Nhận diện hai loài tôm nước ngọt ngoại lai xâm hại
Sự nhầm lẫn giữa các loài tôm có tên gọi tương tự đã gây ra nhiều quan ngại về mặt sinh thái và quản lý tại Việt Nam. Điều cốt lõi là phải phân biệt rõ ràng giữa hai loài tôm nước ngọt ngoại lai xâm hại là tôm càng đỏ (Cherax quadricarinatus) và tôm hùm đất (Procambarus clarkii) với loài tôm hùm biển bản địa có giá trị kinh tế cao là tôm hùm đỏ (Panulirus longipes). Tôm càng đỏ có nguồn gốc từ Úc, kích thước lớn (20-30 cm) với thân màu xanh sẫm và cặp càng đỏ đặc trưng. Tôm hùm đất có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, nhỏ hơn (7-15 cm) và toàn thân có màu đỏ sẫm.
Cả hai loài này đều là những sinh vật xâm hại nguy hiểm, có khả năng sinh sản cực nhanh, ăn tạp, và đặc biệt là tập tính đào hang sâu phá hủy hệ thống đê điều, kênh mương và mùa màng. Do những tác hại nghiêm trọng này, chúng được xếp vào danh mục loài ngoại lai xâm hại và bị cấm tuyệt đối việc nhập khẩu, nuôi và kinh doanh tại Việt Nam.
Tôm càng đỏ và tôm hùm đất là 2 loài xâm hại, bị cấm tại Việt Nam. Ảnh: medinet
Tôm hùm đỏ: Nguồn tài nguyên bản địa có giá trị kinh tế cao
Hoàn toàn trái ngược với hai loài xâm hại trên, tôm hùm đỏ là một loài tôm hùm biển bản địa, một phần không thể thiếu của hệ sinh thái ven biển Việt Nam. Đặc điểm nhận dạng của chúng là thân màu đỏ nâu có đốm trắng vàng, chân dài, và không có cặp càng lớn như hai loài nước ngọt kia. Thay vào đó, chúng có lớp vỏ gai góc đặc trưng của họ tôm hùm gai.
Là một loài hải sản cao cấp với kích thước lớn (0,5-2 kg), tôm hùm đỏ không chỉ không gây hại mà còn là một nguồn tài nguyên kinh tế cực kỳ giá trị, đóng góp lớn vào ngành thủy sản và kim ngạch xuất khẩu, với giá bán có thể lên tới hàng triệu đồng mỗi kilogam.
Tôm hùm đỏ có giá trị kinh tế cao. Ảnh: Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm
Kiểm soát loài xâm hại, bảo vệ tài nguyên bản địa
Việc phân biệt ba loài này là cực kỳ quan trọng để có hành động đúng đắn. Tôm càng đỏ và tôm hùm đất là những kẻ xâm lược nguy hiểm, cần được kiểm soát chặt chẽ, tiêu diệt nếu phát tán để bảo vệ nông nghiệp và đa dạng sinh học. Ngược lại, tôm hùm đỏ là một tài sản quý giá của biển Việt Nam, cần được bảo vệ thông qua các biện pháp quản lý khai thác bền vững và phát triển nuôi trồng.
Người dân cần nâng cao nhận thức, tuyệt đối không tiêu thụ hay kinh doanh hai loài tôm nước ngọt xâm hại và báo cáo cho cơ quan chức năng khi phát hiện, đồng thời ủng hộ việc khai thác và tiêu thụ bền vững các sản phẩm tôm hùm đỏ bản địa.