Những sự thật thú vị về giấc ngủ của loài cá

Dù không thể nhắm mắt lại, nhưng những chú cá sống dưới nước vẫn có thể ngủ hay thậm chí là còn có thể mơ. Ở mỗi loại cá khác nhau, chúng sẽ có cách ngủ và thời điểm ngủ không giống nhau.

Cá heo
Loài cá có thể ngủ dưới nước dù không nhắm mắt lại

Loài cá ngủ ở dưới nước như thế nào? 

Hầu như tất cả sinh vật sống trên Trái Đất đều cần có một giấc ngủ để hồi phục cơ thể sau thời gian hoạt động. Tuy nhiên, loài cá thì không có mí mắt giống như con người nên việc chúng ngủ như thế nào đến nay vẫn là một điều bí ẩn đối với không ít người. 

Trên thực tế, những chú cá vẫn dành một khoảng thời gian nhất định trong ngày để ngủ. Chẳng hạn, có những loài cá ngủ vào ban ngày và chỉ thức dậy vào ban đêm; trong khi số khác lại ngủ vào ban đêm và thức ban ngày. 

Để nhận biết một chú cá đang ngủ không quá khó, nếu quan sát thấy chúng không hoạt động trong một thời gian dài và ở trong một tư thế nghỉ (có thể là chiếc đuôi rũ xuống) thường ở dưới đáy hoặc gần mặt nước. Nếu hiện tượng này diễn ra như một thói quen (tức là ở cùng một thời điểm và theo cách thức tương tự mỗi ngày) đồng nghĩa với việc những chú cá đang ngủ.  

Bên cạnh đó, trong lúc ngủ thì mức độ nhạy cảm của cá với môi trường cũng thấp hơn so với bình thường. Cụ thể, chúng sẽ thở và phản ứng rất chậm hoặc có thể không phản ứng gì với những thứ diễn ra xung quanh.  

Điều này sẽ thể hiện rõ khi quan sát hiện tượng cá khó bị đánh thức trong bể nuôi. Tuy nhiên, chỉ cần xung quanh có tiếng động, lập tức sự nhạy cảm của chúng sẽ được kích hoạt để phát hiện cũng như lẩn tránh nguy hiểm. 

Nghiên cứu về giấc ngủ của cá, một số nhà khoa học đã theo dõi nhịp độ sinh hoạt của những loài cá sống trong hang động - nơi không có bình minh hay hoàng hôn và những loài cá sống ở bề mặt dưới ánh nắng chói chang và phát hiện rằng giấc ngủ của nhóm cá đầu tiên có khá nhiều điểm khác thường bởi thời điểm ngủ của chúng được quy định bởi thói quen và sự tự nhận thức thời gian của riêng chúng chứ không dựa vào dấu hiệu đó là đêm hay ngày. 

Giấc ngủ của loài cá thực sự không dễ dàng 

Đến nay, hiện tượng cá ngủ vẫn là một điều khó tin bởi không có quá nhiều người từng chứng kiến cảnh những chú cá “bất động” ở mặt giữa hay ở đáy nước để ngủ. 

Song, những nghiên cứu về giấc ngủ dưới đây của một số loài cá sẽ giúp bạn có thêm thông tin về hiện tượng thú vị này. 

Cá cảnhMỗi loài cá có thời gian biểu về giấc ngủ khác nhau 

Cá ngừ, cá heo và cá mập 

Sở dĩ, bài viết xếp ba loài cá có kích thước “khủng” này vào cùng một nhóm là vì chúng có cùng đặc điểm khi ngủ, đó là vừa bơi vừa ngủ. Cơ chế ngủ này được thực hiện dựa trên việc chúng không thể thở nếu ngủ hoàn toàn. Do đó khi ngủ, chỉ có một nửa não ngủ, nửa còn lại sẽ giúp chúng thức để bảo vệ bản thân. 

Cá vẹt 

Cũng là một loài cá có khả năng “nửa tỉnh, nửa mơ”, nhưng cá vẹt có cách đề phòng nguy hiểm rất tài tình. Vào ban đêm, cá vẹt sẽ tạo ra một cái kén chất nhầy xung quanh mình. Cái kén này có vai trò như một chiếc túi ngủ cứng và dính có thể bảo vệ chúng khỏi những kẻ tấn công khi chúng ngủ. 

Cá trê 

Ít ai biết được rằng, cá trê - một loài cá rất phổ biến trong thực đơn của nhiều gia đình cũng có thói quen ngủ bởi đa số chúng sống ở vùng nước đục và ít ai nuôi chúng với mục đích làm cảnh. Dù vậy, hiện tượng ngủ của chúng tương đối dễ quan sát. Khi ngủ, cơ thể cá trê gần như thẳng đứng, còn phần đuôi thì bám vào những tảng đá dưới đáy bể.  

Liệu cá có mơ trong lúc ngủ không? 

Nếu loài cá có thực hiện giấc ngủ theo thời điểm nhất định, vậy chúng có mơ trong lúc ngủ hay không là câu hỏi được đặt ra khá nhiều. 

Cá cảnhNhững loài cá có những biểu hiện tương tự con người như ho, ngáp, ngủ mơ,...

Tuy nhiên, hiện tại chưa có bằng chứng khoa học xác thực nào cho thấy rằng những chú cá có khả năng mơ. Theo nhiều nhà nghiên cứu, chính việc không có vỏ não đã khiến chúng không thể mơ và cũng không thể khóc, nhất là khi môi trường sống của chúng ở dưới nước. 

Dù không tồn tại những biểu hiện giống sinh vật bậc cao, nhưng loài cá có thể thực hiện một số dấu hiệu sinh tồn cơ bản như ho, ngáp hay thậm chí là ợ hơi.  

Ngoài ra, nghiên cứu giấc ngủ của cá đang mở ra những hướng đi triển vọng trong việc tìm hiểu rõ hơn về giấc ngủ ở người mà điển hình là sử dụng cá ngựa vằn để kiểm tra những điều ảnh hưởng tới việc thiếu ngủ, mất ngủ và nhịp sinh học ở người. 

Đăng ngày 05/04/2024
Nguyệt Hoa @nguyet-hoa
Lạ

Làm giàu từ nuôi ốc nhồi thương phẩm

Tận dụng khuôn viên lò gạch thủ công đã đóng cửa, ông Cao Tất Thái (thôn Quý Tân, xã Ia Trok, huyện Ia Pa, tỉnh Gia Lai) xây dựng bể nuôi ốc nhồi thương phẩm. Mô hình bước đầu đem lại hiệu quả.

Nuôi ốc nhồi thương phẩm.
• 09:48 14/06/2021

Nuôi hàu trên dòng Nhật Lệ

Đoạn sông Nhật Lệ chảy qua thị trấn Quán Hàu, xã Lương Ninh và Võ Ninh (Quảng Ninh) có chiều dài khoảng 3km, được ví như một mỏ hàu khổng lồ trời cho. Hàu có ở nhiều nơi, nhưng có lẽ không đâu ngon bằng con hàu sống ở đoạn sông Nhật Lệ này. Thế nhưng, thứ đặc sản quý này đang ngày càng bị cạn kiệt bởi khai thác quá mức, cho đến khi một số hộ nông dân nơi đây nghĩ ra cách nuôi chúng.

Hàu nuôi.
• 08:26 08/06/2021

Khai thác nghêu ổn định sau đợt nắng nóng

Sau đợt nắng nóng kéo dài hơn 1 tháng từ đầu tháng 3 đến trung tuần tháng 04/2021 đã gây thiệt hại hơn 70 tấn nghêu, trị giá hơn 1 tỷ đồng tại Hợp tác xã (HTX) thủy sản Rạng Đông, xã Thới Thuận, huyện Bình Đại. Nhờ công tác chăm sóc, bảo vệ, quản lý và khắc phục tốt thiệt hại, không lâu sau đó, HTX đã bắt đầu tổ chức khai thác ổn định trở lại.

Nghêu.
• 10:45 07/06/2021

Nuôi ngao vùng bãi triều: Phát triển nghề nuôi ngao theo hướng bền vững

Thiên nhiên ưu đãi vùng ven biển Kim Sơn bằng việc mỗi năm ban cho vùng đất này hàng trăm ha đất lấn biển, lượng phù sa màu mỡ bồi đắp tạo thành những cồn bãi nuôi ngao lý tưởng.

Nuôi ngao.
• 09:45 26/04/2021

"Quái ngư" miền Trung hình thù kỳ dị, giá tiền triệu vẫn được săn lùng

Sở hữu ngoại hình vuông vức như một chiếc hộp và lớp da cứng như áo giáp, cá bò hòm thường khiến nhiều người lần đầu nhìn thấy phải giật mình. Thế nhưng, trái ngược với vẻ ngoài đáng sợ, loài cá này lại được ví như "gà nước mặn" với hương vị thơm ngon thượng hạng, được giới sành ăn săn lùng dù giá lên tới cả triệu đồng.

Cá bò hòm
• 11:39 19/01/2026

Cá bàng chài vệt xanh - Kẻ duy nhất dám chui vào miệng sát thủ

Trong đại dương đầy rẫy hiểm nguy, việc tự nộp mình vào miệng kẻ săn mồi là điều không tưởng. Tuy nhiên cá bàng chài vệt xanh sở hữu đặc quyền hiếm thấy khiến những sát thủ đại dương gạt bỏ bản năng săn mồi để đổi lấy dịch vụ vệ sinh đặc biệt.

Cá bàng chài vệt xanh
• 12:34 09/12/2025

Bọt biển đàn hạc: Một cư dân độc lạ dưới biển sâu

Ở càng sâu dưới đáy biển, đại dương càng giấu kín những điều vượt ngoài trí tưởng tượng, khơi dậy trong con người khao khát khám phá.

Bọt biển đàn hạc
• 09:00 27/11/2025

Sự thật về hàu: ‘Cỗ máy lọc nước’ siêu việt nhưng cũng là ‘nam châm’ hút chất độc

Hàu từ lâu đã là một trong những “kỹ sư hệ sinh thái” mạnh mẽ nhất đại dương, có thể lọc hàng chục lít nước mỗi ngày và góp phần cứu cả vùng biển ô nhiễm. Nhưng chính khả năng lọc thần kỳ ấy cũng biến chúng thành vật tích tụ độc tố bậc nhất, mang theo rủi ro lớn nếu ăn sống.

Hàu
• 09:00 26/11/2025

Phụ thu 10% và những điều chỉnh tức thời của thị trường nhập khẩu thủy sản tại Hoa Kỳ

Chính sách phụ thu nhập khẩu 10% của Hoa Kỳ đang tạo ra nhiều biến động đối với thị trường thủy sản toàn cầu, buộc các nhà nhập khẩu phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược kinh doanh, chuỗi cung ứng và cấu trúc chi phí. Diễn biến này được dự báo sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong năm 2026.

chế biến thủy sản
• 14:50 14/03/2026

Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời cử tri TP.HCM về giải pháp ngăn thực phẩm bẩn

Trước lo ngại về tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, thủy sản và thực phẩm không rõ nguồn gốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường hậu kiểm và xử lý nghiêm vi phạm để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

cá
• 14:50 14/03/2026

Làm Thế Nào Để Một Trang Trại Cá Có Thể Kiếm Được Lợi Nhuận?

Lợi nhuận trong nuôi cá không đến từ việc cắt giảm chi phí bằng mọi giá, mà đến từ khả năng tối ưu biên lợi nhuận trên mỗi kilogram cá bán ra. Điều này phụ thuộc vào ba yếu tố cốt lõi: lựa chọn loài nuôi, phương thức nuôi và chiến lược thức ăn.

• 14:50 14/03/2026

Xung Đột Trung Đông Leo Thang: Chuỗi Cung Ứng Thủy Sản Việt Nam Đối Mặt Rủi Ro Lớn

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), Trung Đông đang nổi lên là một trong những thị trường tăng trưởng đáng chú ý của thủy sản Việt Nam.

cảng
• 14:50 14/03/2026

Chuyển giao công nghệ tạo giống tôm kháng bệnh (SPR)

Việc chuyển giao thành công kỹ thuật chọn giống kháng bệnh chính là chìa khóa giải quyết triệt để rủi ro từ gốc rễ, thay vì thụ động chạy chữa bằng hóa chất như trước đây.

tôm
• 14:50 14/03/2026
Some text some message..