Đồng bằng Sông Cửu Long: Tiêm Vắc-xin phòng bệnh cho cá tra

Theo kết quả của đề tài nghiên cứu khoa học “Khảo sát tình hình bệnh gạo, gan thận mủ, xuất huyết trên cá tra nuôi thương phẩm tại Vĩnh Long và đề ra biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả” do Chi cục Thủy sản tỉnh Vĩnh Long thực hiện năm 2012, cho thấy 96,5% các chủng Edwardsiella ictaluri gây bệnh gan thận mủ đã thể hiện kháng 3 loại  kháng sinh thông thường là Trimethoprim, Oxytetracyline và Streptomycine, 3 loại kháng sinh khác như Flumequine, Oxolinic acid và Enrofloxacine cũng kém hiệu quả.

Việc dùng kháng sinh trị bệnh cho cá tra hiệu quả không cao, do khó xác định chính xác tình trạng sức khỏe của cả đàn cá nuôi để chẩn đoán và đề xuất phác đồ điều trị. Hơn nữa, lượng tồn dư kháng sinh không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Do vậy, việc phòng bệnh là biện pháp kỹ thuật để ngăn ngừa hữu hiệu dịch bệnh xảy ra trên đối tượng thủy sản nuôi thâm canh nói chung và cá tra nói riêng và được đánh giá là có hiệu quả cao về kinh tế và môi trường

Trên thế giới, vắc xin đã được sử dụng rộng rãi ở các vùng nuôi cá hồi công nghiệp thuộc các nước Bắc Âu, Chile, Canada, Mỹ, Nhật; các trang trại nuôi cá da trơn ở Mỹ; mô hình nuôi cá chẽm, cá rô phi ở Châu Âu hay các mô hình nuôi nhỏ ở Trung Quốc, Nga, Tây Ban Nha và Đức.

Riêng ở Việt Nam, vắc xin Alpha Ject ® Panga 1 của Công ty Pharmaq (Na Uy) đã được Cục Thú y (Bộ Nông nghiệp và PTNT) công bố cấp phép lưu hành kể từ ngày 10/4/2013. Đây là loại vắc xin dùng qua đường tiêm, bảo vệ cá tra chống lại vi khuẩn Edwardsiella ictaluri gây bệnh gan, thận mủ.

Từ năm 2006, Công ty Pharmaq triển khai đầu tư vào nghiên cứu và phát triển chế phẩm vắc xin Alpha Ject ® Panga 1 nhằm hạn chế thiệt hại do bệnh gan thận mủ gây ra trên đàn cá tra nuôi và hiện nay đã được sử dụng trên quy mô thương mại ở vùng Đồng bằng Sông Cửu Long. Đây là loại vắc xin đầu tiên cho cá tra do Công ty Pharmaq phát triển tại Châu Á và cũng là vắc xin cho cá đầu tiên được cấp phép ở Việt Nam- sự kiện đặc biệt không chỉ đối với ngành cá tra mà còn đối với ngành thủy sản Việt Nam nói chung.

Hiện nay, một số đơn vị như Công ty TNHH MTV Hồng Mỹ (Đồng Tháp), vùng nuôi Công ty Gentraco, Hùng Vương..., đã áp dụng loại vắc xin này trong sản xuất đại trà; Ở Vĩnh Long, vùng nuôi của Công ty TNHH Phước Anh tại ấp Phước Lý (xã Quới Thiện- Vũng Liêm) là cơ sở nuôi cá tra đầu tiên của tỉnh đã sử dụng vắc xin này để phòng bệnh gan, thận mủ cho gần 5 triệu giống trong tháng 8/2013.

Các ưu điểm của vắc xin Alpha Ject ® Panga1 đã được chứng minh thông qua việc khảo nghiệm trong điều kiện phòng thí nghiệm do Trường đại học Cần Thơ tiến hành và trong điều kiện thực tế trên đàn cá tra nuôi tại các ao nuôi thương phẩm dưới sự giám sát của Trung tâm Kiểm nghiệm Thuốc thú y Trung ương 2.

Việc sản xuất và sử dụng vắc xin để quản lý dịch bệnh có ý nghĩa rất lớn, là một bước tiến vượt bậc trong việc góp phần nâng cao chất lượng và thương hiệu cá tra Việt Nam trên thị trường thế giới: (1) Tỷ lệ sống tăng lên do cá được bảo vệ trước dịch bệnh gan thận mủ; (2) Tăng lợi nhuận do cá khỏe mạnh, lớn nhanh, rút ngắn chu kỳ nuôi; (3) Cắt giảm chi phí dùng kháng sinh, hóa chất phòng trị bệnh, hạn chế nguy cơ kháng thuốc; (4) Loại bỏ nguy cơ kháng sinh tồn lưu trong cá và các hậu quả kèm theo trong xuất khẩu cá ra thị trường quốc tế.

Hiện nay, theo phản ánh của người nuôi, chi phí 500đ cho mỗi liều vắc xin là khá cao so với hiệu quả tài chính của nghề nuôi cá tra hiện nay, khiến nhiều người nuôi, nhất là các hộ nuôi nhỏ lẻ còn e ngại áp dụng. Do đó, các nhà sản xuất vắc xin cần nghiên cứu để giảm giá thành cho  người nuôi, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững nghề nuôi cá tra ở Việt Nam.