Bấp bênh nuôi cá mùa lũ

Nuôi cá tự phát

Sông Tam Kỳ đoạn qua thôn Tân Phú (xã Tam Phú, TP.Tam Kỳ) tập trung nhiều hộ nuôi cá lồng bè. Hộ bà Mai Thị Kim Huệ có thâm niên nuôi cá bằng lồng bè ở khu vực này cho biết, đang thả nuôi cá sặc ở 10 lồng nuôi. Cá đang kỳ thu hoạch nhưng bà Huệ chưa muốn bán đồng loạt vì chờ tăng giá. Hỏi có sợ bão lũ làm thiệt hại không thì bà Huệ bảo, quen rồi, biết rủi ro nhưng vẫn cố. “Bão lũ thì mình chọn khu vực an toàn để kéo cá vào trú ẩn. Nuôi cá quanh năm chỉ bán duy nhất vào dịp năm hết tết đến nên phải... chờ” - bà Huệ nói. Theo nhẩm tính của hộ nuôi cá, tổng lượng cá sặc thu hoạch là hơn 20 tấn cá. “Giá cá hiện nay là 80 nghìn đồng/kg đến cuối năm sẽ tăng lên 120 nghìn đồng/kg nên phải chờ cao điểm mới bán” - bà Huệ cho biết. Cách lồng bè nuôi cá của bà Huệ không xa, gia đình ông Mai Thanh Châu đang chăm sóc cá sặc trong 5 lồng nuôi. Ông Châu bảo, mỗi ngày phải cần đến 4 triệu đồng để có đủ thức ăn nuôi cá, có con đạt trọng lượng gần 2kg nhưng vẫn giữ lại bán trái vụ, tăng thu nhập. “Nuôi cá sặc cần 8 tháng trời. Chúng tôi chỉ bán cá vào cuối năm để tăng thu nhập” - ông Châu nói.

Theo quan sát của chúng tôi, việc ngoài TP.Tam Kỳ, việc nuôi cá trong lồng bè đang diễn ra ở các địa phương như Điện Bàn, Đại Lộc, Duy Xuyên, Thăng Bình... với số lượng lên đến khoảng 3.000 lồng cá, cung cấp hơn 4.000 tấn cá. “Người dân có thói quen nuôi cá mùa bão lũ dù tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Nông hộ cứ bám lấy cách nuôi tự phát để chờ cơ hội được giá” - bà Phạm Thị Hoàng Tâm - Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Quảng Nam nói.

Rủi ro lớn

Được biết, Chi cục Thủy sản đã tham mưu Sở NN&PTNT đề xuất UBND tỉnh nâng tổng số lồng bè nuôi cá trong thời gian đến lên 5.000 lồng, dự kiến cung cấp ra thị trường hơn 6.000 tấn cá thương phẩm/năm.

Ở TP.Tam Kỳ hiện có hơn 200 lồng bè nuôi cá điêu hồng, cá sặc, cá ba sa, cá trê, phân bổ ở sông Tam Kỳ, Bàn Thạch nhưng hộ nuôi không đăng ký với chính quyền địa phương. Mới đây, Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Quảng Nam đã làm việc với UBND TP.Tam Kỳ về lịch xả nước hồ Phú Ninh trong mùa bão lũ. UBND TP.Tam Kỳ đã yêu cầu các hộ nuôi cá trong lồng bè trên địa bàn không được tổ chức sản xuất từ đầu tháng 9 đến tháng 1 năm sau. Vậy mà người dân vẫn nuôi cá trong lồng bè vào thời điểm này. Nguy hại là không chỉ trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống của người nuôi cá nếu không may bão lũ xảy ra, mà còn tác động xấu đến hành lang thoát lũ.

Năm 2017, hộ ông Trần Văn Cam (xã Tam Xuân 1, Núi Thành) bị thiệt hại hàng trăm triệu đồng vì cá trong lồng bè thất thoát ra ngoài khi hồ Phú Ninh xả lũ. Thua lỗ, lâm nợ nhưng ông Cam vẫn quyết tâm nuôi cá trong lồng bè vào mùa bão lũ này. Ông Cam bảo, rút kinh nghiệm năm ngoái, năm nay đặt lồng bè nuôi cá ở khu vực ít chịu ảnh hưởng của bão lũ để hạn chế thiệt hại. “Nếu vụ cá năm nay thành công, bán được giá vào dịp cuối năm thì gia đình sẽ có cái tết no đủ hơn” - ông Cam kỳ vọng.

Theo UBND TP.Tam Kỳ, phát triển nhanh, không theo quy hoạch, nuôi cá lồng bè đã gây ô nhiễm nguồn nước sông, ảnh hưởng đến việc thoát lũ vào mùa bão, lũ nên đã kiến nghị với tỉnh bổ sung nuôi cá lồng bè của TP.Tam Kỳ vào quy hoạch phát triển thủy sản Quảng Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 và đã được UBND tỉnh phê duyệt. Trước mắt, thành phố chỉ đạo các ngành, địa phương hình thành tổ hợp tác nuôi cá lồng bè để quản lý, giám sát theo quy định, đảm bảo về môi trường, kỹ thuật nuôi, con giống, đầu ra sản phẩm. Về lâu dài, phối hợp với các ngành của tỉnh khảo sát tổng thể các sông Tam Kỳ, Bàn Thạch, Mỹ Cang... tính toán bố trí nuôi cá lồng bè kết hợp phát triển du lịch sinh thái, đảm bảo cảnh quan, môi trường, phát triển bền vững.