Đùa vui cùng còng gió

Do tập tính sống lâu trong môi trường bãi cát - trống trơ không nơi ẩn nấp, đấu tranh cùng thiên nhiên khắc nghiệt (sóng, gió) và sự săn đuổi của kẻ thù, để sinh tồn, còng gió phát sinh vài điểm dị biệt so với các loài cua khác.

Nói “còng gió”, người biết hẳn nghĩ ngay đến… tốc độ! Phải, còng gió nhanh lắm: nhanh từ khâu tự vệ, đào hang, bắt mồi cho tới… chạy trốn. Mà đặc biệt là chạy trốn. Nhanh như gió. Thứ đến, bộ dạng còng gió nhỏ gọn, tức nhỉnh hơn ngón chân cái (người lớn) chút ít.

Da còng màu vàng trắng, tiệp cùng màu cát. Các đặc điểm này cũng góp công khiến còng khó bị phát hiện, dễ lẩn trốn trên nền cát. Ấy vậy nhưng - đừng tưởng còng gió chỉ biết lẩn trốn.

Bộ dạng nhỏ thó, nhưng đôi càng của còng gió lại hết sức đáng sợ: cực khoẻ, mép càng sắc như dao, kẹp phát nào đứt thịt phát đó. Ngày mới tập tò bắt còng gió, tay tôi cứ dài dài “lãnh thẹo”, mặc dù tôi vốn dân ruộng, từng có thâm niên kinh nghiệm môn bắt cua đồng…

Bắt còng gió ban đêm phải dùng đuốc soi dọc mép nước, đuổi theo mà chụp. Bắt ban ngày thì chịu khó moi hang trên cát. Hang còng sâu lắm. Đào ngoắt ngoéo trong lòng cát có khi kéo dài hàng thước. Khổ là cái giống cát cứ moi lên lại sập xuống, moi không “có nghề” là mất dấu ngay.

Moi hang còng phải từ tốn, khéo léo; vừa moi vừa dùng ngón tay lần lối. Phải dùng tay, không thể dùng mắt, bởi trong quá trình moi, cát liên tục lở xuống. Có căng mắt mà dòm cũng chỉ thấy toàn… cát, chẳng biết hướng nào.

Chỉ bằng kinh nghiệm và nhạy cảm, người moi còng mới có thể lần theo dấu vết chú còng tinh khôn. Dùng ngón tay dò dẫm, nhận ra vị trí nào cát hơi lỏng - ắt đó là ngách. Còng to khôn ngoan, ít khi đào hang theo đường thẳng mà thường là đột ngột ngoặt rẽ, moi không khéo rất dễ mất dấu.

Nhưng khi lần được đến đáy hang, lôi ra chú còng bự chảng, thô lố mắt tròn xoe đầy vẻ ngạc nhiên, mới thấy “đáng đồng tiền bát gạo”.

Vui hơn, khi bị tóm lên tay, nhận thấy hết đường thoát thân, còng còn ranh ma… giả chết. Nó nằm xuôi xị, buông rũ ngoe càng trông rất chán. Nhưng hễ được đặt xuống cát, khi tay người vừa buông là còng ta… thoắt cái vùng dậy, chạy biến.

Chính vậy mà sau này mỗi khi ra biển, tôi có cái thú mê moi bắt còng gió. Chỉ để ngắm nghía, đùa chán với cái trò “giả chết” của chúng rồi thả ra cho chúng hớn hở chạy nhào xuống biển xanh. Vui lây với niềm vui khôn tả của một sinh linh đang tận hưởng cảm giác vừa được tự do, thoát khỏi ngục tù…