Hiểm họa thầm lặng trong thức ăn thủy sản: Cảnh báo về độc tố nấm mốc

Giải mã độc tố nấm mốc và nguồn gốc

Độc tố nấm mốc là các hợp chất độc hại, được sản sinh tự nhiên bởi một số loài nấm mốc phát triển trên các nguyên liệu nông sản. Chúng không phải là bản thân nấm mốc, mà là sản phẩm chuyển hóa của chúng, có thể tồn tại rất lâu ngay cả khi nấm mốc đã bị tiêu diệt.

Nguồn gốc chính của sự ô nhiễm này đến từ các nguyên liệu thô dùng để sản xuất thức ăn thủy sản như ngô, đậu nành, lúa mì. Các loại nông sản này rất dễ bị nhiễm nấm mốc trong quá trình canh tác, thu hoạch hoặc, phổ biến nhất, là trong quá trình bảo quản không đúng cách, đặc biệt là trong điều kiện khí hậu nóng ẩm.

Khảo sát dựa trên 10.868 mẫu từ 81 quốc gia, thực hiện 53.382 phân tích, ghi nhận deoxynivalenol (DON), zearalenone (ZEN) và fumonisins (FUM) là những độc tố được phát hiện thường xuyên nhất.

Độc tố nấm mốc mycotoxin trong thực phẩm và thức ăn chăn nuôi. Ảnh: Pacific Lab

Tác động trực tiếp lên vật nuôi

Độc tố nấm mốc khi đi vào cơ thể tôm, cá sẽ không gây chết hàng loạt ngay lập tức, mà bào mòn sức khỏe của chúng một cách âm thầm. Tác động nguy hiểm nhất là lên gan tụy, cơ quan giải độc chính. Độc tố sẽ làm tổn thương gan tụy, suy giảm chức năng, khiến vật nuôi không thể chuyển hóa và hấp thụ dinh dưỡng một cách hiệu quả.

Bên cạnh đó, chúng còn ức chế hệ miễn dịch, làm suy yếu sức đề kháng tự nhiên của tôm, cá. Điều này khiến vật nuôi trở nên cực kỳ nhạy cảm và dễ dàng bị tấn công bởi các mầm bệnh cơ hội vốn luôn tồn tại trong ao nuôi.

Cuối cùng, độc tố nấm mốc còn gây tổn thương niêm mạc đường ruột, làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng. Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng tôm, cá ăn nhiều nhưng không lớn, làm tăng hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) và gây thiệt hại kinh tế nặng nề.

Tác hại của độc tố nấm mốc trên tôm nuôi. Ảnh: BQ&Q

Chiến lược quản lý toàn diện

Vì độc tố nấm mốc không thể bị phá hủy bởi nhiệt độ trong quá trình ép viên thức ăn, nên chiến lược quản lý phải tập trung vào việc phòng ngừa và kiểm soát.

Biện pháp quan trọng nhất là lựa chọn thức ăn từ các nhà sản xuất uy tín. Các công ty lớn thường có quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, xét nghiệm các lô nguyên liệu đầu vào để đảm bảo không chứa độc tố nấm mốc vượt ngưỡng cho phép.

Thứ hai, Người nuôi cần bảo quản bao thức ăn ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và tuyệt đối không sử dụng thức ăn đã bị ẩm, vón cục hoặc quá hạn sử dụng.

Một giải pháp hiệu quả đang được ứng dụng rộng rãi là sử dụng các chất hấp phụ độc tố nấm mốc (toxin binders) trộn vào thức ăn. Các chất này, thường có nguồn gốc từ đất sét hoặc thành tế bào nấm men, sẽ liên kết chặt chẽ với các phân tử độc tố trong đường ruột, ngăn không cho chúng hấp thụ vào máu và đào thải chúng ra ngoài theo phân.

Bảo quản thức ăn nơi khô ráo, thoáng mát. Ảnh: Vasep

Chủ động phòng ngừa: Chìa khóa bảo vệ vụ nuôi

Độc tố nấm mốc là một hiểm họa thầm lặng nhưng có sức tàn phá lớn đối với hiệu quả của vụ nuôi. Việc nhận thức đúng về rủi ro này và áp dụng các biện pháp phòng ngừa là cực kỳ quan trọng.

Bằng cách chủ động lựa chọn nguồn thức ăn an toàn, bảo quản đúng cách và sử dụng các sản phẩm hỗ trợ, người nông dân có thể bảo vệ đàn vật nuôi khỏi tác nhân gây hại vô hình này. Đây chính là một phần không thể thiếu trong một quy trình quản lý hiện đại, hướng tới một vụ mùa thành công và bền vững.