Bồ công anh: Tăng chống chịu stress cho cá mú

Nghiên cứu mới đây của Sun et al., 2019 tại đại học phía Nam Trung Quốc cho thấy chiết xuất bồ công anh có ảnh hưởng tích cực đến khả năng miễn dịch của cá mú lai, đồng thời tăng cường khả năng chống oxy hóa và chống stress.

Bồ công anh
Bồ công anh giúp phòng ngừa và điều trị một số bệnh stress do môi trường gây ra trên cá mú.

Cá mú là một trong những loài cá biển có giá trị kinh tế cao, thịt thơm ngon, giá trị xuất khẩu cao được nhiều người tiêu dùng lựa chọn. Cá mú lai là con lai giữa cá mú nghệ đực, có tên khoa học là Epinephelus lanceolatus  và cá mú hoa nâu, có tên khoa học là Epinephelus fuscoguttatus, được sản xuất đầu tiên vào năm 2007 tại trường đại học Malaysia Sabah.  Cá mú hoa nâu có tốc độ phát triển chậm nhưng khả năng kháng bệnh cao, trong khi đó cá mú nghệ đực có tốc độ phát triển nhanh. Cá mú lai thừa hưởng đặc tính tốt của cha mẹ nên có tốc độ tăng trưởng nhanh và khả năng kháng bệnh cao. Chúng là đối tượng giống mới có giá trị kinh tế, giá trị xuất khẩu cao đã và đang được nhiều nước trên thế giới sản xuất giống thành công như Trung Quốc, Indonesia, Việt Nam.

Nghiên cứu trước đây báo cáo rằng chế độ ăn uống phù hợp nhu cầu đạm và lipid cho cá mú lai được ước tính là 45 - 53,5%, 7 - 13% khẩu phần khô. Để góp phần nâng cao hiệu quả cho người nuôi thì thức ăn phải đảm bảo đầy đủ và cân đối dinh dưỡng, thức ăn ngoài việc cung cấp đầy đủ chất đạm thì chất béo được xem là mối quan tâm hàng đầu vì chất béo là thành phần dưỡng chất có mức năng lượng và có độ tiêu hóa cao nên thường được bổ sung vào thức ăn cho nhiều loài cá. Khi bổ sung chất béo vào thức ăn sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng cũng như hiệu quả sử dụng đạm của đối tượng nuôi, do chất béo có khả năng chia sẻ năng lượng với chất đạm có trong thức ăn. Tuy nhiên, chế độ ăn nhiều lipid thường dẫn đến tích lũy lipid trong gan và mô gây ra rối loạn chuyển hóa. Bên cạnh đó, vấn đề biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường dẫn đến tình hình xuất hiện dịch bệnh ngày càng cao, như bệnh do vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng và sán lá... gây thiệt hại nặng nề cho người nuôi. Khi vật nuôi bị bệnh bà con hay sử dụng thuốc kháng sinh để điều trị gây ra tỉ lệ kháng thuốc cao, tồn lưu trong sản phẩm ảnh hưởng đến người tiêu dùng.

Một lựa chọn mới đảm bảo bền vững và an toàn sinh học cao là sử dụng chiết xuất thực vật đã được báo cáo sở hữu các hoạt động khác nhau như chống căng thẳng, thúc đẩy tăng trưởng, kích thích sự thèm ăn, bảo vệ gan, tăng cường miễn dịch và đặc tính chống mầm bệnh trong ao nuôi do có chứa nhiều hợp chất như ancaloit, terpenoid, tannin, saponin, glycoside, flavonoid, phenolics, steroid hoặc tinh dầu, hơn nữa chúng thường có sẵn tại địa phương, không tốn kém, chống lại phổ rộng các mầm bệnh dễ dàng. 

Bồ công anh Trung Quốc còn gọi là cây Bồ công anh lùn, có tên khoa học Taraxacum officinale thuộc  họ Cúc (Asteraceae). Cây bồ công anh Trung Quốc có nguồn gốc từ đại lục Á-Âu, và ngày nay được trồng khắp Châu Á (Trung Quốc, Ấn Độ, Đông Nam Á), Bắc Mỹ, Nam Phi, Nam Mỹ, New Zealand, Australia, và Ấn Độ. Ở Việt Nam, cây chỉ sống được ở vùng có khí hậu lạnh như ở Đà Lạt và Sa Pa. Rễ Bồ công anh Trung Quốc là một trong những loại dược thảo thiên nhiên có tác dụng giải độc rất mạnh, hoạt động chủ yếu ở gan và mật, kích thích thận thải chất độc do tác nhân bởi nhiễm trùng hay ô nhiễm môi trường, ngoài ra còn có thể tiêu hủy tế bào ung bướu trên người. Nghiên cứu ứng dụng bồ công anh làm sản phẩm điều trị trên người được biết đến nhiều. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu ứng dụng nhiều trên cá. Do đó, nghiên cứu được tiến hành để đánh giá ảnh hưởng của chiết xuất bồ công anh đến hiệu suất tăng trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn, thành phần cơ thể, sinh hóa huyết thanh, gan , gen miễn dịch của cá mú lai.

Nghiên cứu ứng dụng chiết xuất bồ công anh

Thí nghiệm gồm 8 nghiệm thức bổ sung chiết xuất bồ công anh vào thức ăn cá mú lai với nồng độ 0% 0,1%, 0,2%, 0,4% và 0,8% trong 8 tuần. Sau đó tiêm dung dịch CCL4 (CCL4 được biết là tác nhân gây độc gan và đặc trưng của sự nhiễm độc gan do CCL4 là xơ gan và hoại tử (Huo et al., 2011) dẫn đến thay đổi hình thái tế bào gan)

Kết quả cho thấy chiết xuất bồ công anh không có tác động đáng kể đến hiệu suất tăng trưởng và sử dụng thức ăn, nhưng nó có thể làm giảm phần trăm lipit thô trong toàn cơ thể và tăng phần trăm protein thô trong cơ thịt cá ( P<0,05). Chế độ ăn bổ sung chất chiết bồ công anh làm tăng nồng độ mRNA của các enzyme chống oxy hóa (catalase, glutathione peroxidase và glutathione reductase) và làm giảm yếu tố gây viêm ở lách, thận và đầu của cá ( P<0,05).

Bổ sung chế độ ăn uống với nồng độ 0,2% - 0,4% chiết xuất bồ công anh có thể cải thiện sức khỏe gan một cách hiệu quả. Sau khi tiêm CCL4 72 giờ, cá cho ăn 0,2% và 0,4% cho thấy tế bào gan có biểu hiện bình thường trong khi cá cho ăn chế độ ăn 0%, chế độ ăn 0,1% và chế độ ăn 0,8% cho thấy tổn thương tế bào gan. 

Tỷ lệ sống cao hơn và tổng số tế bào máu đã được quan sát thấy ở cá được cho ăn 0,1% - 0,4% chiết xuất bồ công anh. Tóm lại, chiết xuất bồ công anh có thể được sử dụng làm phụ gia thức ăn để tăng cường chức năng gan của cá nuôi chống chịu với stress do môi trường. 

Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất trong cơ thể. Chức năng quan trọng của gan là chuyển hóa carbohydrate, protein và chất béo; tiết mật; giải độc và lưu trữ các vitamin, sắt và glucose hoặc glycogen (Refaey et al., 2015). Nhiều yếu tố bao gồm  các loại thuốc, các chất gây ô nhiễm môi trường, các hóa chất độc hại, chất phóng xạ… có thể gây stress oxy hoá trong gan làm thay đổi cấu trúc mô. Chiết xuất bồ công anh được chứng minh có khả năng chống oxy hóa cao và được xem là có hiệu quả và an toàn để phòng ngừa hoặc điều trị một số bệnh stress do môi trường gây ra trên cá mú lai với liều lượng bổ sung tốt nhất nằm trong khoảng 0,2% đến 0,4%.

Theo Zhenzhu Sun và cộng sự.


Đăng ngày 18/12/2019
NHƯ HUỲNH Lược dịch

Dùng muối tắm cho cá tầm mang lại lợi ích gì?

Việc tắm muối cho cá tầm có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của cá, giúp chúng loại bỏ ký sinh trùng, giảm căng thẳng và tăng cường hệ miễn dịch. 

Cá tầm
• 10:05 20/06/2024

Xử lý tôm bị mềm vỏ sau mưa nhiều

Nuôi tôm là một nghề đầy tiềm năng và mang lại thu nhập ổn định cho nhiều nông dân ở các vùng ven biển Việt Nam. Tuy nhiên, nghề nuôi tôm cũng gặp phải không ít khó khăn, trong đó có tình trạng tôm bị mềm vỏ sau khi trời mưa. Vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng và giá trị thương phẩm của tôm mà còn gây thiệt hại kinh tế cho người nuôi. Hiểu rõ nguyên nhân và tìm ra các biện pháp khắc phục là điều cần thiết để đảm bảo hiệu quả nuôi tôm.

Tôm thẻ chân trắng
• 09:00 19/06/2024

Tiết kiệm và hiệu quả từ mô hình nuôi cá trong thùng nhựa tại nhà

Mô hình nuôi cá trong thùng nhựa tại nhà đang trở thành xu hướng phổ biến không chỉ ở Việt Nam mà còn trên toàn thế giới. Với những lợi ích về kinh tế và môi trường, phương pháp này mang lại một cách tiếp cận mới, hiệu quả và tiết kiệm cho những ai muốn tự cung tự cấp thực phẩm sạch ngay tại nhà.

Nuôi cá
• 11:17 18/06/2024

Mối liên quan của pH và NO2 trong ao nuôi tôm

Khí độc NO2 hình thành do sên vét, cải tạo ao ban đầu trước vụ nuôi thực hiện kém hiệu quả. Không loại được triệt để lượng bùn cũ trong ao, để bùn tồn số lượng nhiều. Nguồn nước giàu phù sa, chất lơ lửng, lợn cơn…không qua hệ thống ao lắng lọc, vào trực tiếp ao nuôi, là nguyên nhân hình thành khí độc NO2.

Tôm
• 14:19 12/06/2024

Bình Định ban hành kế hoạch chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản

UBND tỉnh Bình Định vừa ban hành Kế hoạch hoạch Thực hiện Nghị quyết số 52/NQ-CP ngày 22/4/2024 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động và Kế hoạch của Chính phủ triển khai Chỉ thị số 32- CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư về công tác chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản tỉnh Bình Định.

Nuôi trồng thủy sản
• 17:58 21/06/2024

Enrofloxacin có hại hay lợi khi sử dụng trong nuôi tôm

Nuôi tôm là một ngành công nghiệp quan trọng đối với nhiều nông dân Việt Nam, góp phần không nhỏ vào nền kinh tế nông nghiệp của đất nước. Trong quá trình nuôi tôm, việc sử dụng kháng sinh để phòng và điều trị bệnh là điều không thể tránh khỏi.

Kháng sinh
• 17:58 21/06/2024

Tôm bị đen mang: Nguyên nhân và hướng xử lí

Bệnh đen mang là tên gọi chung cho hiện tượng mang của tôm nuôi chuyển từ màu trắng trong bình thường sang màu đen hoặc nâu đen do các tác nhân sinh hóa khác nhau. Tuy không còn xa lạ gì với bà con nuôi tôm nhưng nếu không phát hiện và điều trị kịp thời bệnh đen mang sẽ gây ra các loại bệnh nặng khác như: Bệnh đốm trắng, bệnh đầu vàng,…

Tôm đen mang
• 17:58 21/06/2024

Dùng muối tắm cho cá tầm mang lại lợi ích gì?

Việc tắm muối cho cá tầm có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của cá, giúp chúng loại bỏ ký sinh trùng, giảm căng thẳng và tăng cường hệ miễn dịch. 

Cá tầm
• 17:58 21/06/2024

Rút ngắn thời gian nuôi để tôm về size lớn nhanh chóng

Trong ngành nuôi tôm, việc rút ngắn thời gian nuôi để tôm nhanh đạt kích cỡ lớn là một trong những mục tiêu quan trọng nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và hiệu quả kinh tế. Để đạt được điều này, người nuôi cần nắm vững các phương pháp nuôi hiệu quả, am hiểu về thời gian sinh trưởng và biết khi nào tôm đạt kích cỡ tối ưu để thu hoạch.

Tôm thẻ
• 17:58 21/06/2024
Some text some message..