Gặp người hai lần được phong “Vua”

Hỏi bí quyết nhờ đâu mà bà con nhanh chóng trở nên giàu có, anh Nguyễn Văn Phụng - cơ sở nhân cá giống thát lát, anh Lý Bon, chủ trang trại bè cá trên sông Hậu và nhiều người dân khác ở Thạnh Hòa đều nức nở ca tụng và suy tôn ông Hai Kháng là “Vua cá thát lát”. Ông Hai Kháng là người đầu tiên thành công trong việc nhân giống cá thát lát. Như vậy là ông Hai Kháng hai lần được phong “Vua”. Lần thứ nhất, ông Hai Kháng được phong “Vua Surimi” năm 2000 khi Surimi của Coimex được thị trường nước ngoài tin dùng. Và lần này, ông Hai Kháng lại được phong “Vua cá thát lát”.

Tâm sự cùng ông Hai Kháng, ông nhắc lại một thời “dầm nước, ăn rau” của những ngày kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, ông được điều ra tiếp quản Côn Đảo - hòn đảo cách đất liền hơn 90 hải lý, được mệnh danh là địa ngục trần gian vì có đến hơn 20.000 cán bộ cách mạng đã anh dũng ngã xuống đấu tranh cho nền độc lập của dân tộc. Ông tự nhủ với lòng mình phải sống xứng đáng với sự hy sinh của đồng chí, đồng đội và quyết tâm xây dựng Côn Đảo giàu mạnh. Hai Kháng được giao nhiệm vụ thành lập Công ty Thủy sản và Xuất nhập khẩu Côn Đảo (Coimex) làm nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa giữa đảo và đất liền, vừa khai thác tiềm năng kinh tế biển, vừa làm nhiệm vụ bảo vệ vùng biển đảo của Tổ quốc. 

Buổi đầu đi vào hoạt động, chỉ với 6 chiếc tàu cũ, vài chục nhân viên và một ít vốn liếng, ông Hai Kháng đã phát triển dần đội tàu lên đến hơn 30 chiếc trên 500CV. Coimex là một trong những đơn vị đầu tiên của cả nước thực hiện khoán sản phẩm cho các tàu khai thác biển. Sau khi trừ các chi phí, số lãi được chia đôi, công ty và tàu cá mỗi bên một nửa. Tàu nào vượt chỉ tiêu được thưởng thêm 10% trên khoản tiền đã vượt. Với cách làm này, mặc dù lợi nhuận mà công ty thu về không cao nhưng sau một hải trình vất vả, thủy thủ có được khoản thu nhập ổn định, đủ trang trải cuộc sống gia đình nên gắn bó với công ty, coi tàu cá như tàu của nhà mình. Lúc đầu, cấp trên chưa thông, ông ra sức phân tích về hiệu quả nên dần dần đồng thuận với cách làm mới của công ty. Trong 6 năm trực thuộc Côn Đảo, Coimex đã nộp ngân sách trên 180 tỉ đồng, nhờ đó đã góp phần cho Côn Đảo xây dựng hạ tầng cơ sở khang trang như hôm nay.

Là Chủ tịch Hội nghề cá Bà Rịa - Vũng Tàu, trước thực trạng ngư dân đi biển đánh bắt cá quá cực khổ, hiểm nguy luôn rình rập nhưng sản phẩm đánh bắt có khoảng 70% là cá tạp, giá trị thấp, lại còn bị ép giá nên ông hết sức xót xa. Có những lần chứng kiến khi tàu về ồ ạt, số cá tạp lên vài chục tấn nên nhiều tàu phải mất vài ngày mới tiêu thụ hết. Sản phẩm không tiêu thụ được kịp thời, giảm chất lượng, có khi phải đem phơi khô hoặc làm phân bón. Ông Hai Kháng mãi luôn trăn trở tìm đầu ra cho sản phẩm của ngư dân. Một lần ra nước ngoài tìm hiểu công nghệ chế biến thủy hải sản hiện đại, ông Hai Kháng được đối tác giới thiệu sản phẩm surimi, đã phát hiện surimi được chế biến từ chả cá và nghĩ rằng đây là cơ hội để chế biến hết sản phẩm cá tạp cho ngư dân. Thế là ông bàn bạc nhập dây chuyền chế biến surimi. Hàng trăm tấn cá thải loại mỗi ngày của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, bán rẻ như cho cũng không mấy ai mua, giờ đã có nhà máy thu mua chế biến với giá cao gấp 10 lần. Bước đột phá chuyển đổi cơ cấu sản xuất từ khai thác chuyển sang chế biến từ những năm 1989-1990 đã mở ra bước ngoặt mới không chỉ cho Coimex mà cho cả ngư dân, đồng thời làm nên thương hiệu “Surimi made in Vietnam”. Ngay từ khi bắt tay vào sản xuất surimi, Coimex đã quan tâm thực hiện chương trình quản lý chất lượng ISO-HACCP, được cấp code EU-DL 286 năm 2005, rồi sử dụng giải pháp kỹ thuật “băng chuyền xoắn rửa nguyên liệu đầu vào và bán thành phẩm sau sơ chế” đạt tiêu chuẩn về chất lượng và vi sinh. Tuy nhiên, để tạo nên thương hiệu và được thị trường nước ngoài chấp nhận, có lúc Coimex tưởng chừng như không trụ nổi. Thế nhưng, nhờ giữ vững chất lượng, công suất chế biến đã tăng dần từ 6.000 tấn/năm lên 9.600 tấn/năm. Sản phẩm được xuất khẩu ổn định sang các thị trườngSingapore, Malaysia và mở rộng sang các nước EU, Nga, Mỹ,… Sản phẩm surimi của Coimex ngày càng được ưa chuộng trên thị trường nước ngoài, đặc biệt là chiếm 70% thị phần ở châu Âu nên Coimex đã sản xuất hết công suất. Coimex đã phải liên kết với Công ty Cổ phần thủy sản Kiên Giang và Công ty Cổ phần thủy sản Cửu Long (Trà Vinh) tạo nguồn sản phẩm đáp ứng yêu cầu của đơn đặt hàng của các đối tác. Coimex liên doanh với hai đối tác là Leechuann Food (Singapore) và Texchem Food (Malaysia) - bao tiêu toàn bộ sản phẩm mô phỏng của Coimex như càng cua, tôm viên chiên, bánh bao... Chính vì vậy mà Coimex đã trụ vững và phát triển bền vững trong thời bão giá. Nhiều năm qua từ năm 2008 đến nay, Coimex giữ vững kim ngạch xuất khẩu 40 triệu USD, trở thành doanh nghiệp dẫn đầu cả nước về giá trị kim ngạch xuất khẩu sang Nga và EU. Năm 2013, tuy thị trường thế giới biến động nhưng Coimex vẫn đạt sản lượng trên 24.000 tấn, đạt trên 42 triệu USD. Cổ tức hàng năm trả cho cổ đông trung bình 20%, có năm lên đến 25%. Nay, lương bình quân của hơn 600 công nhân đạt bình quân ổn định khoảng 5 triệu đồng/người /tháng.

Không chỉ lo phát triển sản xuất, thị trường, chăm lo cho người lao động, từ hàng chục năm qua, hàng năm, Coimex dành khoảng 1 tỉ đồng cùng với Đảng bộ, chính quyền tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và các tỉnh chăm lo an sinh xã hội, lo cho người nghèo.

Là người được phong “Vua” đến 2 lần, là Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Coimex nhưng ông Hai Kháng rất dễ gần gũi bởi chất lính trong ông vẫn đậm nguyên như thuở nào. Ông sẵn lòng chỉ dẫn cặn kẽ bí quyết làm ăn, truyền đạt kinh nghiệm mà không giấu nghề. Hai Kháng tâm đắc: Kinh doanh nhớ chia sẻ lợi nhuận và giữ lấy chữ tâm, thì sẽ mãi bền vững.