Sự phục hồi của thị trường tôm sú

Tôm sú đang trải qua thời kỳ phục hưng, đặc biệt là ở Ấn Độ và Trung Quốc. Tuy nhiên, các chuyên gia như Ida Skancke của Kontali và Tiến sĩ Manoj Sharma cho rằng, việc loại bỏ tôm thẻ chân trắng là vẫn còn quá sớm và thật ngốc khi thực hiện điều đó.

Tôm sú
Nuôi tôm sú bắt đầu ở châu Á vào những năm 1980 và chúng nhanh chóng trở thành loài tôm nuôi chiếm ưu thế

Về tôm sú

Penaeus monodon còn được gọi là hổ đen hay tôm sú, được nuôi nhiều thứ hai trên thế giới sau L. vannamei (tôm thẻ chân trắng - TTCT). Việc nuôi tôm sú bắt đầu ở châu Á vào những năm 1980 và chúng nhanh chóng trở thành loài tôm nuôi chiếm ưu thế. Ban đầu, ngành này dựa vào việc thu thập hậu ấu trùng (PL) tự nhiên, nhưng dịch bệnh gia tăng ở tôm bố mẹ hoang dã đã khiến hoạt động của ngành sản xuất sú phải được xem xét lại.

Sự bùng phát của bệnh hội chứng đốm trắng (WSSV) vào những năm 1990 đã thúc đẩy sự chuyển hướng sang nuôi tôm thẻ chân trắng sạch bệnh (SPF) ở châu Á. Kết hợp với việc khử trùng ao nuôi, chiến lược này đã giúp tăng sản lượng đáng kể, nhiều nông dân chuyển từ nuôi tôm sú hoang dã sang TTCT sạch bệnh. Mặc dù nuôi TTCT rất thành công vào giai đoạn đầu nhưng điều này lại làm chính ngành TCTT rơi vào thế khó bởi sự tăng trưởng nhiều dẫn đến tình trạng dư cung và làm suy giảm giá trên thị trường trong những năm gần đây.

Sự thay đổi này, cùng với những tiến bộ về di truyền, đã làm dấy lên mối quan tâm mới về sản xuất tôm sú, tăng từ hơn 500.000 tấn vào năm 2018 lên 600.000 tấn hơn vào năm 2023.

Điều gì đã xảy ra với sú trong năm 2023?

Nhìn vào số liệu thống kê từ năm 2023, Châu Á tiếp tục là khu vực sản xuất sú hàng đầu. Đáng chú ý, Việt Nam, Trung Quốc và Indonesia là 3 nhà sản xuất nổi bật hàng đầu, bên cạnh sự đóng góp đáng kể từ Myanmar, Bangladesh và Philippines.

Dữ liệu hàng quý cho thấy sản lượng thường đạt đỉnh vào quý 2, tuy nhiên giữa các quốc gia lại có sự khác biệt. Ví dụ, Việt Nam đạt đỉnh điểm sản xuất trong Quý 1, do thời tiết tương đối khô vào thời điểm này trong năm, tạo điều kiện canh tác ổn định hơn, người nuôi cố gắng thu hoạch dịp Tết do nhu cầu thị trường có xu hướng tăng trong giai đoạn này. Trong khi đó, sản lượng tôm sú của Trung Quốc đạt đỉnh vào quý 3, do tỷ lệ mắc bệnh ở tôm thẻ chân trắng gia tăng vào thời gian này trong năm, nên nhiều người nuôi chuyển sang canh tác sú theo mùa.

Mặc dù sản lượng sú tăng ổn định những doanh thu toàn cầu lại tăng chậm hơn, đạt 122.000 tấn LSE vào năm 2023, tăng từ mức xấp xỉ 100.000 tấn vào năm 2019. Trong khi Việt Nam dẫn đầu xuất khẩu tôm sú nhưng đã bị Ấn Độ thay thế vào năm 2022 và 202, đánh dấu sự thay đổi đáng kể.

Biểu đồ
Bảng dữ liệu cho thấy sản lượng tôm sú đạt đỉnh điểm vào quý 2 hằng năm. Ảnh: thefishsite.com

Điều này trùng hợp với việc Ấn Độ tăng năng lực sản xuất và thị trường nội địa tương đối hẹp cho tôm sú, khiến nước này tập trung vào thị trường xuất khẩu. Về bản chất, sự quan tâm trở lại với nuôi tôm sú, cùng động lực thị trường đang phát triển và mô hình xuất khẩu thay đổi, đã họa nên bức chân dung đầy sống động về bối cảnh ngành tôm toàn cầu.

Ở Ấn Độ, quá trình thay đổi ban đầu từ tôm sú sang TTCT vào cuối những năm 1990 đã tạo thuận lợi đối với nhiều người nuôi tôm, góp phần mang lại thành công đáng kể cho quốc gia trong việc mở rộng khối lượng sản xuất TTCT. Tuy nhiên, trên khắp châu Á, bao gồm cả Ấn Độ, sự thành công của nghề nuôi TTCT có xu hướng mang tính chu kỳ.

Sự bùng phát của đại dịch Covid-19 đã làm trầm trọng thêm những thách thức này, với chi phí thức ăn, vận hành trại nuôi và khâu vận chuyển hàng hóa tăng mạnh cùng với giá tôm nuôi giảm, khiến tỷ suất lợi nhuận của nông dân bị giảm đáng kể, điều này khiến nhiều người cân nhắc quay trở lại canh tác sú nhằm thu về lợi nhuận cao hơn.

Góc nhìn thị trường

Theo Tiến sĩ Sharma, nỗ lực của Ấn Độ trong củng cố thị trường tôm nội địa đang gặp nhiều thách thức do sự hiểu biết của người tiêu dùng còn hạn chế. Nếu Ấn Độ có mức tiêu thụ nội địa gia tăng thì TTCT dự kiến sẽ dẫn đầu, trong khi tôm sú vẫn có thể là sản phẩm thích hợp cho những khách hàng có đủ khả năng chi trả. 

Trong khi nhiều người nuôi có vẻ mong muốn chuyển sang nuôi tôm sú, nhưng chuyên gia khuyên là không nên vội vàng. Theo Tiến sĩ, việc quay trở lại canh tác sú sẽ gặp phải những thách thức liên quan đến khoa học và thị trường. Vấn đề thứ hai, ông nhấn mạnh với người nuôi về sự cần thiết trong việc chi trả nhiều hơn để quảng bá sản phẩm của họ ngoài các thị trường xuất khẩu truyền thống như Mỹ, Trung Quốc và EU, đặc biệt là thị trường châu Á.

Biểu đồ
Người nuôi tôm thẻ chân trắng thường nhận được cái giá ít hơn 4 USD/kg tôm của họ. Ảnh: thefishsite.com

Các chuyên gia dự đoán sự hồi sinh của tôm sú trong tương lai gần, bằng chứng là sự tăng trưởng của thị trường tôm sú bố mẹ. Xu hướng này dự kiến sẽ làm giảm giá PL và cải thiện nguồn cung sẵn có, khuyến khích nông dân quay trở lại canh tác sú. Mặc dù năm 2024 có thể không đạt mức tăng trưởng hai con số nhưng các quốc gia như Ấn Độ và Trung Quốc đã sẵn sàng cho điều này.

Các chuyên gia kỳ vọng giá PL sẽ bắt đầu giảm từ tháng 5 trở đi, trong khi lượng giống dự trữ cũng được kỳ vọng sẽ cải thiện về mặt chất lượng. Có nhiều lý do thuyết phục để người nuôi quay trở lại canh tác tôm sú, việc tăng cường nuôi sú vào vụ thứ hai trong năm là điều có thể xảy ra. Tuy nhiên, tổng sản lượng tôm sú trong năm cũng sẽ phụ thuộc vào mức giá đạt được trong nửa đầu năm của tôm sú và TTCT.

Dự đoán của các nhà nghiên cứu cho thấy rằng mặc dù sẽ không có mức tăng hai con số vào năm 2024, nhưng tăng trưởng có thể xảy ra ở các quốc gia như Ấn Độ và Trung Quốc, trong khi nhiều quốc gia sản xuất trọng điểm khác dự kiến sẽ duy trì mức tương tự hoặc thậm chí giảm nhẹ.

Đăng ngày 26/04/2024
Nhất Linh @nhat-linh

Phương hướng hoạt động của Hiệp hội thủy sản năm 2024 - 2025

Hiệp hội xuất khẩu thủy sản sẽ tập trung vào các hoạt động chính sau để đạt được mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD trong năm 2024 và tiếp tục phát triển bền vững trong năm 2025, bao gồm các phương hướng hoạt động như sau:

Hải sản
• 14:00 18/06/2024

Cơ hội xuất khẩu thủy sản năm 2024 - 2025

Ngành thủy sản Việt Nam là ngành mới nổi với số lượng rất lớn và đóng góp đáng kể cho nền kinh tế đất nước, đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu hàng năm. Năm 2022, khối lượng xuất khẩu thủy sản đạt 11 tỷ USD là cột mốc quan trọng; chúng tôi đặt mục tiêu 10 tỷ USD vào năm 2024 và 12 tỷ USD vào năm 2030. Để đạt được mục tiêu này, ngành thủy sản cần một chiến lược dài hạn toàn diện và sự hỗ trợ rộng rãi từ mọi phía để giúp họ đảm bảo những gì họ muốn đạt được trong giai đoạn giữa 2024 và 2025.

Cá
• 10:18 14/06/2024

Tình hình xuất khẩu của các Ngành hàng thủy sản 2023 - 2024

Tình hình xuất khẩu thủy sản của Việt Nam năm 2023 gặp nhiều khó khăn do ảnh hưởng của lạm phát toàn cầu, suy thoái kinh tế ở các thị trường lớn. Tuy nhiên, từ cuối năm 2023, xuất khẩu thủy sản đã có tín hiệu phục hồi và tiếp tục tăng trưởng trong năm 2024.

Xuất khẩu thủy sản
• 11:02 13/06/2024

Tình hình xuất khẩu qua 5 tháng đầu năm 2024

Tình hình xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2024 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực với mức tăng trưởng đáng kể so với cùng kỳ năm 2023.

Xuất khẩu thủy sản
• 09:30 06/06/2024

Siêu sale cuối tháng - Xả láng săn deal

Quyết tâm định vị được ngày sale lớn trùng với ngày thành lập sàn Farmext eShop 22.09, nên cứ đến ngày 22 hàng tháng, tại eShop sẽ có một lần siêu khuyến mãi kéo dài trong vòng 1 tuần hoặc dài hơn.

Siêu sale
• 17:42 22/06/2024

Hiện trạng chế biến phế phụ phẩm tôm ở nước ta

Sau bài “Sử dụng phế phụ phẩm thủy sản trên thế giới và nước ta” trên Tép Bạc phản ánh thực trạng thiếu thông tin về lĩnh vực này ở nước ta, Cục Chất lượng Chế biến và Phát triển thị trường cho hay, đã tổ chức điều tra ngành tôm nước lợ và cá tra, vừa có kết quả. Hiện trạng thu gom, bảo quản, vận chuyển và chế biến phế phụ phẩm tôm ở nước ta như sau.

Phế phẩm tôm
• 17:42 22/06/2024

Vật liệu làm chân cầu nhá tránh bị hư hại do nước mưa

Trong nuôi tôm, việc tạo ra môi trường sống tốt cho tôm là rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe và năng suất nuôi trồng. Một trong những yếu tố không thể thiếu là cầu nhá – nơi trú ẩn và sinh hoạt của tôm. Chọn vật liệu phù hợp để làm chân cầu nhá đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì độ bền, hiệu quả và an toàn cho tôm.

Cầu nhá ao tôm
• 17:42 22/06/2024

Nâng cao sản lượng trong nuôi tôm công nghệ cao

Nhiều mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng công nghệ cao hiện nay, bà con áp dụng nhiều kỹ thuật mới vào sản xuất, nên sản lượng nuôi không ngừng được cải thiện.

Tôm thẻ
• 17:42 22/06/2024

Bệnh hoại tử gan tụy cấp tính ở tôm và biện pháp phòng chống

Bệnh hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND) còn được biết đến là “Hội chứng chết sớm”, do vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus gây ra. Bệnh này có tốc độ lây lan nhanh, tỷ lệ chết có thể lên đến 90% sau 3-5 ngày phát hiện.

Tôm thẻ
• 17:42 22/06/2024
Some text some message..