy sản

Việc ban hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14443:2025 về xác định hàm lượng thủy ngân hữu cơ trong thủy sản không chỉ là một bước điều chỉnh kỹ thuật, mà phản ánh yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm trong bối cảnh xuất khẩu thủy sản Việt Nam phụ thuộc lớn vào các thị trường khó tính.

cá
• 08:53 19/02/2026

Khác biệt giữa ao tôm lót bạt và ao nuôi tôm truyền thống: Nên chọn mô hình nào?

Trong bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nuôi ngày càng gia tăng, mô hình ao tôm lót bạt đang dần thay thế ao đất truyền thống tại nhiều vùng nuôi trọng điểm. Tuy nhiên, việc lựa chọn không chỉ phụ thuộc vào xu hướng mà còn liên quan đến điều kiện kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng quản lý của người nuôi.

ao nuôi
• 08:53 19/02/2026

Những thực phẩm không nên ăn cùng hải sản để tránh rối loạn tiêu hóa

Hải sản giàu đạm, khoáng chất và vi lượng thiết yếu như kẽm, sắt, canxi… Tuy nhiên, không phải thực phẩm nào cũng phù hợp khi kết hợp cùng tôm, cua, cá, mực. Một số sự kết hợp tưởng như vô hại có thể gây khó tiêu, rối loạn tiêu hóa, thậm chí tăng nguy cơ ngộ độc nếu sử dụng không đúng cách.

hải sản
• 08:53 19/02/2026
Some text some message..