Tăng năng suất nuôi trồng thủy sản không phải lúc nào cũng dựa vào việc áp dụng công nghệ phức tạp hoặc đầu tư lớn. Một nhóm nông dân ở Pinrang phía Nam Sulawesi (Indonesia) đã thực hiện thành công nuôi ghép tôm sú và cá chẽm đầy sáng tạo.

Ưu điểm của nuôi ghép

Cả tôm sú và cá chẽm đều là những loài có giá trị kinh tế cao. Tôm được sản xuất theo phương pháp truyền thống ở Pinrang được thương hiệu là tôm sinh thái và được bán sang thị trường Nhật Bản thông qua PT. Atina (Alter Trade Indonesia). Giá tại trang trại đối với tôm sú ở Pinrang dao động từ 3,61 € - 7,03 €/kg, tùy thuộc vào kích cỡ lúc thu hoạch. Trong khi đó, cá chẽm chủ yếu được bán tại địa phương với giá bán tại trang trại đối với cá 250 gram dao động từ 1,83 € - 3,06 €/kg.

Ngoài việc đạt được giá tốt, cá chẽm rất thích hợp để nuôi ghép với tôm sú, đạt kích cỡ bán trong khoảng 3-4 tháng và có khả năng chống chịu với một loạt các chất lượng nước và hệ thống canh tác. Năng suất của tôm sú, về tỷ lệ sống và kích thước của nó, cao hơn nếu được nuôi cùng cá chẽm. Điều này là do cá chẽm có thể ăn các loài cá tạp khác xuất hiện trong ao, bao gồm cả cá rô phi.

Nông dân nhận thấy rằng cá chẽm có thể được nuôi chung với tôm nếu được quản lý thích hợp. Ảnh minh họa

Chuẩn bị ao nuôi

Chuẩn bị ao tương tự như các hệ thống nuôi ghép truyền thống khác. Các thành phần quan trọng là hệ thống thoát nước của ao; loại bỏ bệnh bằng cách sử dụng saponin; sử dụng phân hữu cơ bao gồm Fe, Mn và Zn để phát triển thức ăn tự nhiên cho các loài nuôi; và bón vôi để đảm bảo độ pH của đất dao động từ 6-7.

Mawardi đã phát triển phương pháp nuôi ghép trong hơn ba năm. Ảnh minh họa

Ao sẵn sàng thả giống khi thức ăn tự nhiên dưới dạng Phronima sp. ( giống tôm này rất nhỏ, dài không quá 2,5 cm và trong suốt) và sinh vật phù du xuất hiện. Có thể thấy rõ sự hiện diện của Phronima bằng cách quan sát đáy ao gần bờ. Nếu người chăn nuôi kiểm tra một số ít đất từ đáy ao, Phronima sẽ trông giống như ấu trùng của muỗi. Trong khi đó, có thể nhìn thấy sự hiện diện của sinh vật phù du từ màu xanh nâu của nước.

Thả giống

Quá trình thả giống đóng vai trò rất quan trọng trong nuôi ghép tôm sú và cá chẽm, nó sẽ quyết định sự thành công cuối cùng của việc nuôi.

Để tránh tôm làm mồi cho cá chẽm, phải thả tôm sú cỡ lớn khoảng 5-8 cm. Người nuôi nên mua PL12 từ trại giống sau đó nuôi trong ao ương 15 ngày hoặc mua con giống lớn hơn trực tiếp từ người nuôi. 

Đối với mỗi hecta ao, nông dân thường thả 88 ngàn con tôm sú và sau đó nuôi trong khoảng 120 ngày. Quá trình thả giống này thành ba giai đoạn: giai đoạn đầu thả 35 ngàn con giống. Lần thứ hai được thực hiện 30 ngày sau đó với 20 ngàn con và giai đoạn cuối cùng được thực hiện 60 ngày sau khi thả giống ban đầu thả 33 ngàn con giống. Trong khi đó, việc thả 3500 con cá chẽm giống được thực hiện sau khoảng 90 ngày kể từ ngày thả giống đầu tiên.

Quá trình thả giống đóng một vai trò quan trọng trong sự thành công cuối cùng của phương pháp nuôi ghép này. Ảnh minh họa

Giống như tôm sú, cá chẽm được thả với kích thước lớn 5-10 cm. Cá con tự nhiên thường có kích thước 2-4 cm, vì vậy phải được nuôi trong ao ương cho đến khi chúng đạt kích thước mong muốn.

Quản lý nguồn thức ăn

Trong hệ thống nuôi ghép này, cá chẽm chỉ được cho ăn cá tạp hoặc cá rô phi con. Trong khi đó, tôm sú hoàn toàn dựa vào thức ăn tự nhiên dưới dạng Phronima sp, thực vật thủy sinh và các vi sinh vật khác.

Khi mới thả giống, cá chẽm thường không thích ăn thức ăn tươi sống, vì tập tính tự nhiên của chúng là ăn cá sống, nhưng chúng có thể được huấn luyện để ăn thức ăn tươi sống. Người nuôi có thể làm từng chút một cho đến khi cá chẽm đã quen với việc ăn thịt, mất khoảng một tháng, nên cho cá chẽm ăn một lần vào buổi sáng và một lần vào buổi chiều, tại một điểm cố định trong ao.

Người nuôi tôm Indonesia đang chuyển sang nuôi ghép để tăng lợi nhuận. Ảnh minh họa

Thu hoạch một phần

Giống như quá trình thả giống dần dần, việc thu hoạch cũng được thực hiện theo từng giai đoạn. Vụ thu hoạch đầu tiên được thực hiện sau 60 ngày kể từ ngày thả giống đầu tiên và sau đó được tiến hành hai lần một tháng khi thủy triều lên. Quá trình thu hoạch được thực hiện bằng bẫy lưới có mắt lưới 5 cm. Điều này cho phép những con tôm nhỏ hơn, được thả sau đó, vẫn ở trong ao. Trong khi đó, bất kỳ con cá chẽm nào bắt được phải được thả và thu hoạch vào cuối thời kỳ canh tác.

Với hệ thống thả và thu hoạch này, nông dân có thể sản xuất 384 kg tôm sú/ha với kích cỡ trung bình 45 con/kg. Giá tại trang trại cho kích thước đó là khoảng 5,07 €/kg, vì vậy người nông dân có thể kiếm được 1,942 € chỉ từ tôm. Đồng thời, có thể thu hoạch 360 kg cá chẽm, cỡ bình quân 6 con/kg. Với kích thước này, giá bán tại trang trại là khoảng 1,99 €/kg, có nghĩa là thu nhập của nông dân từ cá chẽm có thể đạt 715 € mỗi chu kỳ.

Nguồn: Minapoli, 2022. How tiger prawn and barramundi polyculture helps boost farmers’ productivity (17 January 2022).