Phải chấm dứt khai thác hải sản IUU trước ngày 15/11/2025

Với sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành trung ương và 21 tỉnh, thành phố ven biển đã chỉ đạo, phải chấm dứt tình trạng khai thác hải sản IUU trước ngày 15/11/2025. Các địa phương khẩn trương thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng với nhiều hành động kiên quyết.

Vấn đề danh dự quốc gia

Tại phiên họp, Thủ tướng nêu rõ quan điểm chiến lược: “Phải coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, liên quan trực tiếp đến danh dự quốc gia, uy tín quốc tế và lợi ích của nhân dân. Không khoan nhượng, không vùng cấm, không ngoại lệ trong xử lý vi phạm IUU”. 

Thực sự nếu không chấm dứt được tình trạng khai thác hải sản IUU (bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định) mà EC đã rút “thẻ vàng” nhiều năm nay thì có nguy cơ nâng lên “thẻ đỏ”, sẽ tắc nghẽn xuất khẩu thủy sản sang thị trường lớn này và ảnh hưởng tới nhiều thị trường khác nữa, hậu quả trực tiếp cho hàng triệu ngư dân và chuỗi giá trị chế biến. Theo báo cáo tại phiên họp, cả nước còn hơn 8.700 tàu chưa được cấp phép và nhiều tàu vẫn mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS), tạo ra “lỗ hổng” để xảy ra hành vi khai thác bất hợp pháp, kể cả nguy cơ khai thác trái phép vùng biển nước khác.

Thủ tướng nhắc tới một thực trạng, “nhiều khi cứu tàu bị nạn, xảy ra sự cố mới biết việc tàu cá đã mất kết nối từ lâu”. Thực trạng cho thấy giám sát còn lỏng lẻo, hệ thống VMS chưa thực sự hoạt động như “mắt thần” liên tục. Điều này đặt ra yêu cầu khẩn trương nâng cao năng lực giám sát, hệ thống cảnh báo và xử lý ngay khi phát hiện mất kết nối.

Phiên họp đặt ra hai mốc cụ thể: Trước ngày 5/10/2025 xử lý dứt điểm các tàu mất kết nối VMS và trước ngày 15/11/2025 phải chấm dứt tình trạng khai thác IUU. Thủ tướng nhấn mạnh: “Những đối tượng không chấp hành phải xử lý nghiêm theo pháp luật; bộ, ngành, địa phương nào thực hiện không tốt, nhất là người đứng đầu phải bị xử lý theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện nếu để xảy ra tình trạng tàu cá vi phạm IUU”.

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Phiên họp lần thứ 15 Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản IUU vào chiều 30/9/2025

Các nhiệm vụ cụ thể được đặt ra: Rà soát, xóa đăng ký, không cho hoạt động các tàu không đảm bảo điều kiện pháp lý. Bắt buộc 100% tàu cá lắp đặt, duy trì VMS, giám sát 24/7 và xử lý ngay khi tàu mất kết nối. Không để tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, lãnh đạo tỉnh phải trực tiếp chỉ đạo xử lý. Kiểm soát chặt tại cảng cá, truy xuất nguồn gốc minh bạch, không hợp thức hóa nguồn khai thác bất hợp pháp. Xử lý nghiêm cán bộ buông lỏng quản lý, kỷ luật cả về Đảng và chính quyền đối với người đứng đầu nếu để xảy ra tình trạng vi phạm kéo dài.

Cả nước hiện có 81.346 tàu cá, giảm 48 tàu so với đầu năm. Từ ngày 23 đến 30/9, số tàu cá chưa cấp phép tiếp tục giảm 359 tàu; đã xóa đăng ký 311 tàu; số tàu cá không đủ điều kiện hoạt động giảm 274 tàu; chưa ghi nhận chính thức tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ, xử lý… Tuy nhiên, một số tỉnh vẫn còn nhiều tàu cá chưa cấp phép. Cả nước còn 266 tàu chưa lắp thiết bị VMS…

Các địa phương nghiêm khắc xử phạt tàu cá vi phạm

Ngày đầu tháng 10/2025, tỉnh Quảng Ngãi có 3 quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 3 thuyền trưởng tàu cá về các hành vi vi phạm trong hoạt động khai thác hải sản với số tiền gần 1,1 tỷ đồng, và tước quyền sử dụng Chứng chỉ thuyền trưởng tàu cá trong 9 tháng. Trước đó, phát hiện tàu cá QNg 91369TS do ông Võ Cao Trung (ở xã Tịnh Khê, tỉnh Quảng Ngãi) làm chủ kiêm thuyền trưởng không lắp đặt thiết bị VMS, giấy phép khai thác và chứng nhận an toàn kỹ thuật tàu cá đã hết hạn; tàu không có sổ danh bạ thuyền viên, không mua bảo hiểm cho thuyền viên, không làm thủ tục xuất bến nên bị lập biên bản, phạt 681,5 triệu đồng. Bên cạnh, phát hiện 2 ông ở phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi là ông Huỳnh Văn Trách, thuyền trưởng tàu cá QNg 94543TS và ông Huỳnh Thanh Trà, thuyền trưởng tàu cá QNg 94511TS không duy trì việc thông tin về hệ thống giám sát hành trình tàu cá theo quy định, phạt mỗi ông 205 triệu đồng. Tỉnh Quảng Ngãi hiện có hơn 4.900 tàu cá từ 6m trở lên; trong đó còn hơn 4% tàu chưa được cấp giấy phép khai thác hải sản và gần 2% tàu cá từ 15m trở lên chưa lắp thiết bị VMS.

Bộ đội Biên phòng đọc quyết định phạt số tiền lớn với một thuyền trưởng tàu cá ở tỉnh Quảng Ngãi 

Thành phố Đà Nẵng từ đầu năm 2024 đến tháng 9/2025 cũng đã xử phạt vi phạm hành chính về khai thác IUU với 207 vụ, tổng số tiền hơn 9,8 tỷ đồng. Cơ quan chức năng đã tước nhiều Chứng chỉ thuyền trưởng liên quan đến vi phạm với thời gian từ 4,5-10,5 tháng. Chỉ trong tháng cao điểm chống khai thác IUU đã xử lý nghiêm 17 vụ vi phạm IUU. Hiện nay, quyết tâm “tuyên chiến với tình trạng khai thác IUU” mà Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo, Đà Nẵng đang nỗ lực tạo sự chuyển biến thực chất từ cơ sở.

Tỉnh Quảng Ninh ở cực Bắc đất nước, có bờ biển dài với ngư trường rộng lớn cũng đang tập trung chấm dứt tình trạng khai thác hải sản IUU. Trong 9 tháng đầu năm 2025, tổ chức 38 cuộc thanh tra, tuần tra, kiểm tra, kiểm soát trong hoạt động khai thác, bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản trên biển, phát hiện và xử phạt 324 trường hợp vi phạm với tổng số tiền trên 4,6 tỷ đồng. Hiện tỉnh có 4.158 tàu cá dài từ 6 mét trở lên đã cập nhật 100% dữ liệu căn cước công dân của chủ tàu cá trên hệ thống VNfishbase theo chỉ đạo của Bộ NN&MT. Hàng tuần, các tàu có nguy cơ cao vi phạm hoặc mất kết nối thiết bị VMS trên 10 ngày được gửi tới các cơ quan chức năng để phối hợp xử lý. 

Tỉnh Cà Mau 3 mặt giáp biển với bờ biển dài 310km, vùng biển rộng trên 100.000km², một trong 4 ngư trường trọng điểm của Việt Nam, có hơn 5.200 chiếc tàu cá, trong đó, hơn 2.000 tàu dài trên 15m. Khu vực quanh Cảng Sông Đốc là các xã Sông Đốc, Khánh Hưng, Đá Bạc có đội tàu đánh cá lớn của tỉnh với 1.838 chiếc (hơn 1.500 chiếc dài trên 15m), năm 2024 và 9 tháng đầu năm 2025 đã xử phạt 56 vụ với 73 tàu cá vi phạm, tổng số tiền gần 5 tỷ đồng. Riêng 9 tháng đầu năm 2025 phạt 7 vụ với 10 tàu cá vi phạm. Công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm đang được tăng cường. Trong hoạt động giám sát, đã lắp đặt 4 camera tại Cảng cá Sông Đốc để giám sát các tàu xuất, nhập cảng suốt ngày đêm.