DON, ZEN, FUM: Nhận diện ba độc tố nấm mốc phổ biến trong thức ăn thủy sản

Khi nói đến độc tố nấm mốc trong thức ăn chăn nuôi, nhiều người thường chỉ nghĩ đến Aflatoxin. Tuy nhiên, các báo cáo khảo sát toàn cầu gần đây đã chỉ ra sự hiện diện ngày càng phổ biến của ba loại độc tố khác, âm thầm gây hại và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe vật nuôi. Đó chính là Deoxynivalenol (DON), Zearalenone (ZEN), và Fumonisin (FUM).

Tác hại của độc tố nấm mốc trong thức ăn thủy sản
Tác hại của độc tố nấm mốc trong thức ăn thủy sản. Ảnh: BQ&Q

Phân tích tác hại của từng loại độc tố

Mỗi loại độc tố này đều có nguồn gốc và cơ chế tác động riêng biệt, gây ra những vấn đề khác nhau trên tôm, cá.

Deoxynivalenol (DON)

Deoxynivalenol (DON) còn được gọi là vomitoxin, là một trong số nhiều loại độc tố nấm mốc do một số loài Fusarium sản sinh ra, thường nhiễm trên các nguyên liệu như ngô và lúa mì trên đồng ruộng hoặc trong quá trình bảo quản. Tác động chính và dễ nhận thấy nhất của DON là gây ra hiện tượng biếng ăn. Khi tôm, cá ăn phải thức ăn nhiễm DON, chúng sẽ có cảm giác khó chịu và từ chối ăn. Tình trạng này kéo dài không chỉ làm vật nuôi chậm lớn và tăng FCR, mà còn làm suy giảm sức đề kháng do thiếu hụt dinh dưỡng.

Zearalenone (ZEN)

Đây là sản phẩm của nấm mốc Fusarium. Đối với các đàn cá, tôm bố mẹ, việc nhiễm ZEN có thể làm giảm chất lượng trứng và tinh trùng, ảnh hưởng đến tỷ lệ thụ tinh và sức sống của con giống. Mặc dù tác động này khó nhận biết ngay trong các vụ nuôi thương phẩm, nhưng nó là một hiểm họa lâu dài đối với ngành sản xuất giống. Ngoài ra, tạo ra những thay đổi teo và thoái hóa nghiêm trọng của mô gan tụy, viêm và tiếp xúc lỏng lẻo của mô tạo máu và cơ quan bạch huyết trên tôm sú và tôm thẻ chân trắng sau khi cho ăn 10 tuần và 8 tuần tương ứng.

Fumonisin (FUM) 

Đây là độc tố do nấm Fusarium verticillioidesF. proliferatum sản sinh, rất phổ biến trên ngô. Tác động nguy hiểm nhất của FUM là lên gan tụy của tôm, cá. FUM làm tổn thương và suy giảm chức năng gan tụy, cơ quan giải độc và chuyển hóa chính của cơ thể. Một lá gan bị tổn thương sẽ làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng, ức chế hệ miễn dịch và mở đường cho các bệnh nhiễm khuẩn thứ cấp bùng phát.

Độc tố Fumonisin thường nhiễm vào ngũ cốc như ngô, lúa mạch, lúa mì và các sản phẩm từ ngũ cốcĐộc tố Fumonisin thường nhiễm vào ngũ cốc như ngô, lúa mạch, lúa mì và các sản phẩm từ ngũ cốc. Ảnh: Pacific Lab

Chiến lược quản lý toàn diện

Vì các độc tố này rất bền với nhiệt và không thể bị phá hủy trong quá trình sản xuất thức ăn, nên chiến lược quản lý phải tập trung vào phòng ngừa.

Biện pháp quan trọng nhất là lựa chọn thức ăn từ các nhà sản xuất uy tín, có quy trình kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào nghiêm ngặt. Cùng với đó, việc bảo quản thức ăn đúng cách tại trang trại, ở nơi khô ráo, thoáng mát là cực kỳ cần thiết để ngăn ngừa nấm mốc phát triển.

Giải pháp hiệu quả và phổ biến nhất hiện nay là chủ động sử dụng các chất hấp phụ độc tố nấm mốc trộn vào thức ăn. Các sản phẩm này sẽ liên kết với các phân tử độc tố trong đường ruột, ngăn không cho chúng hấp thụ vào máu và đào thải chúng ra ngoài theo phân, bảo vệ vật nuôi một cách an toàn.

Bảo quản thức ăn thủy sản đúng cách giúp hạn chế nấm mốc và độc tốBảo quản thức ăn thủy sản đúng cách giúp hạn chế nấm mốc và độc tố. Ảnh: Tép Bạc

Độc tố nấm mốc không chỉ có Aflatoxin. Việc nhận thức đúng về sự nguy hiểm của DON, ZEN và FUM là một yêu cầu cấp thiết trong quản lý sức khỏe vật nuôi hiện đại.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan, biến đổi khí hậu và chuỗi cung ứng phức tạp, việc kiểm soát độc tố nấm mốc cần được xem là ưu tiên hàng đầu. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ vật nuôi và thành quả chăn nuôi, mà còn là bước đi cần thiết để đảm bảo an toàn thực phẩm và phát triển ngành chăn nuôi một cách bền vững.

Đăng ngày 25/09/2025
Yen @yen
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

Ứng dụng công nghệ Nano Bubble trong nuôi trồng thủy sản

Trong bối cảnh nuôi trồng thủy sản thâm canh đối mặt với rủi ro dịch bệnh và chi phí năng lượng tăng cao, công nghệ Nano Bubble (bong bóng nano) đang nổi lên như một giải pháp đột phá. Không chỉ tối ưu hóa nồng độ oxy hòa tan, công nghệ này còn hỗ trợ xử lý ô nhiễm đáy ao, mở ra hướng đi bền vững cho ngành thủy sản.

Tôm
• 13:14 09/01/2026

Cẩn thận bẫy lợi nhuận khi nuôi tôm về size lớn

Người nuôi tôm thường có tâm lý rằng tôm càng to thì sẽ càng được giá tuy nhiên thực tế lại không dễ dàng như vậy khi ép tôm phát triển khiến chi phí tăng cao nhưng độ lớn của tôm lại chậm đi đáng kể và cuối cùng là đẩy người nuôi vào những rủi ro không đáng có.

Tôm sú
• 10:44 05/01/2026

Vai trò của protein sốc nhiệt trong cơ chế thích nghi nhiệt độ của tôm nuôi

Mùa nắng nóng không chỉ làm gia tăng khí độc hay thiếu hụt oxy, mà còn tấn công trực tiếp vào từng mô cơ của con tôm. Trong cuộc chiến sinh tồn này, sự sống sót của tôm không chỉ dựa vào máy quạt nước, mà còn nhờ vào một hệ thống phòng thủ tự nhiên bên trong cơ thể.

Ao tôm
• 07:48 05/01/2026

Vì sao tôm sau thu hoạch bị đen đầu rất nhanh?

Trong chuỗi giá trị thủy sản, hiện tượng đen đầu (Melanosis) trên tôm sau thu hoạch là một trong những nguyên nhân hàng đầu làm giảm giá trị kinh tế.

Tôm thẻ
• 11:29 02/01/2026

Kiểm soát Ethoxyquin trong thức ăn tôm để đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu Nhật

Việc kiểm soát hoạt chất Ethoxyquin hiện là yêu cầu bắt buộc và khắt khe nhất đối với tôm Việt Nam khi xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản.

Tôm
• 06:29 11/01/2026

Tại sao cá lóc hay ăn thịt lẫn nhau? Kỹ thuật lọc cỡ để không bị hao hụt số lượng

Tập tính ăn thịt đồng loại ở cá lóc là nguyên nhân hàng đầu gây hao hụt đầu con trong nuôi thâm canh. Hiểu rõ bản năng săn mồi và áp dụng kỹ thuật lọc cỡ đúng thời điểm là chìa khóa giúp người nuôi bảo vệ lợi nhuận trong bối cảnh giá thức ăn tăng cao.

Cá lóc
• 06:29 11/01/2026

Xâm nhập mặn 2026: Mưa trái mùa nhưng mặn vẫn lấn sâu

Khác với quy luật hạn hán khốc liệt của những năm El Niño, đầu năm 2026, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long lại vướng phải thách thức nghịch lý La Niña: Nước thượng nguồn đổ về nhiều, mưa trái mùa nhưng mặn vẫn lấn sâu vào nội đồng do triều cường cực đoan.

Tôm
• 06:29 11/01/2026

Nuôi sạch để tôm khỏe, tôm chuẩn để ăn ngon

Không dừng lại ở khái niệm ngon hay bổ, giá trị của con tôm hiện đại đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ. Đó là hành trình tìm kiếm sự an tâm, nơi việc lựa chọn thực phẩm không chỉ để nạp năng lượng mà là khởi đầu cho một chuỗi cảm xúc tích cực.

Tôm ngon
• 06:29 11/01/2026

Loài cá mập có đôi môi “cỡ đại” đáng sợ như thế nào?

Không một ai tưởng tượng được rằng thủ phạm của những “vết thương bí ẩn” bắt gặp ở ít nhất 48 loài cá mập, cá voi, cá heo lại là một loài cá mập bé nhỏ nhưng sở hữu kỹ năng xử lý con mồi cực kinh khủng.

Cá mập
• 06:29 11/01/2026
Some text some message..