Cá chuồn: Loài cá “bay” mỗi mùa di cư

Có lẽ từ trước đến nay, chúng ta nghĩ rằng những con cá chỉ có thể bơi hoặc cùng lắm là còn biết nhảy trên mặt nước. Thế nhưng có một loài cá cá biệt hơn cả, đó chính là cá chuồn bởi chúng có một khả năng kỳ lạ, đó là biết bay.

Cá chuồn
Cá chuồn

Một loài cá có khả năng kỳ lạ 

Cá chuồn hay còn được biết với cái tên khác là cá chuồn bay có tên khoa học là Exocoetidae. Người ta giải thích rằng, cái tên “cá chuồn” bắt nguồn từ việc chúng tuy là một loài cá sống dưới nước nhưng lại có khả năng lướt và bay trên mặt nước trông hệt như những con chuồn chuồn. 

Cá chuồn được tìm thấy ở hầu hết các đại dương, đặc biệt là vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới như: Ấn Độ Dương, Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và vùng biển Caribbean. Tại Việt Nam, cá chuồn được tìm thấy ở rất nhiều vùng mà chủ yếu là ở những vùng biển thuộc khu vực miền Trung. 

Tổ tiên của cá chuồn, tức hóa thạch cá bay lâu đời nhất là Potanichthys xingyiensis được cho là đã tồn tại khoảng 235-242 triệu năm trước. Tuy nhiên, loài cá chuồn hiện đại không liên quan đến hóa thạch này vì chúng đã tiến hóa độc lập khoảng 65 triệu năm trước. 

Cá chuồn sở hữu thân hình thuôn dài và trông hơi dẹt với tấm lưng màu xanh, còn phần bụng trắng lấp lánh. Trung bình chiều dài của một con cá chuồn trưởng thành rơi vào khoảng từ 18-30cm và cân nặng thường là từ 0,5-6kg. Trong đó, đôi vây của chúng có độ dài đến hơn 10cm có tác dụng như đôi cánh khi chúng bay trên mặt nước.  

Như vậy, nhờ có vây ngực lớn bất thường nên cá chuồn có thể bay trên mặt nước bằng cách xòe vây ngực ra thành hình sải cánh. Nếu để ý, chúng ta sẽ nhận ra hình dạng cơ thể của cá chuồn khá giống với ngư lôi (một loại vũ khí tự di chuyển trong nước) nên chúng có thể di chuyển từ mặt nước lên không trung. Ngoài ra, phần vây đuôi chẻ đôi với vạt dưới dài hơn vạt trên cũng góp phần giúp chúng bay.

Cá chuồnCá chuồn. Ảnh: inaturalist.org

Trong một lần bay, chúng có thể bay cao đến tận 1,2m so với mực nước biển và quãng đường bay của chúng có thể lên đến 400m. Thời gian bay dài nhất được ghi nhận ở một con cá chuồn là 45 giây. 

Cá chuồn được cho là một loài cá ăn tạp. Thức ăn của cá chuồn chủ yếu là các loài giáp xác và sinh vật phù du. Đặc biệt, một số loài còn săn bắt cá nhỏ. Đến lượt mình, cá chuồn cũng là con mồi của những sinh vật biển khác như cá ngừ, cá heo, hải cẩu và bạch tuộc. 

Mùa cá chuồn “bay” 

Phần lớn thời gian, cá chuồn thường bơi ở sát mặt nước để có thể nhanh chóng phóng ra khỏi mặt nước và xòe rộng vây ngực, đuôi rồi bay lên không trung ngay khi cảm nhận được sự nguy hiểm. Nếu không có gì bất thường sau đó, chúng sẽ gập vây lại và quay trở lại dưới nước hoặc dùng mặt nước làm bệ đỡ để kéo dài chuyến bay hoặc đổi hướng. 

Khi cá chuồn bước vào mùa giao phối, người ta có thể thấy hàng triệu con cá chuồn tập hợp lại. Từ tháng 12 đến tháng 6, đôi khi giữa tháng 7 và tháng 11 là thời điểm mà số lượng cá chuồn bay lớn nhất. 

Vào mùa cá chuồn bay, người dân ở nước ta, cụ thể là từ khu vực Đà Nẵng vào đến Bình Thuận sẽ bước vào mùa thưởng thức những món ăn thơm ngon từ cá chuồn. 

Cá chuồn có màu săc óng ánh. Ảnh: flickr.com

Thịt cá chuồn không chỉ giàu dinh dưỡng mà còn chế biến được nhiều món ăn hấp dẫn như: Gỏi cá chuồn, cá chuồn nấu canh lá giang, cá chuồn kho cà, cá chuồn hấp, cá chuồn nướng ăn kèm rau lẻ (cây sa sâm),...  

Ở những vùng biển tại Quảng Nam, Quảng Ngãi, người dân thường dùng cá chuồn làm thực phẩm tích trữ cho mùa mưa bão như món cá chuồn muối mặn, cá chuồn thính hoặc phơi khô,... 

Dù chẳng phải là một thực phẩm đắt tiền, nhưng chính sự dân dã trong tên gọi, hương vị và cách chế biến đã khiến cá chuồn trở thành một món ăn gắn chặt với ký ức của nhiều người con xa xứ.  

Ngày nay, giá trị của cá chuồn không chỉ dừng lại ở vật chất, dù giá thành của chúng hiện tại đã lên đến 35.000 - 60.000 đồng/kg mà còn nằm ở khía cạnh văn hóa bởi loài cá độc đáo này đã trở thành biểu tượng của giao lưu hàng hóa biển ở nước ta và được ghi lại bằng câu ca dao thân thuộc: “Ai về nhắn với nậu nguồn/ Mít non gửi xuống, cá chuồn gửi lên”. 

Đăng ngày 04/04/2024
Nguyệt Hoa @nguyet-hoa

Loài cá bé nhỏ tạo ra âm thanh cực lớn

Không sở hữu một thân hình đồ sộ, nhưng loài Danionella cerebrum bé nhỏ đang trở thành một đối tượng khoa học được kỳ vọng sẽ mang lại những kết quả khả quan trong những nghiên cứu về sự phát triển và hành vi phức tạp ở thần kinh nhờ vào khả năng tạo ra âm thanh cực lớn.

Danionella cerebrum
• 10:06 10/05/2024

Cá nhám phơi: Loài cá to lớn có tính tình thân thiện

Sở hữu thân hình to lớn và có phần kỳ dị, nhưng cá nhám phơi lại là một sinh vật biển có tính tình rất hiền lành và thân thiện.

Cá nhám
• 10:22 03/05/2024

Hai loài cá sở hữu hàm răng giống con người

Trong tự nhiên không thiếu những động vật có răng, dưới đại dương cũng có rất nhiều loài cá sở hữu những chiếc răng để thuận tiện cho việc tiêu hóa thức ăn. Tuy nhiên, hai loài cá dưới đây có bộ răng rất độc đáo: Một loài thì có hàm răng đều tăm tắp, còn răng của loài kia cứ như hút thuốc lâu ngày.

Cá răng người
• 09:00 30/04/2024

Công cụ săn mồi độc đáo của cá nheo châu Âu

Cá nheo châu Âu là loài cá sở hữu kích thước “khủng” có nguồn gốc từ Đông Âu, nhưng nay đã có mặt ở nhiều nơi trên thế giới. Không chỉ gây chú ý về kích thước, loài cá này còn được biết đến nhờ tuyệt chiêu săn mồi có một không hai của mình.

Cá nheo
• 14:02 25/04/2024

Hạn chế tình trạng rơi thức ăn ở chân máy cho tôm ăn

Máy cho tôm ăn là thiết bị phổ biến ở ao nuôi tôm với vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, tình trạng thức ăn rơi tại chân máy vẫn còn xuất hiện ở một số máy cho ăn một động cơ khiến cho bà con gặp nhiều khó khăn trong việc quản lý thức ăn.

Máy cho tôm ăn
• 17:48 29/05/2024

Biện pháp phòng bệnh tổng hợp trên cá mú, cá chẽm

Cá chẽm, cá mú là loài các cá có sức đề kháng tốt, tuy nhiên để giảm thiểu rủi ro và tăng năng suất trong nuôi thương phẩm, điều quan trọng là công tác quản lý phòng bệnh cá phải được thực hiện nghiêm túc và thường xuyên, trong đó quản lý môi trường nước nuôi và chất lượng thức ăn rất quan trọng, quyết định hơn 50% thành công trong nghề nuôi cá chẽm.

Cá mú
• 17:48 29/05/2024

Công dụng của râu tôm

Cơ thể tôm với nhiều bộ phận quan trọng cấu tạo nên một con tôm hoàn chính. Ở từng bộ phận mang một nhiệm vụ riêng biệt, nhưng chắc hẳn bạn chưa từng để ý đến hai sợi râu dài của chúng có tác dụng gì đúng không? Hôm nay hãy cùng tìm hiểu về nó nhé!

Tôm thẻ
• 17:48 29/05/2024

Loài cá sống nhờ vào sự hợp tác của các khác

Giới thiệu về loài cá ép Cá ép, còn được gọi là cá bám tàu hay cá giác mút, là một họ cá có thân hình dài với đặc điểm nổi bật là cơ quan giác mút trên đỉnh đầu, được biến đổi từ vây lưng. Cơ quan này cho phép cá ép bám chặt vào các loài sinh vật biển lớn hơn như cá mập, cá voi, rùa biển, thậm chí cả tàu thuyền.

Cá ép
• 17:48 29/05/2024

Nghề nghêu tỉnh Bến Tre đạt chứng nhận MSC lần 3

Ngày 22 tháng 5 năm 2024, nghề Nghêu tỉnh Bến Tre một lần nữa lại được thắp sáng lên cùng với chứng nhận MSC lần 3. Đây cũng chính là vùng nuôi nghêu đầu tiên của Việt Nam đạt được chứng nhận này vào năm 2009.

Người dân
• 17:48 29/05/2024
Some text some message..