Phú Yên: Muối tăng giá, diêm dân phấn khởi

Giá muối tăng cao

Những ngày qua, trên các đồng muối thôn Lệ Uyên, Trung Trinh, xã Xuân Phương và thôn Tuyết Diêm, xã Xuân Bình (TX Sông Cầu), ngày nào diêm dân cũng cào gánh vào sân hàng chục tấn muối ráo. Ông Bùi Quang Tấn, diêm dân ở Tuyết Diêm, chia sẻ: Trời nắng như đổ lửa cộng với gió nam thổi mạnh nên ruộng mau “đội muối” (kết tinh). Thời điểm tháng 7 này, từ khi lấy nước mặn vào không quá 3 ngày là cào dồn muối được.

Bà Phan Thị Hồng, diêm dân làm muối ở đây cũng phấn khởi: Nắng nên ruộng “bắt” muối nhanh, sản lượng đạt cao. Thường đám ruộng rộng 1 sào cào dồn 7 đống nay cào được 8 đống. Một đống như vậy gánh 3 gánh vào bờ đổ đống chờ muối ráo rồi vào bao bán cho thương lái. Trung bình 3 gánh vào đầy bao đỏ (bao tải) bán với giá 70.000 đồng. Cách đây 1 tháng, cũng bao đỏ bán chỉ 50.000 đồng. Đã lâu rồi, đây là năm đầu tiên giữa vụ giá muối tăng cao.

Tại vùng sản xuất muối Lệ Uyên, muối ráo đổ đống trắng ruộng. Còn trên các khu ruộng muối, tấp nập người gánh muối ra vào. Muối được mùa, có gia đình làm ruộng nhiều, thuê công cào, gánh muối để tiếp tục làm lứa muối mới. Ông Phan Vinh ở thôn Lệ Uyên cho hay: Gia đình tôi có 12 đám muối, nhà có 2 lao động làm không kịp nên tôi thuê người gánh hết muối dưới ruộng sau đó tiếp tục lấy nước mặn vào kết tinh. Giá muối tăng, người có ruộng ai cũng muốn có muối sớm bán, đồng thời kết tinh lứa muối tiếp theo. Nhiều gia đình có sở ruộng 24 đám thì thuê công thường xuyên cho gia đình từ 7-8 người gánh mới kịp đưa muối kết tinh dưới ruộng vào bờ, còn thuê công thời vụ giữa lúc được mùa, muối gánh không kịp thì bỏ muối nằm dưới ruộng 2-3 ngày, ruộng xì mặn dẫn đến tan muối.

Phía bên kia bờ mương nước, ông Nguyễn Thành cũng đang lui cui đẩy xe rùa chở cát ra ruộng rồi vãi cát mịn xuống ruộng. Theo ông Thành, sở dĩ vãi lớp cát mịn là bởi chỗ đó khi cào gánh muối xong phát hiện mặt ruộng “rân” (xì mặn) nên vãi cát ép chặt lớp bùn. Ông Thành có 6 đám ruộng muối, theo quy trình sản xuất muối thủ công thì có 2 đám chịu (chứa nước biển sắc lại) và 4 đám ăn (kết tinh muối). Thường 1 đám ăn trong 1 tháng tròn nắng (nắng đều) thì ông cào 7 lứa (trừ những ngày phơi da), mỗi lứa trung bình thu 200kg muối.

Giá muối tăng, không chỉ diêm dân vui mà người gánh muối thuê cũng phấn khởi. Ông Nguyễn Văn Phi, người gánh muối thuê ở thôn Lệ Uyên, nói: Công gánh muối hiện nay đặt ăn theo đám, cứ gánh 2 đám là 70.000 đồng. Một ngày mỗi người gánh ít nhất 4 đám, hôm nào ráng gánh được 5-6 đám. Trung bình ngày công lao động gánh muối được 200.000 đồng. Còn trước đây muối ế gánh một ngày không quá 150.000 đồng.

Sức tiêu thụ mạnh

Tại vùng muối Tuyết Diêm, nhiều sà lan chở muối ở giữa cánh đồng theo con rạch Bình Phú cập vô con đường bờ kè khu vực Bến Đò (xã Xuân Bình). Còn trên sân muối cạnh quốc lộ 1 đoạn qua xã Xuân Bình thì có hàng trăm tấn muối đang tủ bạt. Ông Bùi Văn Đức, một thương lái mua muối cho biết: Muối vùng này khi thu mua lựa ra, muối tốt (trắng) thì mua giá cao hơn rồi bán muối sống (muối hột, xe tải chở đi ngay), còn muối đen thì giá thấp hơn (60.000 đồng/bao) bán lại cho lò muối hầm trong vùng. Mấy năm trước thời điểm này muối tồn nhiều, riêng năm nay ngày nào xe tải cũng chở đi các nơi tiêu thụ

Theo nhiều người làm muối, khó khăn hiện nay của diêm dân là không có vốn đầu tưsản xuất muối trải bạt làm ra muối trắng bán giá cao nên phải làm muối thủ công, trong khi đó muối thủ công thương lái chê vì thị trường khó tiêu thụ. 2 năm trước, diêm dân làm ra muối thủ công, lứa muối sau đổ chồng lên lứa muối trước, bờ ruộng “ngốn” đầy muối thành “núi”. Có những đống muối chất ven đường nằm chờ thành muối trầm mỡ (muối để lâu năm), vì thế có vùng diêm dân bỏ ruộng. Do vậy các ngành chức năng cần có chính sách hỗ trợ vốn để diêm dân làm muối trắng, thị trường tiêu thụ tốt hơn.

Theo thống kê của Phòng Kinh tế TX Sông Cầu, diện tích sản xuất muối toàn thị xã là 183ha, sản lượng muối hàng năm vùng này là 27.400 tấn muối hột và 1.820 tấn muối hầm. Trong số các vùng sản xuất muối thì chỉ có vùng muối Tuyết Diêm mỗi năm sản xuất được 380 tấn muối trải bạt. Ông Đỗ Văn Chính, Trưởng Phòng Kinh tế TX Sông Cầu cho biết: Công nghệ trong sản xuất và chế biến muối từng bước đổi mới, đến nay có 5ha áp dụng công nghệ sản xuất muối phơi nước trên nền ô kết tinh trải bạt (HDPE) bước đầu có hiệu quả và tiếp tục nhân rộng để nâng cao chất lượng muối. Nhãn hiệu “Muối Tuyết Diêm” đã được Cục Sở hữu trí tuệ chứng nhận, đang được bảo hộ và phát triển. Tuy nhiên, lâu nay diêm dân chủ yếu sản xuất muối theo phương thức thủ công nên chất lượng, sản lượng còn thấp; lượng muối sản xuất ra chủ yếu do diêm dân tự tiêu thụ, giá cả bấp bênh, nên đời sống người làm muối còn gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, TX Sông Cầu đề ra mục tiêu phát triển đến năm 2020, diện tích quy hoạch sản xuất muối là 220ha, trong đó sản xuất muối sạch 150ha; sản lượng muối đạt từ 34.000-36.000 tấn.