DON, ZEN, FUM: Nhận diện ba độc tố nấm mốc phổ biến trong thức ăn thủy sản

Khi nói đến độc tố nấm mốc trong thức ăn chăn nuôi, nhiều người thường chỉ nghĩ đến Aflatoxin. Tuy nhiên, các báo cáo khảo sát toàn cầu gần đây đã chỉ ra sự hiện diện ngày càng phổ biến của ba loại độc tố khác, âm thầm gây hại và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe vật nuôi. Đó chính là Deoxynivalenol (DON), Zearalenone (ZEN), và Fumonisin (FUM).

Tác hại của độc tố nấm mốc trong thức ăn thủy sản
Tác hại của độc tố nấm mốc trong thức ăn thủy sản. Ảnh: BQ&Q

Phân tích tác hại của từng loại độc tố

Mỗi loại độc tố này đều có nguồn gốc và cơ chế tác động riêng biệt, gây ra những vấn đề khác nhau trên tôm, cá.

Deoxynivalenol (DON)

Deoxynivalenol (DON) còn được gọi là vomitoxin, là một trong số nhiều loại độc tố nấm mốc do một số loài Fusarium sản sinh ra, thường nhiễm trên các nguyên liệu như ngô và lúa mì trên đồng ruộng hoặc trong quá trình bảo quản. Tác động chính và dễ nhận thấy nhất của DON là gây ra hiện tượng biếng ăn. Khi tôm, cá ăn phải thức ăn nhiễm DON, chúng sẽ có cảm giác khó chịu và từ chối ăn. Tình trạng này kéo dài không chỉ làm vật nuôi chậm lớn và tăng FCR, mà còn làm suy giảm sức đề kháng do thiếu hụt dinh dưỡng.

Zearalenone (ZEN)

Đây là sản phẩm của nấm mốc Fusarium. Đối với các đàn cá, tôm bố mẹ, việc nhiễm ZEN có thể làm giảm chất lượng trứng và tinh trùng, ảnh hưởng đến tỷ lệ thụ tinh và sức sống của con giống. Mặc dù tác động này khó nhận biết ngay trong các vụ nuôi thương phẩm, nhưng nó là một hiểm họa lâu dài đối với ngành sản xuất giống. Ngoài ra, tạo ra những thay đổi teo và thoái hóa nghiêm trọng của mô gan tụy, viêm và tiếp xúc lỏng lẻo của mô tạo máu và cơ quan bạch huyết trên tôm sú và tôm thẻ chân trắng sau khi cho ăn 10 tuần và 8 tuần tương ứng.

Fumonisin (FUM) 

Đây là độc tố do nấm Fusarium verticillioidesF. proliferatum sản sinh, rất phổ biến trên ngô. Tác động nguy hiểm nhất của FUM là lên gan tụy của tôm, cá. FUM làm tổn thương và suy giảm chức năng gan tụy, cơ quan giải độc và chuyển hóa chính của cơ thể. Một lá gan bị tổn thương sẽ làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng, ức chế hệ miễn dịch và mở đường cho các bệnh nhiễm khuẩn thứ cấp bùng phát.

Độc tố Fumonisin thường nhiễm vào ngũ cốc như ngô, lúa mạch, lúa mì và các sản phẩm từ ngũ cốcĐộc tố Fumonisin thường nhiễm vào ngũ cốc như ngô, lúa mạch, lúa mì và các sản phẩm từ ngũ cốc. Ảnh: Pacific Lab

Chiến lược quản lý toàn diện

Vì các độc tố này rất bền với nhiệt và không thể bị phá hủy trong quá trình sản xuất thức ăn, nên chiến lược quản lý phải tập trung vào phòng ngừa.

Biện pháp quan trọng nhất là lựa chọn thức ăn từ các nhà sản xuất uy tín, có quy trình kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào nghiêm ngặt. Cùng với đó, việc bảo quản thức ăn đúng cách tại trang trại, ở nơi khô ráo, thoáng mát là cực kỳ cần thiết để ngăn ngừa nấm mốc phát triển.

Giải pháp hiệu quả và phổ biến nhất hiện nay là chủ động sử dụng các chất hấp phụ độc tố nấm mốc trộn vào thức ăn. Các sản phẩm này sẽ liên kết với các phân tử độc tố trong đường ruột, ngăn không cho chúng hấp thụ vào máu và đào thải chúng ra ngoài theo phân, bảo vệ vật nuôi một cách an toàn.

Bảo quản thức ăn thủy sản đúng cách giúp hạn chế nấm mốc và độc tốBảo quản thức ăn thủy sản đúng cách giúp hạn chế nấm mốc và độc tố. Ảnh: Tép Bạc

Độc tố nấm mốc không chỉ có Aflatoxin. Việc nhận thức đúng về sự nguy hiểm của DON, ZEN và FUM là một yêu cầu cấp thiết trong quản lý sức khỏe vật nuôi hiện đại.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan, biến đổi khí hậu và chuỗi cung ứng phức tạp, việc kiểm soát độc tố nấm mốc cần được xem là ưu tiên hàng đầu. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ vật nuôi và thành quả chăn nuôi, mà còn là bước đi cần thiết để đảm bảo an toàn thực phẩm và phát triển ngành chăn nuôi một cách bền vững.

Đăng ngày 25/09/2025
Yen @yen
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

Bí quyết tập ăn từ nhỏ cho tôm

Thách thức lớn nhất đối với người nuôi tôm thẻ chân trắng hiện nay là tình trạng tôm thương phẩm thường chậm lớn, tiêu hóa kém khi phải ăn các loại thức ăn công nghiệp có hàm lượng đạm thực vật cao.

Tôm thẻ
• 11:54 14/01/2026

Xác định khung giờ tôm ăn mạnh nhất để giảm hệ số FCR

Trong bài toán kinh tế nuôi tôm, thức ăn chiếm tới hơn 50% tổng chi phí. Tuy nhiên, một sai lầm kinh điển mà nhiều người nuôi vẫn mắc phải là ép tôm ăn theo giờ giấc sinh hoạt của con người thay vì tuân theo đồng hồ sinh học của loài vật.

Tôm thẻ
• 09:00 13/01/2026

Mô hình nuôi cua trong hộp nhựa liệu có đáng để mạo hiểm?

Sự khan hiếm của cua lột tự nhiên cùng giá trị kinh tế vượt trội đã biến mô hình nuôi hộp nhựa ra đời như một bước tiến tất yếu, song thực tế triển khai vẫn còn nhiều thất bại khiến người nuôi chưa thực sự đặt trọn niềm tin.

Cua lột
• 12:01 11/01/2026

Ứng dụng công nghệ Nano Bubble trong nuôi trồng thủy sản

Trong bối cảnh nuôi trồng thủy sản thâm canh đối mặt với rủi ro dịch bệnh và chi phí năng lượng tăng cao, công nghệ Nano Bubble (bong bóng nano) đang nổi lên như một giải pháp đột phá. Không chỉ tối ưu hóa nồng độ oxy hòa tan, công nghệ này còn hỗ trợ xử lý ô nhiễm đáy ao, mở ra hướng đi bền vững cho ngành thủy sản.

Tôm
• 13:14 09/01/2026

Thủy sản Việt Nam lọt top 5 nhà cung cấp lớn nhất cho Thụy Sỹ

Việt Nam vừa chính thức trở thành nhà cung cấp thủy sản lớn thứ tư về lượng và thứ năm về giá trị cho Thụy Sỹ, một trong những thị trường cao cấp và khắt khe nhất thế giới.

Chế biến tôm
• 01:37 16/01/2026

Bí quyết tập ăn từ nhỏ cho tôm

Thách thức lớn nhất đối với người nuôi tôm thẻ chân trắng hiện nay là tình trạng tôm thương phẩm thường chậm lớn, tiêu hóa kém khi phải ăn các loại thức ăn công nghiệp có hàm lượng đạm thực vật cao.

Tôm thẻ
• 01:37 16/01/2026

Những điểm nhấn nổi bật của ngành thủy sản Việt Nam trong năm 2025

Năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn đáng nhớ: kim ngạch xuất khẩu lập kỷ lục mới bất chấp biến động toàn cầu, cùng hàng loạt thay đổi chính sách quan trọng. Dưới đây là 10 sự kiện tâm điểm đã định hình bức tranh toàn ngành thủy sản Việt Nam trong năm qua.

Thủy sản Việt Nam
• 01:37 16/01/2026

Biện pháp phòng và trị một số bệnh thường gặp trên cá rô phi

Cá rô phi là đối tượng nuôi chủ lực mang lại thu nhập ổn định cho nông dân. Tuy nhiên, việc nuôi thâm canh mật độ cao và ô nhiễm nguồn nước đang khiến dịch bệnh bùng phát mạnh. Nắm vững kiến thức về các bệnh thường gặp là yêu cầu bắt buộc đối với người nuôi chuyên nghiệp.

Cá rô phi
• 01:37 16/01/2026

Tôm nhân tạo (Lab-grown Shrimp): Triển vọng và rào cản chi phí?

Trong bối cảnh nguồn lợi tự nhiên suy giảm và áp lực môi trường gia tăng, tôm nuôi cấy tế bào (lab-grown shrimp) đang nổi lên như một giải pháp đột phá, trở thành một lựa chọn thay thế ngày càng phổ biến để sản xuất thực phẩm tốt hơn cho hành tinh.

Tôm
• 01:37 16/01/2026
Some text some message..