'Vượt rào' nuôi tôm, rủi ro khôn lường

Không theo mùa vụ

Sau đợt mưa rét kéo dài, trời hửng nắng trong những ngày gần đây khiến nhiều hộ nuôi tôm sốt sắng thả nuôi. Ở thôn Phú Quý (xã Tam Phú, TP.Tam Kỳ), anh Nguyễn Hồng Vân đã thả nuôi 15 vạn con giống tôm thẻ chân trắng ở ao nuôi 2 sào diện tích mặt nước. Tổng giá trị đầu tư ban đầu gần 30 triệu đồng, trong đó chi phí mua tôm giống 15 triệu đồng, còn lại là tiền cải tạo ao nuôi, chi phí mua các loại vật tư nuôi thủy sản, thuốc, men vi sinh các loại. “So với cùng kỳ năm trước, tôi nuôi tôm trễ hơn 1 tháng. Nếu cái lạnh không kéo dài suốt một tháng qua, tôi đã nuôi tôm rồi. Nuôi tôm trái vụ có nhiều lợi thế nên phải tận dụng thời gian” - anh Vân cho biết.

Nhiều hộ nuôi tôm khác ở xã Tam Phú thuộc các thôn Phú Quý, Quý Thượng và Phú Ngọc cũng đã thả nuôi tôm trước vụ 1 - 2018 vì cho rằng, thời điểm này ít người nuôi tôm nên nguồn nước ít bị ô nhiễm, thuận lợi cho tôm phát triển. “Đồng loạt thả nuôi tôm sẽ khiến môi trường nước dễ bị biến động, tôm khó phát triển. Nuôi tôm trái vụ thành công sẽ đem lại lợi nhuận lớn cho người nuôi vì nguồn cung tôm thương phẩm thấp hơn cầu” - anh Vân nói. Anh Vân cho biết sẽ tiếp tục thả nuôi tôm thẻ chân trắng ở 5 ao còn lại với tổng diện tích 1ha vào các ngày 24.1 và 25.1.

Ở thôn Lộc Ngọc, xã Tam Tiến (Núi Thành), các hộ nuôi tôm thẻ chân trắng ở vùng triều ven sông Trường Giang cũng đã thả giống trên các đồng tôm. Anh Nguyễn Thanh Hưng cho biết, đã nuôi tôm nước lợ được gần 1 tháng nay. “Tôi chỉ nuôi tôm thẻ chân trắng ở ao có diện tích 3.000m². Tổng chi phí đầu tư đến nay đã hơn 30 triệu đồng. Nếu đạt thì gần 2 tháng nữa tôi sẽ thu hoạch vụ tôm đầu tiên của năm” - anh Hưng nói.  “Trời nắng thì thả nuôi tôm thôi. Thành bại không phải ở lịch thời vụ mà là thời tiết có thuận lợi hay không. Chất lượng tôm giống tốt cũng khiến xác suất thành công cao. Tôi túc trực quanh ao nuôi nên hy vọng xử lý tốt tình huống, không xảy ra phát sinh khiến tôm bất ổn”, anh Hưng cho biết. Theo quan sát của chúng tôi, hầu hết diện tích nuôi tôm nước lợ ở vùng triều ven sông thuộc các huyện Núi Thành, Thăng Bình, Duy Xuyên, TP.Hội An, TP.Tam Kỳ đều đã được người nông dân thả nuôi vụ 1-2018.

“Chúng tôi chưa nghe các địa phương thông báo về nuôi tôm trước vụ nên sẽ cử cán bộ đến các vùng nuôi tôm kiểm tra ngay. Việc này rất cần kíp, không chỉ giúp đỡ nông hộ ứng phó nếu rét lạnh đột ngột kéo về mà còn hạn chế bệnh và dịch bệnh không may xảy ra” - bà Phạm Thị Hoàng Tâm - Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Quảng Nam nói.

Cảnh báo rủi ro

Cứ đến tháng 12 hàng năm, Chi cục Thủy sản Quảng Nam tham mưu Sở NN&PTNT ban hành lịch mùa vụ và hướng dẫn nuôi tôm nước lợ vụ 1 cho năm tới. Vậy nhưng, bệnh và dịch bệnh khi tôm chết hàng loạt do thả nuôi trước vụ là “điệp khúc” quen thuộc xảy ra hàng năm. Ông Nguyễn Quang Cư - Phó Chủ tịch UBND xã Tam Phú cho biết, đến ngày 23.1, đã có 5/90ha diện tích nuôi tôm đã được thả trước vụ. “Nuôi tôm trái vụ dẫn đến thành công chỉ đếm được trên đầu ngón tay còn thất bại hầu như năm nào cũng xảy ra với mức độ thiệt hại lớn” - ông Cư cho biết.

Theo UBND xã Tam Phú, hiện trên địa bàn chưa có vùng nuôi tôm tập trung, mới chỉ có 2ha diện tích nuôi tôm theo hướng VietGAP được triển khai thí điểm. Cái khó nhất trong nuôi tôm là hạ tầng phải đảm bảo, nhất là thủy lợi, nguồn nước được chứa lắng, xử lý trước khi nuôi để khống chế các tác hại xảy đến với tôm giống. Tuy nhiên, đây lại là điểm yếu cố hữu mà chưa thể kiện toàn trong nay mai, không chỉ ở xã Tam Phú mà cả hơn 2.000ha diện tích nuôi tôm ở vùng triều ven sông Quảng Nam. “Nguồn nước sông Trường Giang ô nhiễm được dẫn trực tiếp hoặc bơm vào ao nuôi tôm. Môi trường nước hạn chế lại thêm thử thách lớn của thời tiết khiến cho sức đề kháng của tôm bị “sụp” mà chết” - ông Cư nói.

Theo bà Phạm Thị Hoàng Tâm, nuôi tôm trái vụ luôn khiến ngành thủy sản rất bất an vì bệnh và dịch bệnh xảy ra thường xuyên khiến tôm chết hàng loạt, người nuôi thiệt hại nặng nề. “Chúng tôi luôn phối hợp với các địa phương có nghề nuôi tôm để tập huấn, trang bị kỹ thuật nuôi cũng như ban hành lịch mùa vụ để nông hộ tuân theo, hạn chế hậu quả đáng tiếc. Chỉ mong công tác tuyên truyền đi vào chiều sâu, giúp nông hộ tĩnh tâm đầu tư, tránh vết xe đổ gây thiệt hại lớn của thực trạng “vượt rào” nuôi tôm luôn xảy ra” - bà Tâm lo lắng.

Hiện tại, nuôi tôm nước lợ ở các vùng triều ven sông trên địa bàn tỉnh đều chưa được đầu tư hệ thống xử lý nước thải trước khi đưa ra môi trường bên ngoài. Ngành chức năng lo ngại xảy ra tình trạng người nông dân xả thải tôm nuôi trước vụ bị chết ra sông mà không hề xử lý trước khiến cho bệnh phát tán lây lan thành dịch, tác hại đến vùng nuôi rộng lớn. “Rất khó kiểm soát được tình trạng xả thải tôm nuôi trước vụ bị chết chưa qua xử lý ra bên ngoài bởi nông hộ thực hiện vào ban đêm. Trong khi đó, phải bắt quả tang mới có thể xử phạt hành chính, răn đe, ngăn chặn hành vi này” - bà Tâm nói.