Người nuôi cá bổi khó càng thêm khó

Giá cá bổi thấp kỷ lục

Nghề nuôi cá bổi (cá sặc rằn) từng đem lại thu nhập khá cho nhiều hộ dân ở Cà Mau. Tuy nhiên, những năm gần đây giá cá bổi khá bấp bênh. Hiện, giá cá bổi thấp kỷ lục, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của nhiều nông dân.

Theo thống kê của ngành nông nghiệp tỉnh, đỉnh điểm vào năm 2017, tỉnh có khoảng 300 ha nuôi cá bổi thâm canh (riêng huyện Trần Văn Thời có 217 ha), với năng suất đạt bình quân từ 15 - 20 tấn/ha, sản lượng đạt khoảng từ 5.000 - 6.000 tấn.

Bên cạnh đó, thời điểm này thị trường đầu ra ổn định, sản phẩm khi thu hoạch không gặp trở ngại. Tuy nhiên, sau năm 2017 do nhiều nguyên nhân tác động làm cho nghề nuôi cá bổi thâm canh gặp khó khăn, diện tích nuôi giảm dần, đến cuối năm 2020 tỉnh còn khoảng 120 ha, tập trung chủ yếu tại huyện Trần Văn Thời (110 ha) và U Minh.

Sản lượng cá bổi năm 2020 ước lượng khoảng 2.600 tấn. Vào thời điểm khoảng giữa tháng 1/2021, sản lượng tiêu thụ khoảng 600 tấn, sản lượng còn lại vẫn tồn động trong các ao nuôi của người dân.

Thời điểm này, người nuôi cá bổi gặp rất nhiều khó khăn do giá cá thương phẩm loại 8 con/kg vào cuối tháng 12/2020 bắt đầu giảm sâu, chỉ còn khoảng 28.000 - 30.000 đồng/kg, giảm hơn so với cùng kỳ năm 2019 khoảng từ 20.000 – 26.000 đồng/kg. Trong khi đó, chi phí sản xuất 1kg cá bổi cả loại 8 con/kg khoảng 42.000 - 45.000 đồng/kg.

Giá cá bổi ở Cà Mau thấp kỷ lục, trong khi thương hiệu “khô cá bổi U Minh” đang bị xâm hại. Ảnh minh họa: TL

Vừa mới thu hoạch 2 ao cá bổi, ông Lê Văn Xệ (ngụ ấp 1, xã Trần Hợi) chia sẻ, gia đình ông mới thu về 10 tấn cá, với giá 24.000 đồng/kg và 27.000 đồng/kg (loại cá 8 con/kg).

Trong khi năm vừa qua, ông bán với giá 45.000 đồng/kg. Sau gần 8 năm theo nghề, đây là lần đầu tiên ông thấy giá cá bổi giảm kỷ lục như vậy. "Với giá hiện tại thì nhiều hộ nuôi lỗ vốn", ông Lê Văn Xệ nói.

Trong khi đó, ông Lê Mạnh Hà - Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp, ở ấp 1, xã Trần Hợi, cho biết, gia đình anh may mắn bán được cá bổi trước Tết với giá 28.000 đồng/kg, loại 8 con/kg. Với giá này, gia đình anh thu về gần 160 triệu đồng, sau khi trừ chi phí thì lỗ khoảng 20 triệu đồng. Cũng vì tình hình cá bổi bấp bênh nên một số hộ trong hợp tác xã đã bỏ nghề. Hiện, hợp tác xã cũng đành phải tạm dừng hoạt động.

Cũng theo ông Hà, hiện nhiều hộ vẫn chưa bán được cá bổi do không có thương lái mua hoặc mua rất ít. Với giá thức ăn như hiện tại, thì nông dân chỉ có lãi khi giá cá bổi loại 8 con từ khoảng 35.000 đồng/kg. Bước vào vụ nuôi người dân gặp phải tình hình thời tiết không thuận lợi.

Khi mùa hạn kéo dài và gay gắt ngay thời điểm cá còn nhỏ nên dễ bị bệnh và chậm lớn. Khó khăn là vậy, nhưng người dân vẫn khắc phục khó khăn để sản xuất. Thế nhưng, bên cạnh nỗi lo về giá thì hiện cá bổi thương phẩm cũng không có đầu ra, người dân buộc phải nuôi duy trì, vì thế mà lỗ càng thêm lỗ.

Ông Nguyễn Hữu Khải - Chủ tịch Hội Nông dân xã Trần Hợi thông tin: toàn xã có khoảng 87 ha nuôi cá bổi của hơn 100 hộ dân. Từ trước Tết, giá cá bổi tại địa phương đã sụt giảm mạnh.

“Với giá này, đa số nông dân chỉ hòa vốn và lỗ. Hiện tại, xã còn khoảng 30% diện tích cá bổi chưa thể bán được”, ông Khải thông tin thêm.

Bà Cao Thị Lệ - khóm 2, thị trấn Trần Văn Thời, huyện Trần Văn Thời cho biết, tình hình hiện nay rất khó khăn. Bên cạnh giá cá bổi rất thấp thì đầu ra của cá bổi không được đảm bảo. Đến vụ thu hoạch, nhưng khi kêu thương lái đến cân cũng không có ai mua.

Cùng chung tình trạng, ông Văn Công Vẹn - khóm 2, thị trấn Trần Văn Thời, huyện Trần Văn Thời chia sẻ, cá thì tới thời điểm thu hoạch đã lâu rồi, nhưng không lên được.

Qua tìm hiểu của người dân, lý do thương lái không mua vì họ cũng không có đầu ra, nên một lượng lớn cá bổi vẫn phải được nuôi duy trì trong ao. Khó khăn nhất của người dân hiện giờ là các đại lý cũng không có tiền để mua thức ăn về cung ứng cho bà con.

Thống kế từ Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Trần Văn Thời, trước Tết Nguyên đán, huyện có khoảng 93,7ha cá bổi với 351 hộ nuôi, sản lượng ước đạt hơn 1.500 tấn. Hiện nay, còn khoảng 26 ha cá bổi chưa thu hoạch. Giá cá loại 8 con/kg từ trước Tết đến nay giữ mức khoảng 27.000 đồng/kg.

“Đây là thời điểm nông dân bắt buộc phải thu hoạch hết cá trong ao, vì sắp bước qua vụ mới. Cá bổi để càng lâu thì càng tốn nhiều chi phí thức ăn trong khi đến lứa mang trứng thì cá không lớn thêm”, ông Duy Quốc Tuấn - Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Trần Văn Thời cho biết.

Bảo vệ thương hiệu

Theo thống kê từ ngành chức năng, toàn tỉnh hiện có khoảng 55 cơ sở thu mua và chế biến cá khô bổi, tập trung hầu hết ở hai huyện Trần Văn Thời và U Minh. Riêng huyện Trần Văn Thời có 42 cơ sở; trong đó, có 3 cơ sở đăng ký thương hiệu “khô cá bổi U Minh”.

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau nhận định, từ đầu năm 2020 đến nay, hầu hết các cơ sở thu mua chế biến cá bổi làm khô hoạt động cầm chừng. Do dịch bệnh Covid-19 dẫn đến sản lượng tiêu thụ giảm mạnh so với những năm trước.

Nhiều nông dân tại địa phương cũng cho biết, hiện các cơ sở thu mua cá bổi trong tỉnh khá ít, số lượng còn lại được thu mua từ các tỉnh ngoài. Nguyên nhân do giá cá ngoài tỉnh rẻ hơn cá trong tỉnh từ 2.000 – 3.000 đồng/kg (cá bổi ở các tỉnh ngoài có đặc điểm nuôi lớn nhanh, thịt dày, lượng mỡ nhiều), các thương lái ngoài tỉnh cung cấp hàng nhanh chóng và giao hàng tận cơ sở.

Thực tế cho thấy, sản phẩm chế biến từ cá bổi hiện chủ yếu làm thủ công, cá sau khi làm sạch, phơi khô, sấy, đóng gói đem tiêu thụ, thị trường chính là nội tỉnh và một số tỉnh trong khu vực.

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh thì, thời gian qua, thương hiệu “khô cá bổi U Minh” đã bị nhiều cơ sở thu mua, chế biến cá khô lợi dụng, gian lận thương hiệu bằng cách mua cá bổi nguyên liệu từ các tỉnh với giá rẻ về làm khô, sau đó lấy thương hiệu “khô cá bổi U Minh” mang đi tiêu thụ các nơi.

Do cá bổi nguyên liệu các tỉnh có đặc điểm nuôi lớn nhanh, thịt dày, lượng mỡ nhiều nên các cơ sở phải chế biến cá khô có độ mặn cao để bảo quản được lâu. Điều này làm cho chất lượng cá khô bị quá mặn và không còn độ béo, khi bán cho người tiêu dùng, giả thương hiệu “khô cá bổi U Minh”. Từ đó, làm ảnh hưởng tới thương hiệu của địa phương và khả năng tiêu thụ sản phẩm của các hộ nuôi trong tỉnh.

Năm 2020, thời tiết diễn biến gay gắt, bất thường nên ảnh hưởng đến việc nuôi cá bổi của các hộ dân. Các hộ nuôi phải đầu tư nhiều chi phí chăm sóc, điều trị bệnh cũng như kéo dài thời gian nuôi.

Hiện, sản phẩm cá bổi sau thu hoạch trên địa bàn tỉnh Cà Mau chỉ duy nhất có một mặt hàng là làm khô nguyên con. Trong khi đó, hoạt động xây dựng liên kết chuỗi thời gian qua đã và đang được các ngành, các cấp chỉ đạo, từng bước hỗ trợ cho người nuôi, nhưng chưa đạt được như kỳ vọng.

Để giúp nông dân tiêu thụ cá bổi, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau sẽ nhanh chóng thành lập “Tổ hỗ trợ nông dân tiêu thụ cá bổi”. Đồng thời xây dựng và triển khai kế hoạch tiêu thụ sản phẩm một cách cụ thể.

Sở cũng đã đề nghị huyện Trần Văn Thời thành lập đoàn kiểm tra, giám sát tình hình quản lý, sử dụng nhãn hiệu tập thể “khô cá bổi U Minh” của các cơ sở thu mua, chế biến và thương mại sản phẩm có gắn nhãn hiệu tập thể trên địa bàn. Từ đó, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các trường hợp có tính chất xâm hại nhãn hiệu tập thể “khô cá bổi U Minh”.

Hơn nữa về lâu dài, ngành chức năng phối hợp với các huyện cần quy hoạch lại diện tích nuôi cá bổi thâm canh phù hợp với điều kiện tại địa phương và khả năng cung cầu trong giai đoạn sắp tới.