ĐBSCL: Nước sông đang xuống thấp, mặn đổ bộ!

Sở NN-PTNT An Giang cho biết, khô hạn và xâm nhập mặn đang diễn ra phức tạp đe dọa khoảng 254.000ha lúa ĐX muộn. Hiện tại riêng nước mặn từ Kiên Giang đã lấn sâu vào nội đồng chủ yếu 2 huyện Thoại Sơn và Tri Tôn Giang, mặn xâm nhập khoảng 9.300ha (trong đó huyện Thoại Sơn 3.230ha, Tri Tôn 6.070ha). Trong khi đó, các khu vực có khả năng chịu ảnh hưởng của khô hạn tập trung ở các xã vùng cao của Bảy Núi gồm Tri Tôn và Tịnh Biên, có khả năng ảnh hưởng thiếu nước phục vụ cho SX vùng cao này với diện tích 7.000ha.

Toàn tỉnh An Giang còn khoảng 146 công trình kênh mương có khả năng gặp khó khăn về nguồn nước do mực nước xuống thấp. Dự phòng xây dựng các đập tạm phòng chống xâm nhập mặn vào sâu các kênh rạch nội đồng vùng giáp ranh với tỉnh Kiên Giang. Dự kiến khi bị mặn xâm nhập sẽ đắp khoảng 20 đập tạm bảo vệ 7.400ha, với tổng kinh phí 2,7 tỷ đồng. Đối với vùng cao đồi núi ở huyện Tri Tôn và Tịnh Biên khi hạn xảy ra, dự kiến bơm chống hạn cứu lúa cho 4.256ha. Đối với vùng có khả năng thiếu nước cục bộ khi có hạn hán xảy ra khoảng 3.570ha, dự kiến tổ chức bơm cấp 2.

Tại Đồng Tháp, nguồn nước trên sông Tiền và sông Hậu cũng đang xuống thấp, tại những điểm giáp ranh với tỉnh Vĩnh Long đã bị nhiễm mặn. Điều bất thường là một số kênh rạch nằm gần đầu nguồn sông Tiền thuộc huyện Tam Nông, độ mặn cao hơn cả độ mặn ở khu vực cuối nguồn sông Tiền và sông Hậu của tỉnh Đồng Tháp.

Riêng tại huyện Hồng Ngự, vụ HT 2019 xuống giống gần 12.000ha lúa. Trước ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, mùa khô năm nay, toàn huyện đã triển khai thi công 19 công trình thủy lợi nội đồng ở các địa phương có nguy cơ khô hạn, tập trung ở xã Thường Phước 1, Thường Lạc, Thường Thới Hậu A, Thường Thới Hậu B, gồm các hạng mục nạo vét kênh mương bồi lắng, đường nước nội đồng, chiều dài 17,7km, tu bổ các trạm bơm, cống tưới tiêu, tổng kinh phí gần 19 tỷ đồng. Ngoài ra, ngành chức năng và các địa phương tăng cường thực hiện biện pháp phân phối nước hợp lý, ưu tiên cho sản xuất nông nghiệp vụ hè thu đảm bảo đủ nước cho diện tích canh tác.

Ngay từ đầu mùa khô Kiên Giang đã chủ động đặt đập tạm tại cửa sông Kênh Nhánh không cho nước mặn từ biển Tây lấn sâu vào nội đồng để bảo đảm nguồn nước ngọt cho sinh hoạt và SX

Còn tại Kiên Giang là tỉnh giáp biển đang đối mặt tình trạng xâm nhập mặn và thiếu nước ngọt để phục SX nông nghiệp và nuôi thủy sản nước ngọt.

Ông Nguyễn Huỳnh Trung, Phó Chi cục trưởng phụ trách Chi cục Thủy lợi Kiên Giang cho biết, lưu vực sông Mê Kông đang ở thời kỳ mùa khô 2019.

Hiện trữ lượng nước Biển Hồ (Campuchia) đã xuống ở mức thấp và dòng chảy về đồng bằng ở mức hạn chế, trong khi đây là hai yếu tố thượng lưu quan trọng liên quan đến nguồn nước, xâm nhập mặn ở ĐBSCL. Mực nước nội đồng từ tháng 12/2018 cho đến nay hầu hết ở mức thấp hơn cùng kỳ năm 2018 từ 5 - 25cm. Có thời điểm mực nước tại vùng Tây sông Hậu xuống rất thấp, xấp xỉ gần mức thấp nhất trong tháng 1 và 2 năm 2016 (năm ĐBSCL bị khô hạn rất khốc liệt).

Xâm nhập mặn đang lấn sâu vào các cửa sông ven biển. Cụ thể ngày 11/3, mặn cao nhất trạm cửa sông Cái Bé đang ở mức 6,8%o, trạm Rạch Giá trên sông Kiên là 1,1%o, trên sông Cái Lớn (Gò Quao, Xảo Rô) dao động từ 3,6 - 15,2%o, cao hơn cùng kỳ năm 2018 từ 1,0 - 3,0%o.

Trước tình hình khô hạn và xâm nhập mặn, ngay từ đầu mùa khô (cuối năm 2018) tỉnh Kiên Giang đã chủ động đóng các cống ngăn mặn trên tuyến đê ven biển. Đồng thời, triển khai đắp đập tạm bằng cừ larsen trên kên Rạch Giá - Hà Tiên (tại xã Hòa Điền, huyện Kiên Lương) đảm bảo ngăn mặn, giữ ngọt cho SX lúa ĐX và HT trong khu vực. Đắp đập tạm trên kênh Nhánh (TP Rạch Giá), kết hợp vận hành cống Sông Kiên, Kênh Cụt, đảm bảo ngăn mặn, tạo nguồn nước ngọt cho nhà máy nước TP Rạch Giá. Bên cạnh đó, các địa phương đã hoàn thành gia cố, đắp mới 48/66 đập ngăn mặn, các đập còn lại sẽ triển khai khi mặn tăng cao.

Để đảm bảo đủ nguồn nước ngọt phục vụ cho việc xuống giống, sản xuất lúa HT 2019, Sở NN-PTNT Kiên Giang và An Giang đã tính toán lịch thời vụ xuống giống xen kẽ giữa 2 tỉnh, luân phiên lấy nước tưới nhằm tránh tình trạng khai thác cùng lúc khiến nước trên các sông xuống quá thấp.

Các hướng nước mặn sẽ xâm nhập vào Hậu Giang

Ông Trần Thanh Toàn, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Hậu Giang cho biết, theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ thì có nhiều khả năng nước mặn sẽ xâm nhập vào địa bàn tỉnh theo các hướng như sau: Từ biển Đông theo sông Hậu, mặn có thể vượt qua kênh Cái Côn, Mái Dầm và từ Đại Hải, tỉnh Sóc Trăng qua các trục kênh cấp 2 uy hiếp huyện Châu Thành, TX Ngã Bảy, một phần huyện Phụng Hiệp. Bên cạnh đó, từ các trục kênh chính qua địa bàn tỉnh Sóc Trăng, Bạc Liêu ảnh hưởng đến huyện Long Mỹ, TX Long Mỹ và một phần huyện Phụng Hiệp. Còn từ biển Tây theo sông Cái Lớn (tỉnh Kiên Giang) và sông Nước Trong, nước mặn sẽ ảnh hưởng đến huyện Long Mỹ, Vị Thủy, TX Long Mỹ và TP Vị Thanh.

Ngay từ đầu mùa khô năm 2019, đơn vị đã tiến hành lập kế hoạch về việc đóng, mở các cửa cống từ Ba Voi đến cống 8.000 thuộc tiểu Dự án Ô Môn - Xà No và tuyến Đê bao ngăn mặn Long Mỹ - Vị Thanh (xã Hỏa Tiến, Hỏa Lựu, phường 7 thuộc thành phố Vị Thanh). Việc đóng, mở các cống sẽ dựa theo diễn biến của mặn, nhưng khi mặn ngoài kênh đạt mức 1,5‰ sẽ tiến hành đóng các cửa cống lại.

Ông Hồ Hồng Lâm, Trưởng phòng Kinh tế TP Vị Thanh – Hậu Giang cho biết, hiện độ mặn qua kiểm tra ở một số địa điểm trên địa bàn chỉ dao động từ 0,1 – 0,3‰ nên chưa ảnh hưởng đến tình hình SX và đời sống của người dân. Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục thực hiện tốt công tác đo nồng độ mặn, khi độ mặn đạt mức từ 1‰ trở lên sẽ tiến hành thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng để người dân được biết, đồng thời đơn vị sẽ thực hiện các giải pháp chống mặn xâm nhập vào nội đồng theo kế hoạch đã ban hành.

Nhằm hạn chế hạn, mặn gây thiệt hại trong SX và ảnh hưởng đến đời sống người dân, trong mùa khô 2019, tỉnh Hậu Giang thực hiện mới và nâng cấp, sửa chữa 120 cống, đập thời vụ; nạo vét 71 kênh cấp 2, cấp 3 để trữ nước ngọt ở những vùng bị hạn và xâm nhập mặn, với tổng kinh phí thực hiện gần 67,6 tỷ đồng.