Vi khuẩn tía: Lợi hay hại cho ngành nuôi tôm?

Vi khuẩn tía là gì?

Vi khuẩn tía là một nhóm vi sinh vật quang hợp không sinh oxy, thuộc họ Proteobacteria. Chúng có khả năng chuyển hóa các hợp chất hữu cơ và vô cơ trong điều kiện thiếu oxy, nhờ hệ thống sắc tố quang hợp như bacteriochlorophyll a và carotenoid. Chính nhờ điều này mà vi khuẩn tía có màu sắc đặc trưng từ tía đến hồng đỏ. Vi khuẩn tía có thể tồn tại trong nhiều môi trường khác nhau, từ ao hồ, sông suối đến các ao nuôi thủy sản, đặc biệt là ao nuôi tôm nơi có lượng chất hữu cơ tích tụ cao.

Lợi ích của vi khuẩn tía trong nuôi tôm

Cải thiện chất lượng nước

Vi khuẩn tía có khả năng phân hủy chất hữu cơ, đặc biệt là các hợp chất của lưu huỳnh như H₂S – một loại khí độc thường xuất hiện trong các ao nuôi có nhiều chất thải hữu cơ. Vi khuẩn tía sử dụng H₂S làm nguồn electron trong quang hợp, giúp loại bỏ chất độc hại này ra khỏi môi trường ao nuôi, từ đó giảm thiểu nguy cơ ngộ độc cho tôm và cải thiện chất lượng nước.

Giảm thiểu ô nhiễm môi trường

Bên cạnh việc phân hủy H₂S, vi khuẩn tía còn giúp chuyển hóa các hợp chất nitơ như amoniac và nitrit – những chất có thể gây hại cho tôm nếu tích tụ ở nồng độ cao. Việc giảm thiểu các hợp chất độc hại này giúp duy trì môi trường ao nuôi ổn định, hạn chế sự phát triển của các vi khuẩn gây bệnh.

Nguồn dinh dưỡng cho tôm

Vi khuẩn tía không chỉ đóng vai trò cải thiện môi trường nước mà còn là một nguồn dinh dưỡng dồi dào cho tôm. Chúng có hàm lượng protein cao, giàu các axit béo thiết yếu và carotenoid – những chất này không chỉ giúp tôm tăng trưởng nhanh mà còn cải thiện màu sắc vỏ tôm, làm tăng giá trị thương phẩm.

Vi khuẩn tía có thể tồn tại trong nhiều môi trường khác nhau. Ảnh: ST

Tăng cường hệ miễn dịch

Một lợi ích quan trọng khác là vi khuẩn tía giúp tăng cường hệ miễn dịch cho tôm. Khi tôm ăn vi khuẩn tía, hệ vi sinh vật đường ruột của tôm được cân bằng, giúp giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh do vi khuẩn gây ra, đặc biệt là bệnh gan tụy cấp tính, bệnh đốm trắng và bệnh đường ruột.

Tối ưu hóa chi phí

Sử dụng vi khuẩn tía có thể giúp người nuôi giảm chi phí trong việc xử lý nước và mua thức ăn bổ sung. Thay vì sử dụng các hóa chất xử lý môi trường, vi khuẩn tía vừa là giải pháp tự nhiên vừa tiết kiệm chi phí.

Tác hại có thể xảy ra

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, vi khuẩn tía cũng có thể gây ra những tác hại nếu không được kiểm soát tốt:

Quá trình hoạt động của vi khuẩn tía trong điều kiện thiếu oxy có thể khiến hàm lượng oxy hòa tan trong ao giảm đột ngột, đặc biệt vào ban đêm khi quang hợp không diễn ra. Tình trạng thiếu oxy sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sự sinh trưởng của tôm.

Việc bổ sung vi khuẩn tía quá mức có thể dẫn đến sự mất cân bằng của hệ vi sinh vật trong ao, tạo điều kiện cho một số loài vi khuẩn có hại phát triển mạnh, làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

Không phải tất cả các loài vi khuẩn tía đều có lợi. Một số loài có thể sản sinh các chất độc hại, gây ra hiện tượng nở hoa vi sinh vật làm đục nước, giảm chất lượng nước ao và ảnh hưởng trực tiếp đến tôm.

Việc kiểm soát mật độ vi khuẩn tía trong ao không hề đơn giản. Nếu không quản lý tốt, vi khuẩn có thể phát triển bùng nổ, gây mất cân bằng sinh thái và ảnh hưởng tiêu cực đến hệ vi sinh vật khác.

Vi khuẩn tía giúp tăng cường hệ miễn dịch cho tôm

Ứng dụng vi khuẩn tía trong thực tiễn

Các chế phẩm sinh học chứa vi khuẩn tía hiện nay được sử dụng khá rộng rãi, giúp người nuôi dễ dàng kiểm soát liều lượng bổ sung.

Một số hộ nuôi áp dụng phương pháp gây màu nước bằng cách nuôi cấy trực tiếp vi khuẩn tía trong ao, giúp duy trì quần thể vi khuẩn ổn định và phát huy tối đa tác dụng.

Sử dụng vi khuẩn tía cần kết hợp với việc quản lý chất thải, duy trì độ pH, độ mặn và các chỉ tiêu môi trường khác để đảm bảo hiệu quả tối đa.

Vi khuẩn tía mang lại nhiều lợi ích cho ngành nuôi tôm nếu được sử dụng hợp lý và đúng cách. Việc áp dụng vi khuẩn tía trong nuôi trồng không chỉ giúp cải thiện chất lượng nước, giảm thiểu chất độc hại mà còn tăng cường sức khỏe tôm và tối ưu hóa chi phí sản xuất. Tuy nhiên, việc kiểm soát mật độ vi khuẩn và duy trì cân bằng sinh thái ao nuôi vẫn là yếu tố quan trọng để tối ưu hóa lợi ích từ nhóm vi sinh vật đặc biệt này. Người nuôi cần có những hiểu biết đầy đủ và áp dụng các biện pháp quản lý khoa học để khai thác hiệu quả tiềm năng của vi khuẩn tía, từ đó góp phần phát triển bền vững ngành nuôi tôm trong tương lai.