Hiểm họa thầm lặng trong thức ăn thủy sản: Cảnh báo về độc tố nấm mốc

Khi tôm, cá trong ao có dấu hiệu ăn yếu, chậm lớn hoặc gan tụy kém, người nuôi thường nghĩ ngay đến các vấn đề về môi trường nước hoặc dịch bệnh. Tuy nhiên, một báo cáo toàn cầu về xu hướng ô nhiễm trong nửa đầu năm 2025 đã chỉ ra một thủ phạm thầm lặng khác, cực kỳ nguy hiểm: độc tố nấm mốc (Mycotoxin) trong thức ăn chăn nuôi.

Hiểm họa thầm lặng trong thức ăn thủy sản
Hiểm họa thầm lặng trong thức ăn thủy sản. Ảnh: Thủy sản Việt Nam

Giải mã độc tố nấm mốc và nguồn gốc

Độc tố nấm mốc là các hợp chất độc hại, được sản sinh tự nhiên bởi một số loài nấm mốc phát triển trên các nguyên liệu nông sản. Chúng không phải là bản thân nấm mốc, mà là sản phẩm chuyển hóa của chúng, có thể tồn tại rất lâu ngay cả khi nấm mốc đã bị tiêu diệt.

Nguồn gốc chính của sự ô nhiễm này đến từ các nguyên liệu thô dùng để sản xuất thức ăn thủy sản như ngô, đậu nành, lúa mì. Các loại nông sản này rất dễ bị nhiễm nấm mốc trong quá trình canh tác, thu hoạch hoặc, phổ biến nhất, là trong quá trình bảo quản không đúng cách, đặc biệt là trong điều kiện khí hậu nóng ẩm.

Khảo sát dựa trên 10.868 mẫu từ 81 quốc gia, thực hiện 53.382 phân tích, ghi nhận deoxynivalenol (DON), zearalenone (ZEN) và fumonisins (FUM) là những độc tố được phát hiện thường xuyên nhất.

Độc tố nấm mốc mycotoxin trong thực phẩm và thức ăn chăn nuôiĐộc tố nấm mốc mycotoxin trong thực phẩm và thức ăn chăn nuôi. Ảnh: Pacific Lab

Tác động trực tiếp lên vật nuôi

Độc tố nấm mốc khi đi vào cơ thể tôm, cá sẽ không gây chết hàng loạt ngay lập tức, mà bào mòn sức khỏe của chúng một cách âm thầm. Tác động nguy hiểm nhất là lên gan tụy, cơ quan giải độc chính. Độc tố sẽ làm tổn thương gan tụy, suy giảm chức năng, khiến vật nuôi không thể chuyển hóa và hấp thụ dinh dưỡng một cách hiệu quả.

Bên cạnh đó, chúng còn ức chế hệ miễn dịch, làm suy yếu sức đề kháng tự nhiên của tôm, cá. Điều này khiến vật nuôi trở nên cực kỳ nhạy cảm và dễ dàng bị tấn công bởi các mầm bệnh cơ hội vốn luôn tồn tại trong ao nuôi.

Cuối cùng, độc tố nấm mốc còn gây tổn thương niêm mạc đường ruột, làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng. Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng tôm, cá ăn nhiều nhưng không lớn, làm tăng hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) và gây thiệt hại kinh tế nặng nề.

Tác hại của độc tố nấm mốc trên tôm nuôiTác hại của độc tố nấm mốc trên tôm nuôi. Ảnh: BQ&Q

Chiến lược quản lý toàn diện

Vì độc tố nấm mốc không thể bị phá hủy bởi nhiệt độ trong quá trình ép viên thức ăn, nên chiến lược quản lý phải tập trung vào việc phòng ngừa và kiểm soát.

Biện pháp quan trọng nhất là lựa chọn thức ăn từ các nhà sản xuất uy tín. Các công ty lớn thường có quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, xét nghiệm các lô nguyên liệu đầu vào để đảm bảo không chứa độc tố nấm mốc vượt ngưỡng cho phép.

Thứ hai, Người nuôi cần bảo quản bao thức ăn ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và tuyệt đối không sử dụng thức ăn đã bị ẩm, vón cục hoặc quá hạn sử dụng.

Một giải pháp hiệu quả đang được ứng dụng rộng rãi là sử dụng các chất hấp phụ độc tố nấm mốc (toxin binders) trộn vào thức ăn. Các chất này, thường có nguồn gốc từ đất sét hoặc thành tế bào nấm men, sẽ liên kết chặt chẽ với các phân tử độc tố trong đường ruột, ngăn không cho chúng hấp thụ vào máu và đào thải chúng ra ngoài theo phân.

Bảo quản thức ăn nơi khô ráo, thoáng mátBảo quản thức ăn nơi khô ráo, thoáng mát. Ảnh: Vasep

Chủ động phòng ngừa: Chìa khóa bảo vệ vụ nuôi

Độc tố nấm mốc là một hiểm họa thầm lặng nhưng có sức tàn phá lớn đối với hiệu quả của vụ nuôi. Việc nhận thức đúng về rủi ro này và áp dụng các biện pháp phòng ngừa là cực kỳ quan trọng.

Bằng cách chủ động lựa chọn nguồn thức ăn an toàn, bảo quản đúng cách và sử dụng các sản phẩm hỗ trợ, người nông dân có thể bảo vệ đàn vật nuôi khỏi tác nhân gây hại vô hình này. Đây chính là một phần không thể thiếu trong một quy trình quản lý hiện đại, hướng tới một vụ mùa thành công và bền vững.

Đăng ngày 19/09/2025
Yen @yen
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

Nghịch lý tận diệt cá nhỏ để nuôi cá lớn

Sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản ao đất đang phụ thuộc quá mức vào nguồn đạm từ biển khơi qua việc khai thác ồ ạt các loài cá mồi tự nhiên. Thực trạng này tạo ra một vòng lặp kém bền vững khi con người phải đánh đổi một lượng lớn sinh vật biển cỡ nhỏ chỉ để thu về số lượng khiêm tốn tôm cá thương phẩm.

Đánh bắt cá
• 09:00 16/03/2026

Chuẩn bị các điều kiện nuôi trồng thủy sản vụ xuân hè

Để chủ động mùa vụ và thực hiện hiệu quả kế hoạch phát triển nuôi trồng thủy sản năm 2026, thời điểm này các địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đang tích cực cải tạo ao, đầm, đồng thời chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cho vụ nuôi thủy sản xuân – hè. Sự chủ động ngay từ đầu vụ được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng suất, hiệu quả nuôi trồng, hướng tới một vụ sản xuất đạt kết quả cao.

ao nuôi
• 10:00 15/03/2026

Tái sử dụng nước trong nuôi tôm có khả thi không

Tái sử dụng nước ao nuôi là giải pháp được nhiều hộ nuôi tôm áp dụng nhằm tiết kiệm chi phí và thời gian chuẩn bị vụ mới. Tuy nhiên, nếu không xử lý đúng cách, nguồn nước cũ có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro về ô nhiễm và dịch bệnh cho tôm nuôi.

ao nuôi dùng quạt
• 09:00 14/03/2026

Cách kéo lưới thu hoạch không làm đục bùn, tránh tôm cá bị đen mang

Kéo lưới sai kỹ thuật làm sục bùn đáy ao là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng đen mang ở thủy sản. Việc áp dụng các thao tác thu hoạch chuẩn xác sẽ giúp giải quyết triệt để vấn đề và bảo vệ trọn vẹn giá trị thương phẩm.

cảnh thu hoạch
• 14:00 12/03/2026

Phụ thu 10% và những điều chỉnh tức thời của thị trường nhập khẩu thủy sản tại Hoa Kỳ

Chính sách phụ thu nhập khẩu 10% của Hoa Kỳ đang tạo ra nhiều biến động đối với thị trường thủy sản toàn cầu, buộc các nhà nhập khẩu phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược kinh doanh, chuỗi cung ứng và cấu trúc chi phí. Diễn biến này được dự báo sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong năm 2026.

chế biến thủy sản
• 12:16 20/03/2026

Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời cử tri TP.HCM về giải pháp ngăn thực phẩm bẩn

Trước lo ngại về tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, thủy sản và thực phẩm không rõ nguồn gốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường hậu kiểm và xử lý nghiêm vi phạm để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

cá
• 12:16 20/03/2026

Làm Thế Nào Để Một Trang Trại Cá Có Thể Kiếm Được Lợi Nhuận?

Lợi nhuận trong nuôi cá không đến từ việc cắt giảm chi phí bằng mọi giá, mà đến từ khả năng tối ưu biên lợi nhuận trên mỗi kilogram cá bán ra. Điều này phụ thuộc vào ba yếu tố cốt lõi: lựa chọn loài nuôi, phương thức nuôi và chiến lược thức ăn.

• 12:16 20/03/2026

Xung Đột Trung Đông Leo Thang: Chuỗi Cung Ứng Thủy Sản Việt Nam Đối Mặt Rủi Ro Lớn

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), Trung Đông đang nổi lên là một trong những thị trường tăng trưởng đáng chú ý của thủy sản Việt Nam.

cảng
• 12:16 20/03/2026

Chuyển giao công nghệ tạo giống tôm kháng bệnh (SPR)

Việc chuyển giao thành công kỹ thuật chọn giống kháng bệnh chính là chìa khóa giải quyết triệt để rủi ro từ gốc rễ, thay vì thụ động chạy chữa bằng hóa chất như trước đây.

tôm
• 12:16 20/03/2026
Some text some message..