Thực trạng 107 doanh nghiệp chế biến cá tra

Số liệu của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, cả nước hiện có 107 doanh nghiệp chế biến cá tra quy mô lớn (một số doanh nghiệp có nhiều cơ sở nên số cơ sở chế biến là 130) với công suất thiết kế 2 triệu tấn nguyên liệu/năm. Phần lớn doanh nghiệp chế biến cá tra phi lê đông lạnh có khả năng về tài chính, công nghệ, nhân lực, thị trường hơn hẳn các doanh nghiệp chế biến thủy sản khác.

Cá tra
Cá tra thương phẩm. Ảnh: truongthinhcorp

Hiện trạng lao động  

Doanh nghiệp chế biến cá tra tập trung chủ yếu ở 11 địa phương vùng ĐBSCL (trừ tỉnh Bạc Liêu và Sóc Trăng không có) với 64 doanh nghiệp. Còn lại ở TPHCM 39 doanh nghiệp và tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu 4 doanh nghiệp.  

Điều tra mới nhất cho biết, tỷ lệ lao động theo vị trí việc làm đòi hỏi có kỹ thuật công nghệ và nghiên cứu phát triển là tương đối thấp, chỉ chiếm 3% và 1% tổng số lao động. Trong khi đó quản lý và gián tiếp chiếm 6% và 10% là tương đối cao. Vị trí lao động phổ chiếm 78% cũng cao, thể hiện các doanh nghiệp chế biến cá tra chưa có khả năng trang bị máy móc vào sản xuất hoặc vẫn còn chú trọng đến việc sử dụng lao động phổ thông giá rẻ. 

Tỷ lệ lao động có trình độ cao còn khiêm tốn. Trình độ trung cấp trở lên đạt 13% và công nhân kỹ thuật có bằng cấp chỉ 9%, còn lao động phổ thông vẫn chiếm 78%. Chứng tỏ trang thiết bị máy móc trong chế biến cá tra chưa nhiều, chủ yếu vẫn làm thủ công. Đây là vấn đề cần cải thiện trong công tác đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa chế biến để thay thế lao động phổ thông trong thời gian tới. 

Sử dụng nguyên liệu và sản phẩm chế biến 

Số lượng cá tra nguyên liệu được các doanh nghiệp đưa vào chế biến có chiều hướng giảm nhưng không lớn trong 3 năm 2019, 2020 và 2021, biến động giảm từ 0,3 – 1,6% nên coi như ổn định. Định mức nguyên liệu cá tra/sản phẩm trung bình của tất cả doanh nghiệp ổn định quanh mức 2 kg nguyên liệu/1kg sản phẩm, chứng tỏ những năm qua ổn định về mặt hàng chế biến. Tuy nhiên, từng doanh nghiệp chế biến sản phẩm khác nhau có định mức khác nhau qua từng năm. 

Sản phẩm đông lạnh chính từ cá tra có hai loại là chế biến thô và chế biến tinh. Sản phẩm chế biến thô gồm cá tra nguyên con (bỏ đầu, nội tạng) và cá cắt khúc với tỷ lệ chiếm 36,9%. Sản phẩm chế biến tinh gồm cá fillet (có tẩm gia vị hoặc không) và các sản phẩm gia tăng khác (da cá, dè cá, bao tử cá) chiếm 63,1%. Các mặt hàng xuất khẩu và tiêu thụ trong nước từ cá tra tương đối giống nhau, sản phẩm đều bảo quản đông lạnh trong suốt quá trình phân phối và tiêu thụ. 

Chế biến cá traNhững năm qua, nhà nước và doanh nghiệp đã rất quan tâm đầu tư xử lý chất thải, bảo vệ môi trườn. Ảnh: thesaigontimes.vn

Số liệu trên cho thấy, các doanh nghiệp chú trọng đầu tư nhà xưởng, máy móc và con người để hình thành các cơ sở chế biến sản phẩm tinh có GTGT cao. Đến năm 2021 đã có 35,9% số doanh nghiệp chuyên chế biến tinh, cả chế biến tinh và thô là 38,5% và chỉ chế biến thô là 25,6%; những năm tiếp theo còn tăng chế biến tinh. Trong thực tế, số lượng doanh nghiệp chế biến tinh hay thô không thể hiện được năng lực công nghệ của nhà máy mà phụ thuộc việc xuất khẩu sản phẩm cho thị trường nào và thị trường đó yêu cầu mức độ chế biến ra sao. Hiện nay, doanh nghiệp chế biến cá tra Việt Nam có thể đáp ứng hầu hết yêu cầu của tất cả các thị trường trên thế giới. 

Áp dụng hệ thống quản lý chất lượng  

Qua số liệu điều tra, được tổng hợp và tính toán cho kết quả như sau: 100% doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản lý chất lượng. Trong đó, doanh nghiệp áp dụng cùng lúc 6 hệ thống chiếm 2,9%, áp dụng cùng lúc 5 hệ thống là 11,6%, áp dụng cùng lúc 4 hệ thống là 15,9%, áp dụng cùng lúc 3 hệ thống là 21,7%, áp dụng cùng lúc 2 hệ thống là 21,8% và áp dụng 1 hệ thống là 26,1%,. 

Các hệ thống áp dụng chủ yếu là HACCP có 85,5,7%, hệ thống GMP/SSOP có 72,5%, hệ thống ISO có 42,0%...Như vậy, các doanh nghiệp chế biến cá tra Việt Nam rất quan tâm đến công tác quản lý sản xuất, kinh doanh và chất lượng sản phẩm. Phần lớn sản phẩm chế biến dành cho xuất khẩu nên các hệ thống quản lý chất lượng được quốc tế công nhận và áp dụng cho thực phẩm như HACCP và ISO. 

Tình hình xử lý chất thải  

Qua điều tra cho thấy: 14,5% doanh nghiệp có hệ thống xử lý chất thải và đã được chứng nhận ISO 14001; 4,3% doanh nghiệp có xử lý chất thải, hoạt động theo tiêu chuẩn ISO 14001 nhưng chưa được cấp chứng chỉ; 68,2% doanh nghiệp có xử lý chất thải nhưng không hoạt động theo tiêu chuẩn ISO 14001; và 13% doanh nghiệp không có hệ thống xử lý chất thải riêng. 

Về khả năng xử lý chất thải, trong số những doanh nghiệp áp dụng hệ thống xử lý chất thải, có 10 doanh nghiệp trả lời là xử lý chất thải đạt 100%. Chi phí cho xử lý chất thải, có 5 doanh nghiệp cho biết, trung bình 704 triệu đồng/năm (từ 120 triệu đồng đến 1.300 triệu đồng/năm). 

Số liệu trên cho thấy, những năm qua, nhà nước và doanh nghiệp đã rất quan tâm đầu tư xử lý chất thải, bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, kết quả chưa đạt kỳ vọng mà vẫn còn không ít doanh nghiệp chế biến cá tra chưa có hệ thống xử lý riêng hoặc có nhưng xử lý chưa tốt. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do chi phí cho xử lý chất thải quá lớn, trung bình mỗi doanh nghiệp chi 704 triệu đồng/năm. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp xây dựng khi chưa có Luật Bảo vệ môi trường, nay muốn xây dựng, cải tạo, mở rộng hệ thống xử lý chất thải thì không có mặt bằng hoặc doanh nghiệp nằm trong khu công nghiệp nên chất thải được gom vào xử lý chung, không thuộc sự quản lý của doanh nghiệp. 

Đăng ngày 10/06/2024
Sáu Nghệ @sau-nghe

Hiện trạng chế biến phế phụ phẩm tôm ở nước ta

Sau bài “Sử dụng phế phụ phẩm thủy sản trên thế giới và nước ta” trên Tép Bạc phản ánh thực trạng thiếu thông tin về lĩnh vực này ở nước ta, Cục Chất lượng Chế biến và Phát triển thị trường cho hay, đã tổ chức điều tra ngành tôm nước lợ và cá tra, vừa có kết quả. Hiện trạng thu gom, bảo quản, vận chuyển và chế biến phế phụ phẩm tôm ở nước ta như sau.

Phế phẩm tôm
• 09:00 21/06/2024

Giải pháp chẩn đoán nhanh bệnh tôm

Nuôi tôm gặp khó khăn lớn là chưa xác định được nguyên nhân chính gây bùng phát dịch bệnh (con giống, môi trường hay thời tiết?) nên việc chẩn đoán nhanh bệnh tôm đang là con đường hạn chế thiệt hại. Một số cơ quan nghiên cứu, doanh nghiệp đã đưa ra giải pháp chẩn đoán nhanh bệnh tôm được người nuôi áp dụng.

Tôm
• 08:00 16/06/2024

Sử dụng phế phụ phẩm thủy sản trên thế giới và nước ta

Phế phụ phẩm thủy sản là chất thải trong hoạt động xử lý, chế biến tồn tại ở dạng rắn, lỏng, khí; chủ yếu dạng rắn chiếm trên 90% với đầu, xương, da, nội tạng, vây, vẩy, vỏ giáp xác/nhuyễn thể hai mảnh.

Vỏ tôm
• 10:53 11/06/2024

Quy hoạch bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản quốc gia

Ngày 9/5/2024, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang đã ký Quyết định số 389/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đặt mục tiêu đến năm 2050, Việt Nam trở thành quốc gia có nghề cá phát triển bền vững, hiện đại.

Khai thác thủy sản
• 10:36 11/06/2024

Siêu sale cuối tháng - Xả láng săn deal

Quyết tâm định vị được ngày sale lớn trùng với ngày thành lập sàn Farmext eShop 22.09, nên cứ đến ngày 22 hàng tháng, tại eShop sẽ có một lần siêu khuyến mãi kéo dài trong vòng 1 tuần hoặc dài hơn.

Siêu sale
• 17:33 22/06/2024

Hiện trạng chế biến phế phụ phẩm tôm ở nước ta

Sau bài “Sử dụng phế phụ phẩm thủy sản trên thế giới và nước ta” trên Tép Bạc phản ánh thực trạng thiếu thông tin về lĩnh vực này ở nước ta, Cục Chất lượng Chế biến và Phát triển thị trường cho hay, đã tổ chức điều tra ngành tôm nước lợ và cá tra, vừa có kết quả. Hiện trạng thu gom, bảo quản, vận chuyển và chế biến phế phụ phẩm tôm ở nước ta như sau.

Phế phẩm tôm
• 17:33 22/06/2024

Vật liệu làm chân cầu nhá tránh bị hư hại do nước mưa

Trong nuôi tôm, việc tạo ra môi trường sống tốt cho tôm là rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe và năng suất nuôi trồng. Một trong những yếu tố không thể thiếu là cầu nhá – nơi trú ẩn và sinh hoạt của tôm. Chọn vật liệu phù hợp để làm chân cầu nhá đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì độ bền, hiệu quả và an toàn cho tôm.

Cầu nhá ao tôm
• 17:33 22/06/2024

Nâng cao sản lượng trong nuôi tôm công nghệ cao

Nhiều mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng công nghệ cao hiện nay, bà con áp dụng nhiều kỹ thuật mới vào sản xuất, nên sản lượng nuôi không ngừng được cải thiện.

Tôm thẻ
• 17:33 22/06/2024

Bệnh hoại tử gan tụy cấp tính ở tôm và biện pháp phòng chống

Bệnh hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND) còn được biết đến là “Hội chứng chết sớm”, do vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus gây ra. Bệnh này có tốc độ lây lan nhanh, tỷ lệ chết có thể lên đến 90% sau 3-5 ngày phát hiện.

Tôm thẻ
• 17:33 22/06/2024
Some text some message..