“Thăng hoa” cùng kỹ thuật nhiệt lạnh

Năm 2015, lần đầu tiên TS Đặng Văn Lái tham dự Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Phú Yên và đạt giải nhất với giải pháp “Pha chế môi chất nhiệt độ sôi -60 độ C cho máy lạnh 1 cấp dùng kết đông siêu tốc thủy sản”. Cũng với giải pháp này, TS Đặng Văn Lái đạt giải ba Hội thi Sáng tạo kỹ thuật toàn quốc lần thứ 13 năm 2015.

TS Đặng Văn Lái cho biết, thủy sản sau khi khai thác được bảo quản theo nhiều phương pháp khác nhau như phương pháp vật lý, phương pháp hóa học và phương pháp vi sinh. Trong đó, phương pháp được sử dụng rộng rãi nhất trong các cơ sở chế biến thủy sản là phương pháp kết đông thủy sản. Hiện nay, các cơ sở chế biến thủy sản sử dụng khá phổ biến các giải pháp kết đông chậm, nhanh và siêu tốc tùy thuộc vào giá trị thủy sản. Trong đó, kết đông siêu tốc theo giải pháp tạo không khí lạnh -40 độ C được thực hiện bởi hệ thống lạnh nhiều cấp hay ghép tầng với nhiệt độ sôi của môi chất lạnh dưới -45 độ C. Tuy nhiên, hệ thống lạnh loại này cồng kềnh, chi phí đầu tư máy móc thiết bị ban đầu cao, công tác vận hành, bảo dưỡng phức tạp. Còn máy lạnh 1 cấp sử dụng dung môi chất lạnh như hiện nay tuy có ưu điểm là đơn giản nhưng không tạo được độ lạnh sâu dưới -40 độ C. Giải pháp “Pha chế môi chất nhiệt độ sôi -60 độ C cho máy lạnh 1 cấp dùng kết đông siêu tốc thủy sản” lần này sẽ khắc phục được những hạn chế trên khi tạo được nhiệt độ sôi -60 độ C phục vụ cho kết đông siêu tốc thủy sản bằng máy lạnh 1 cấp.

Hiện giải pháp này được Công ty CP Bá Hải (Khu công nghiệp Hòa Hiệp) phối hợp với Trường cao đẳng Công nghiệp Tuy Hòa triển khai trong thực tiễn để góp phần nâng cao chất lượng thủy sản đông lạnh xuất khẩu. Ông Lê Văn Hồng, Giám đốc Công ty CP Bá Hải, cho hay: “Môi chất lạnh RTIC từ giải pháp này đã được áp dụng thành công. Kết quả máy lạnh 1 cấp chạy ổn định với nhiệt độ sôi -60 độ C và có khả năng đạt đến -70 độ C. Hiện công ty đã đầu tư trang thiết bị và đang phối hợp với TS Đặng Văn Lái cải tạo 10 tủ cấp đông thủy sản công suất 3HP từ nhiệt độ -30 độ C sang -60 độ C và sản xuất 10 tủ cấp đông -60 độ C”.

Ông Hồng cho biết thêm, môi chất lạnh RTIC có nhiệt độ sôi -60 độ C dùng kết đông siêu tốc thủy sản bằng máy lạnh 1 cấp là bước đột phá trong ngành kỹ thuật lạnh, là bước tiến lớn trong ngành công nghệ chế biến và bảo quản sau thu hoạch. Kết đông siêu tốc bằng môi chất lạnh RTIC vừa đảm bảo chất lượng thủy sản xuất khẩu vừa giảm điện năng tiêu thụ trong quá trình kết đông.

Gắn bó với nghề giáo 10 năm, TS Đặng Văn Lái đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học mang tính ứng dụng cao. Tiêu biểu như năm 2012, đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường “Máy ly tâm tách chất kết tủa” của anh đã giúp sinh viên Khoa Công nghệ hóa rút ngắn thời gian phân tích định lượng các chất có trong hỗn hợp, qua đó góp phần tăng thời gian thực hành cho sinh viên. Năm 2014, TS Đặng Văn Lái được Bộ Công thương duyệt triển khai đề tài cấp bộ “Nghiên cứu chế tạo môi chất dùng cho quá trình kết đông siêu tốc thủy sản sử dụng trên mô hình máy lạnh 1 cấp”. Hiện anh là chủ nhiệm đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh về chế tạo máy điều hòa không khí chạy bằng năng lượng gió (sẽ được nghiệm thu vào tháng 3/2016) và đang hướng dẫn 2 học viên cao học ngành Kỹ thuật nhiệt.

Đối với TS Đặng Văn Lái, nghiên cứu khoa học là hoạt động không dễ, tùy theo đặc thù mà mỗi lĩnh vực nghiên cứu sẽ có khó khăn khác nhau, nhưng điểm chung là đòi hỏi nhiều công sức và thời gian. “Mọi thành công phải bắt đầu từ đam mê nhưng đam mê không vẫn chưa đủ mà phải biết xây dựng kế hoạch hiệu quả và quyết tâm thực hiện kế hoạch đó. Tôi có được chút thành công như hiện nay là nhờ sự tạo điều kiện và hỗ trợ rất lớn của lãnh đạo nhà trường, bạn bè đồng nghiệp, sự cảm thông chia sẻ và sát cánh ủng hộ của gia đình”, TS Đặng Văn Lái chia sẻ.

TS Đặng Văn Lái (SN 1968) được đào tạo tại Viện quốc gia Odessa - Ukraine (Liên Xô cũ). Sau nhiều năm làm kỹ sư sản xuất tại các công ty, xí nghiệp, năm 2006, anh về công tác tại Trường cao đẳng Công nghiệp Tuy Hòa. Năm 2008, anh được nhận học bổng của Bộ GD-ĐT đi nghiên cứu sinh tại Trường đại học Năng lượng Moscow (Liên bang Nga).