Nuôi tôm tuần hoàn nước

Công nghệ tuần hoàn nước

Nổi bật và phổ biến nhất phải nhắc đến mô hình tuần hoàn trong nuôi tôm RAS (Recirculating Aquaculture System) được nghiên cứu, ứng dụng tại Hà Lan, Trung Quốc, Na Uy và nhiều quốc gia trên thế giới. Trong đó có Việt Nam. 

Hiện RAS đã được cải tiến, áp dụng tại các trại sản xuất giống và nuôi thâm canh các loài thủy sản nước ngọt, lợ, mặn nói chung và tôm nói riêng. Bao gồm 2 hệ thống: nước một phần (10 - 70% lượng nước tuần hoàn/ngày) và nước hoàn toàn (thay ít hơn 10% lượng nước/ngày).

Công nghệ RAS thường được sử dụng khi: nguồn nước mới cần để cung cấp cho ao bị hạn chế hoặc giá thành cao, nguy cơ nguồn nước đi vào gây ô nhiễm hoặc nhiễm bệnh cao, công suất xử lý nước thải bị giới hạn, hoặc khi nhà quản lý muốn kiểm soát chặt chẽ về chất lượng nước và nhiệt độ trong hệ thống nuôi.

Những hệ thống như vậy thường có đặc điểm làm tăng độ phức tạp về kĩ thuật, tăng chi phí đầu tư và trong 1 số trường hợp, tăng cả chi phí vận hành.

Tuy nhiên, hệ thống RAS cho phép điều kiện nuôi cấy được tối ưu hóa quanh năm và hoàn toàn độc lập với các biến động về chất lượng nguồn nước và nhiệt độ môi trường xung quanh, vì vậy, tốc độ tăng trưởng của vật nuôi có thể gia tăng giúp nuôi nhiều hơn hoặc đạt kích thước lớn hơn trong cùng 1 khoảng thời gian. Nếu hệ thống được thiết kế tốt, những lợi ích thu được từ sản phẩm sẽ lớn hơn phần chi phí tăng thêm dẫn đến việc hạ thấp được chi phí sản xuất cuối cùng.

Tiếp đến là mô hình nuôi tôm siêu thâm canh không thay nước trong nhà kính, đây là  mô hình không quá mới nhưng đến nay vẫn được ưa chuộng nhờ đem lại hiệu quả kinh tế cao, bền vững, ít dịch bệnh. Mô hình này không chỉ sản xuất, cung ứng nguồn tôm sạch ra thị trường mà còn hạn chế nguồn nước thải ra môi trường.

Nuôi tôm tuần hoàn nước giúp tôm ít nhiễm bệnh, mau lớn, hạn chế rủi ro

Theo đó, tôm được nuôi trong mô hình nhà kính tiệt trùng với nhiều thiết bị công nghệ hiện đại. Bên trong nhà kính, các ao nuôi sẽ được lót bạt dưới đáy, nguồn nước mặn được xử lý bằng ao lắng trước khi đưa vào ao nuôi.

So với RAS thì mô hình nuôi tôm siêu thâm canh trong nhà kính sẽ giúp kiểm soát được lượng thức ăn của tôm bằng công nghệ cho ăn tự động. Với công nghệ này, thức ăn thừa và chất thải được loại bỏ đáng kể, lượng nước còn lại được đưa qua giàn tia cực tím nhằm diệt khuẩn và đưa trở lại ao tôm. Nguồn nước có thể tái sử dụng đến 10 năm, hạn chế lượng lớn nước thải ra môi trường.

Giúp tôm mau lớn, ít bệnh

Ông Lê Anh Xuân, tổng giám đốc Công ty TNHH công nghệ sinh học Trúc Anh (xã Vĩnh Trạch, TP Bạc Liêu) giới thiệu về những ao nước được bố trí theo hình dích dắc, ông cho biết đây là mô hình nuôi mới theo hướng tuần hoàn nước, hầu như không dùng nước bên ngoài, đã giúp tôm lớn nhanh hơn so với cách nuôi thông thường.

Để thực hiện mô hình này, công ty dành một khoảng nhỏ đất làm nơi gom nước thải về rồi xử lý (lọc qua các lớp lưới và qua một lớp lọc sinh học), bơm nước đã xử lý lần lượt qua các ao lắng được thiết kế theo kiểu dích dắc nhằm đảm bảo nước được lọc sạch hoàn toàn, trước khi đưa qua ao thứ năm rồi bơm ngược trở lại ao nuôi.

Do kiểm soát tốt nguồn ô nhiễm nên cả giai đoạn nuôi tôm từ nhỏ tới trưởng thành không phải sử dụng kháng sinh cho tôm, cũng không tốn tiền mua hóa chất xử lý nước nên tiết kiệm được rất nhiều chi phí. Ông Xuân còn chia sẻ thêm "Không dùng kháng sinh nên các bệnh trắng gan, trống ruột, mất tụy trên con tôm đều không có. Mô hình nuôi này cũng chỉ thay nước chưa tới 5% mỗi ngày, thay vì phải thay 20 - 30% nước như cách thông thường".

Với hộ ông Phạm Văn Chu, diện tích nuôi 6ha cũng đầu tư theo mô hình tuần hoàn nước nhưng đơn giản hơn. Ông chỉ bố trí một khoảng đất giữa khu vực nuôi làm hồ chứa nước thải để lọc qua nhiều lớp lưới rồi đưa về ao lắng chờ bơm về các ao nuôi. Phần nước sẽ được đưa ra một ao lắng khác, thả nuôi cá để lọc nước tự nhiên một lần nữa mới đưa ra môi trường, nước gần như sạch hoàn toàn. ông Chu cho biết cách nuôi này không tốn chi phí nhiều mà tôm cũng không bị bệnh trong suốt quá trình nuôi.

Tiết kiệm chi phí do ít thay nước

Thông tin từ lãnh đạo Chi cục Thủy sản tỉnh Bạc Liêu, mô hình nuôi tôm theo hướng tuần hoàn nước như trên chiếm lượng lớn ở Bạc Liêu với mức khoảng 80% số hộ nuôi, tình trạng nuôi tôm rồi xả thải trực tiếp ra kênh rạch hầu như không còn nên tỉ lệ thành công của nuôi tôm siêu thâm canh đạt hơn 80%. Đặc biệt, loại tôm cỡ 20 con/kg đang rất phổ biến trong dân.

Không nuôi theo mô hình tuần hoàn nước nhưng nhiều doanh nghiệp tại Sóc Trăng triển khai mô hình nuôi tôm ứng dụng kỹ thuật mới, đạt hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Ông Nguyễn Đình Đường, phó giám đốc Công ty TNHH công nghệ cao Phú Nguyên (Công ty Phú Nguyên) - đơn vị đã và đang thả nuôi 10 ao với diện tích 1.000 m2/ao, cho biết công ty chọn giải pháp nuôi tôm ít thay nước thông qua việc ứng dụng kỹ thuật, tự sản xuất men vi sinh.

Do đó dù khu vực nuôi tôm cách xa kênh trục, việc lấy nước nuôi tôm có khó khăn cũng không ảnh hưởng đến con tôm. Trước vụ thả nuôi, những kỹ sư của công ty lấy nước vào các ao lắng, sau đó xử lý rồi mới cấp vào ao nuôi. Ông Đường chia sẻ, "Trong quá trình nuôi, chúng tôi không cần thay nước nhiều, không xử lý hóa chất, cũng không diệt khuẩn mà chỉ dùng men để ức chế khuẩn làm sạch nước, vừa giảm thiểu rủi ro vừa bảo vệ môi trường".