DON, ZEN, FUM: Nhận diện ba độc tố nấm mốc phổ biến trong thức ăn thủy sản

Khi nói đến độc tố nấm mốc trong thức ăn chăn nuôi, nhiều người thường chỉ nghĩ đến Aflatoxin. Tuy nhiên, các báo cáo khảo sát toàn cầu gần đây đã chỉ ra sự hiện diện ngày càng phổ biến của ba loại độc tố khác, âm thầm gây hại và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe vật nuôi. Đó chính là Deoxynivalenol (DON), Zearalenone (ZEN), và Fumonisin (FUM).

Tác hại của độc tố nấm mốc trong thức ăn thủy sản
Tác hại của độc tố nấm mốc trong thức ăn thủy sản. Ảnh: BQ&Q

Phân tích tác hại của từng loại độc tố

Mỗi loại độc tố này đều có nguồn gốc và cơ chế tác động riêng biệt, gây ra những vấn đề khác nhau trên tôm, cá.

Deoxynivalenol (DON)

Deoxynivalenol (DON) còn được gọi là vomitoxin, là một trong số nhiều loại độc tố nấm mốc do một số loài Fusarium sản sinh ra, thường nhiễm trên các nguyên liệu như ngô và lúa mì trên đồng ruộng hoặc trong quá trình bảo quản. Tác động chính và dễ nhận thấy nhất của DON là gây ra hiện tượng biếng ăn. Khi tôm, cá ăn phải thức ăn nhiễm DON, chúng sẽ có cảm giác khó chịu và từ chối ăn. Tình trạng này kéo dài không chỉ làm vật nuôi chậm lớn và tăng FCR, mà còn làm suy giảm sức đề kháng do thiếu hụt dinh dưỡng.

Zearalenone (ZEN)

Đây là sản phẩm của nấm mốc Fusarium. Đối với các đàn cá, tôm bố mẹ, việc nhiễm ZEN có thể làm giảm chất lượng trứng và tinh trùng, ảnh hưởng đến tỷ lệ thụ tinh và sức sống của con giống. Mặc dù tác động này khó nhận biết ngay trong các vụ nuôi thương phẩm, nhưng nó là một hiểm họa lâu dài đối với ngành sản xuất giống. Ngoài ra, tạo ra những thay đổi teo và thoái hóa nghiêm trọng của mô gan tụy, viêm và tiếp xúc lỏng lẻo của mô tạo máu và cơ quan bạch huyết trên tôm sú và tôm thẻ chân trắng sau khi cho ăn 10 tuần và 8 tuần tương ứng.

Fumonisin (FUM) 

Đây là độc tố do nấm Fusarium verticillioidesF. proliferatum sản sinh, rất phổ biến trên ngô. Tác động nguy hiểm nhất của FUM là lên gan tụy của tôm, cá. FUM làm tổn thương và suy giảm chức năng gan tụy, cơ quan giải độc và chuyển hóa chính của cơ thể. Một lá gan bị tổn thương sẽ làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng, ức chế hệ miễn dịch và mở đường cho các bệnh nhiễm khuẩn thứ cấp bùng phát.

Độc tố Fumonisin thường nhiễm vào ngũ cốc như ngô, lúa mạch, lúa mì và các sản phẩm từ ngũ cốcĐộc tố Fumonisin thường nhiễm vào ngũ cốc như ngô, lúa mạch, lúa mì và các sản phẩm từ ngũ cốc. Ảnh: Pacific Lab

Chiến lược quản lý toàn diện

Vì các độc tố này rất bền với nhiệt và không thể bị phá hủy trong quá trình sản xuất thức ăn, nên chiến lược quản lý phải tập trung vào phòng ngừa.

Biện pháp quan trọng nhất là lựa chọn thức ăn từ các nhà sản xuất uy tín, có quy trình kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào nghiêm ngặt. Cùng với đó, việc bảo quản thức ăn đúng cách tại trang trại, ở nơi khô ráo, thoáng mát là cực kỳ cần thiết để ngăn ngừa nấm mốc phát triển.

Giải pháp hiệu quả và phổ biến nhất hiện nay là chủ động sử dụng các chất hấp phụ độc tố nấm mốc trộn vào thức ăn. Các sản phẩm này sẽ liên kết với các phân tử độc tố trong đường ruột, ngăn không cho chúng hấp thụ vào máu và đào thải chúng ra ngoài theo phân, bảo vệ vật nuôi một cách an toàn.

Bảo quản thức ăn thủy sản đúng cách giúp hạn chế nấm mốc và độc tốBảo quản thức ăn thủy sản đúng cách giúp hạn chế nấm mốc và độc tố. Ảnh: Tép Bạc

Độc tố nấm mốc không chỉ có Aflatoxin. Việc nhận thức đúng về sự nguy hiểm của DON, ZEN và FUM là một yêu cầu cấp thiết trong quản lý sức khỏe vật nuôi hiện đại.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan, biến đổi khí hậu và chuỗi cung ứng phức tạp, việc kiểm soát độc tố nấm mốc cần được xem là ưu tiên hàng đầu. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ vật nuôi và thành quả chăn nuôi, mà còn là bước đi cần thiết để đảm bảo an toàn thực phẩm và phát triển ngành chăn nuôi một cách bền vững.

Đăng ngày 25/09/2025
Yen @yen
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

Tái sử dụng nước trong nuôi tôm có khả thi không

Tái sử dụng nước ao nuôi là giải pháp được nhiều hộ nuôi tôm áp dụng nhằm tiết kiệm chi phí và thời gian chuẩn bị vụ mới. Tuy nhiên, nếu không xử lý đúng cách, nguồn nước cũ có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro về ô nhiễm và dịch bệnh cho tôm nuôi.

ao nuôi dùng quạt
• 09:00 14/03/2026

Cách kéo lưới thu hoạch không làm đục bùn, tránh tôm cá bị đen mang

Kéo lưới sai kỹ thuật làm sục bùn đáy ao là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng đen mang ở thủy sản. Việc áp dụng các thao tác thu hoạch chuẩn xác sẽ giúp giải quyết triệt để vấn đề và bảo vệ trọn vẹn giá trị thương phẩm.

cảnh thu hoạch
• 14:00 12/03/2026

Bí quyết biến chất thải thành thức ăn tự nhiên cho cá tôm

Mô hình nuôi thủy sản khép kín ứng dụng công nghệ vi sinh đang tạo ra một cuộc cách mạng xanh bằng cách biến chính chất thải dưới đáy ao thành nguồn dinh dưỡng tái sinh. Phương pháp đột phá này không chỉ giải quyết triệt để bài toán ô nhiễm môi trường nước mà còn giúp người nông dân cắt giảm hàng chục phần trăm chi phí thức ăn công nghiệp.

công nghệ biofloc
• 13:02 07/03/2026

Mưa trái mùa xuất hiện, người nuôi gấp rút bảo vệ tôm càng xanh khỏi sốc nhiệt

Sự xuất hiện của những cơn mưa trái mùa sau nhiều ngày nắng nóng tại vùng nuôi tôm càng xanh ở An Giang đang khiến người dân khẩn trương xử lý môi trường ao nuôi nhằm hạn chế tình trạng tôm bị sốc nhiệt và giảm thiểu thiệt hại.

tôm
• 12:00 06/03/2026

Phụ thu 10% và những điều chỉnh tức thời của thị trường nhập khẩu thủy sản tại Hoa Kỳ

Chính sách phụ thu nhập khẩu 10% của Hoa Kỳ đang tạo ra nhiều biến động đối với thị trường thủy sản toàn cầu, buộc các nhà nhập khẩu phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược kinh doanh, chuỗi cung ứng và cấu trúc chi phí. Diễn biến này được dự báo sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong năm 2026.

chế biến thủy sản
• 07:15 14/03/2026

Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời cử tri TP.HCM về giải pháp ngăn thực phẩm bẩn

Trước lo ngại về tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, thủy sản và thực phẩm không rõ nguồn gốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường hậu kiểm và xử lý nghiêm vi phạm để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

cá
• 07:15 14/03/2026

Làm Thế Nào Để Một Trang Trại Cá Có Thể Kiếm Được Lợi Nhuận?

Lợi nhuận trong nuôi cá không đến từ việc cắt giảm chi phí bằng mọi giá, mà đến từ khả năng tối ưu biên lợi nhuận trên mỗi kilogram cá bán ra. Điều này phụ thuộc vào ba yếu tố cốt lõi: lựa chọn loài nuôi, phương thức nuôi và chiến lược thức ăn.

• 07:15 14/03/2026

Xung Đột Trung Đông Leo Thang: Chuỗi Cung Ứng Thủy Sản Việt Nam Đối Mặt Rủi Ro Lớn

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), Trung Đông đang nổi lên là một trong những thị trường tăng trưởng đáng chú ý của thủy sản Việt Nam.

cảng
• 07:15 14/03/2026

Chuyển giao công nghệ tạo giống tôm kháng bệnh (SPR)

Việc chuyển giao thành công kỹ thuật chọn giống kháng bệnh chính là chìa khóa giải quyết triệt để rủi ro từ gốc rễ, thay vì thụ động chạy chữa bằng hóa chất như trước đây.

tôm
• 07:15 14/03/2026
Some text some message..