Tìm hiểu về khái niệm Phage hay thực khuẩn thể virus

Hiểu rõ khái niệm Phage (Thực khuẩn thể virus)

Thực khuẩn thể (tiếng Anh: Bacteriophage, cũng được gọi là phage) là một dạng virus duplodnaviria nó lây nhiễm và nhân lên ở các loài vi khuẩn và cổ khuẩn. Thể thực khuẩn là một trong những thực thể sống phổ biến và đa dạng nhất trong sinh quyển. Những virus này rất được phổ biến và tìm thấy ở bất cứ nơi đâu có vi khuẩn. Người ta ước tính có hơn 1031 thể thực khuẩn trên hành tinh, nhiều hơn tất cả các sinh vật khác trên trái đất, bao gồm vi khuẩn.

Thể thực khuẩn có kích thước rất nhỏ. Ảnh: genk.vn

Thể thực khuẩn có kích thước rất nhỏ, chỉ khoảng 0,001-0,01 micromet. Cấu trúc của thể thực khuẩn bao gồm hai thành phần chính là:

- Lớp vỏ protein: Lớp vỏ protein bao bọc bên ngoài thể thực khuẩn, có tác dụng bảo vệ vật chất di truyền của virus.

- Vật chất di truyền: Vật chất di truyền của thể thực khuẩn có thể là DNA hoặc RNA, có thể là đơn phân hoặc kép phân.

Thực khuẩn thể có nhiều ứng dụng tiềm năng trong các lĩnh vực khác nhau, bao gồm:

- Y tế: Điều trị các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn, đặc biệt là các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn kháng thuốc.

- Nông nghiệp: Thể thực khuẩn được sử dụng để kiểm soát các bệnh do vi khuẩn gây hại cho cây trồng và vật nuôi.

- Công nghệ sinh học: Ứng dụng công nghệ sinh học, chẳng hạn như sản xuất kháng sinh và enzym.

Trong nuôi trồng thủy sản, thực khuẩn thể có thể được sử dụng để kiểm soát các bệnh do vi khuẩn gây ra trên thủy sản, chẳng hạn như bệnh đốm đen, bệnh phân trắng, bệnh hoại tử gan tụy cấp tính,... Liệu pháp phage là một phương pháp sử dụng thực khuẩn thể để kiểm soát các bệnh trong nuôi trồng thủy sản. Mang những ưu điểm vượt trội so với các phương pháp truyền thống như sử dụng kháng sinh.

Tiềm năng ứng dụng của Phage trong nuôi trồng thủy sản

Phage hay thực khuẩn thể là một loại virus chuyên lây nhiễm và tiêu diệt vi khuẩn. Chúng có kích thước rất nhỏ và tồn tại ở khắp mọi nơi trên thế giới, trong đất, nước, không khí và cả trong cơ thể sinh vật.

Ứng dụng liệu pháp Phage trong nuôi thủy sản. Ảnh: thuysantamviet.com

Trong nuôi trồng thủy sản, các bệnh do vi khuẩn là một trong những nguyên nhân gây thiệt hại nặng nề nhất. Các bệnh do vi khuẩn phổ biến trong nuôi trồng thủy sản bao gồm:

- Bệnh do Vibrio spp.: Vibrio spp. là một nhóm vi khuẩn gram âm gây ra nhiều bệnh nguy hiểm trên thủy sản, bao gồm bệnh đốm đen, bệnh phân trắng, bệnh hoại tử gan tụy cấp tính,...

- Bệnh do Aeromonas spp.: Nhóm vi khuẩn gram âm gây ra nhiều bệnh trên thủy sản, bao gồm bệnh nhiễm trùng huyết, bệnh gan tụy,...

- Bệnh do Edwardsiella spp.: Nhóm vi khuẩn gram âm gây ra bệnh nhiễm trùng huyết, bệnh viêm ruột,...

Thực khuẩn thể là virus chuyên lây nhiễm vào vi khuẩn. Chúng có thể tiêu diệt vi khuẩn bằng cách xâm nhập vào tế bào vi khuẩn, giải phóng vật chất di truyền của chúng và khiến tế bào vi khuẩn tự tiêu diệt, với những ưu điểm vượt trội, bao gồm:

- Tính đặc hiệu cao: Mỗi loại thực khuẩn thể chỉ có thể lây nhiễm và tiêu diệt một loại vi khuẩn cụ thể. Điều này giúp giảm thiểu tác động đến hệ vi sinh vật có lợi trong môi trường nuôi trồng thủy sản.

- Hiệu quả cao: Thực khuẩn thể có thể tiêu diệt vi khuẩn rất nhanh chóng, chỉ trong vòng vài giờ.

- Độ an toàn cao: Thực khuẩn thể không gây độc hại cho con người và môi trường.

Một số ứng dụng cụ thể của liệu pháp phage trong nuôi trồng thủy sản bao gồm:

- Phòng trị bệnh cho ấu trùng và cá giống: Ấu trùng và cá giống là giai đoạn nhạy cảm nhất với bệnh tật. Liệu pháp phage có thể được sử dụng để phòng trị các bệnh do vi khuẩn gây ra trên ấu trùng và cá giống, giúp tăng tỷ lệ sống và chất lượng của con giống.

- Phòng trị bệnh cho cá trưởng thành: Liệu pháp phage có thể được sử dụng để phòng trị các bệnh do vi khuẩn gây ra trên cá trưởng thành, giúp giảm thiệt hại do bệnh tật gây ra.

- Xử lý nước ao nuôi: Có thể được sử dụng để xử lý nước ao nuôi, giúp giảm lượng vi khuẩn gây bệnh trong ao, từ đó nâng cao hiệu quả nuôi trồng.

Tương lai của liệu pháp phage trong nuôi trồng thủy sản

Liệu pháp phage là một công nghệ mới đầy tiềm năng trong nuôi trồng thủy sản. Với những ưu điểm vượt trội của mình, liệu pháp này có thể góp phần giải quyết một số vấn đề cấp bách của ngành nuôi trồng thủy sản hiện nay, như:

- Giảm thiểu sử dụng kháng sinh: Kháng kháng sinh là một vấn đề nghiêm trọng trong nuôi trồng thủy sản. Việc lạm dụng kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản đã góp phần làm gia tăng sự xuất hiện của các chủng vi khuẩn kháng thuốc. Liệu pháp phage là một giải pháp thay thế hiệu quả cho kháng sinh, giúp giảm thiểu sử dụng kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản.

- Bảo vệ môi trường: Kháng sinh có thể gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và động vật. Do đó, khi áp dụng liệu pháp Phage thân thiện với môi trường, không gây ô nhiễm nguồn nước.

- Nâng cao hiệu quả nuôi trồng thủy sản: Giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và tử vong của thủy sản, giúp nâng cao hiệu quả nuôi trồng thủy sản.

Hiện nay, liệu pháp phage đang được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi trong nuôi trồng thủy sản trên thế giới. Tại Việt Nam, một số công ty đã bắt đầu sản xuất và cung cấp các chế phẩm thực khuẩn thể để phòng trị bệnh cho thủy sản. Với sự phát triển của công nghệ, liệu pháp phage có thể được ứng dụng rộng rãi hơn nữa trong nuôi trồng thủy sản trong tương lai.