Không nên xem nhẹ ao lắng trong nuôi tôm nước lợ

Xem nhẹ ao lắng trong nuôi tôm

Những năm gần đây, nghề nuôi tôm nước lợ phải đối phó với tình trạng dịch bệnh ngày càng nặng nề nên việc nông dân muốn có được vụ tôm thắng lợi trở nên vô cùng khó khăn. Có nhiều lý do dẫn đến tình trạng này nhưng nguyên nhân được cho là quan trọng nhất là việc đầu tư cơ sở hạ tầng vùng nuôi tôm nước lợ chưa đáp ứng yêu cầu, hầu hết các vùng nuôi tôm đều sử dụng chung kênh cấp với kênh xả, dẫn đến nguồn nước cấp ngày càng ô nhiễm.

Thực tế cho thấy, các hệ thống kênh rạch trong vùng ĐBSCL đều thông với nhau nên hầu hết các vùng nước nuôi thủy sản đã bị ô nhiễm do người nuôi tôm đổ thẳng nước thải, bùn thải trong quá trình cải tạo ao tôm vào môi các sông rạch tự nhiên. Do đó, việc bố trí, sử dụng các ao lắng để xử lý nước đạt yêu cầu trước khi cấp vào ao nuôi nuôi là vô cùng cần thiết để giảm bớt rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm. Mặc dù đây là giải pháp kỹ thuật nhỏ trong nuôi tôm nhưng thực tế cho thấy có vai trò rất quan trọng, có thể giúp người nuôi tôm vượt qua dịch bệnh, sản lượng tôm thu hoạch tốt hơn, đạt hiệu quả kinh tế cao hơn.

Trong các buổi họp bàn các biện pháp phòng chống dịch bệnh trong tôm nuôi, ao lắng cũng là vấn đề được các nhà khoa học đề cập đến và khuyến cáo người nuôi tôm cần dành một diện tích đất hợp lý để bố trí ao lắng. Tuy nhiên, đa phần nông dân nuôi tôm cố tình lờ đi giá trị, vai trò tích cực của ao lắng chỉ vì muốn tăng diện tích nuôi để mong kiếm được lợi nhuận cao hơn. Thực ra đây là một kiểu tính toán không còn phù hợp trong điều kiện dịch bệnh hoành hành, môi trường vùng nuôi ngày càng ô nhiễm như hiện nay, thể hiện trình độ kỹ thuật của người nuôi tôm vẫn còn hạn chế.

Nếu một hộ nuôi tôm bố trí ao lắng thì chỉ tốn khoảng 15-20% quỹ đất nên tính ra cũng không nhiều. Tuy nhiên, sự mất mát này sẽ được bù lại qua việc tăng mật độ nuôi, tăng năng suất và quan trọng hơn là chủ động được nguồn nước cấp bù trong quá trình nuôi tôm, nhất là trong điều kiện nắng nóng. Hơn nửa, việc giảm diện tích nuôi cũng có thể bù lại bằng cách sử dụng ao lắng để nuôi trồng các đối tượng thủy sản khác ngoại trừ giáp xác như sò huyết, vọp, cá kèo, cá rô phi, cá mú, cá chẽm… với mật độ thích hợp, để vừa tham gia xử lý nước, vừa giúp hộ nuôi gia tăng hiệu quả kinh tế.

Tuy nhiên, lợi ích quan trọng nhất của việc sử dụng ao lắng trong nuôi tôm đúng kỹ thuật là tiêu diệt được tuyệt đối các loại giáp xác, các loại sinh vật ký sinh gây hại như vi khuẩn, virus, ký sinh trùng… Ao lắng còn có tác dụng lắng tụ các chất độc hại lơ lửng hay hòa tan trong nước để đảm bảo khi cho nước cấp vào ao nuôi tôm được ổn định, an toàn, ngăn ngừa được các loại dịch bệnh nguy hiểm nhờ các loại vi khuẩn có lợi, rong tảo, các giá thể tự nhiên.

Quyết định thành bại của vụ tôm

Trong các hình thức nuôi tôm nước lợ, môi trường ao nuôi sạch, chất lượng con giống tốt và sạch bệnh, kỹ thuật nuôi vững là những yếu tố quan trọng giúp tăng khả năng thành công của vụ tôm. Tuy nhiên, chất lượng con giống tốt nhưng nguồn nước cấp không đảm bảo yêu cầu, hay kỹ thuật nuôi không phù hợp làm cho môi trường ao nuôi trở nên ô nhiễm sẽ khiến rủi ro dịch bệnh rất cao. Ngược lại môi trường đảm bảo tốt, kỹ thuật nuôi ổn thì dù chất lượng con giống có vấn đề thì vụ tôm đó vẫn có thể đạt hiệu quả.

Để nuôi tôm đảm bảo thắng lợi thì cả 3 yếu tố con giống, kỹ thuật và nguồn nước cấp đều phải đạt yêu cầu. Trong điều kiện con giống, kỹ thuật nuôi có thể chủ động được nhưng nếu thiếu ao lắng thì khả năng thành công của vụ tôm sẽ hạn chế. Trong nuôi tôm hiện nay, ngoài sự ảnh hưởng của các yếu tố tự nhiên do ảnh hưởng biến đổi khí hậu, triều cường hay thời tiết cực đoan mưa bão, áp thấp, nắng nóng gay gắt luôn đe dọa thì chất lượng con giống kém, môi trường ô nhiễm khó xử lý đang tràn lan nhiều nơi, kỹ thuật nuôi chậm cải tiến để thích ứng tốt hơn với tình hình mới và quan trọng hơn nông dân chưa có ý thức cao về bảo vệ môi trường, phòng chống dịch bệnh trong nuôi tôm… làm cho nghề nuôi tôm ngày càng bấp bênh làm cho đời sống, sinh cảnh những vùng tôm ngày càng trở nên ảm đạm.

Theo quy trình kỹ thuật nuôi tôm bài bản thì các vùng nuôi tôm phải có kênh cấp, kênh thoát riêng biệt nhưng trong thực tiễn các dòng nước sông, rạch đều đã bị ô nhiễm ít nhiều từ sinh hoạt của con người, hoạt động các khu công nghiệp, đô thị và nuôi trồng thủy sản. Trong khi đó khả năng tự làm sạch của các sông, rạch có giới hạn, các kênh cấp và thoát nước không hoàn toàn tách biệt nên chất thải cũng từ đầu này thải ra thì đầu kia lại lấy vào. Đó là chưa kể, một số địa phương chưa có quy hoạch vùng nuôi tôm tập trung, chưa đầu tư hệ thống thủy lợi phục vụ nuôi tôm theo hướng có kênh cấp và kênh xả riêng biệt mà việc cấp nước và xả nước được thực hiện trên cùng một con kênh hay dòng sông.

Từ đó cho thấy, để có được nguồn nước tốt phục vụ cho hoạt động nuôi tôm nước lợ trong điều kiện hiện nay thì không có cách nào khác là hộ nuôi phải chọn nguồn nước tốt từ những sông rạch để lấy vào thời điểm thích hợp và lắng lọc, xử lý nước đạt yêu cầu trước khi cấp vào ao nuôi. Chính vì thế, ao lắng là rất quan trọng và cần thiết để đảm bảo cho hộ nuôi tôm thành công sau mỗi vụ nuôi.