Quy trình nuôi tôm hiệu quả cho người mới bắt đầu (Phần 1)

Những năm gần đây, nghề nuôi tôm của Việt Nam đang có những bước tiến rõ rệt trên bản đồ xuất khẩu ra toàn thế giới. Chính vì thế, hiểu rõ những cách cơ bản để nuôi tôm sao cho phù hợp, đạt năng suất, hiệu quả kinh tế cao luôn là bài toán quan trọng đối với nhiều hộ nuôi tôm hiện nay.

Ao nuôi
Ngành nuôi tôm của Việt Nam không ngừng phát triển, mang lại lợi nhuận cao cho người nuôi. Ảnh: Tép Bạc

Lựa chọn vị trí nuôi tôm phù hợp 

Việc tìm và chọn ra được một địa điểm thích hợp để xây dựng ao tôm là một trong những vấn đề quan trọng mà người nuôi tôm cần phải giải quyết ngay từ lúc đầu. Vì thế, việc đặt vị trí ao nuôi sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến quyết định đầu tư, xây dựng và cả những rủi ro trong quá trình nuôi tôm sau này. 

Nên lựa chọn những vùng nuôi ở các vùng cao triều, vùng đất thịt pha cát và đất sét để thuận lợi cho việc nuôi trồng tôm. Đặc biệt, tại địa điểm làm ao không bị nhiễm các kim loại nặng như sắt (Fe), chì (Pb), kẽm (Zn)…

Người nuôi tôm cần lựa chọn những vùng có nguồn cấp nước gần với ao nuôi và nguồn nước được cấp vào ao phải đảm bảo an toàn, không bị ô nhiễm. Có hệ thống thoát nước đầy đủ và phải có nguồn cung cấp nước mặn hoặc nếu có thêm nguồn để cung cấp nước ngọt vào ao thì càng tốt. 

Ao nuôi tômNên chọn những vùng có nguồn cấp nước gần với ao nuôi và nguồn nước được cấp vào ao phải an toàn, không ô nhiễm. Có hệ thống thoát nước đầy đủ. Ảnh: VN

Cụ thể, thì nước trong ao phải đạt đủ các điều kiện chất lượng như sau: 

Độ mặn: Đây là yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc có nên sử dụng nguồn nước nuôi trong vùng hay không. Độ mặn thích hợp trong việc nuôi tôm thẻ chân trắng và tôm sú sẽ từ 5-35%. 

pH: Khoảng pH tốt nhất cho ao tôm sẽ từ 7.5 đến 8.5 và yếu tố này có thể thay đổi nếu người nuôi tôm biết cách để kiểm soát nguồn nước. 

Độ kiềm (KH): Đây là yếu tố giúp giữ ổn định độ pH, được đo bằng đơn vị mg/l CaCO3 . Khoảng ổn định của độ kiềm ở trong ao nuôi sẽ từ 100-150 mg/l. 

Độ trong: Nước được cấp vào ao nuôi trong hay đục sẽ tùy thuộc vào độ phù sa, vi khuẩn hoặc tảo,…Khi nuôi tôm, người nuôi cần đảm bảo độ trong của nước là vừa đủ để cung cấp đủ lượng oxy hòa tan cho ao nuôi. 

Độ cứng (GH): Đây chính là yếu tố cần thiết trong ao để có thể đo được các khoáng chất cần thiết khác cho ao tôm như Ca, Mg, K trong nước. 

Thiết kế hệ thống ao

Hiện nay, những chủ trại tôm đang dần bắt kịp xu hướng nuôi của các nước tiên tiến trên thế giới khi đã và đang ứng dụng các thiết bị công nghệ nuôi tôm công nghệ cao vào ao nuôi của mình. 

Hơn nữa, khu vực nuôi tôm cần phải đảm bảo các hạng mục ao gồm: 

Ao lắng thô: Đây sẽ là nơi lấy nước từ các nguồn gần vị trí ao tôm để trữ nước và sẽ được xử lý trước khi được cấp vào ao nuôi. Diện tích của ao lắng thường chiếm khoảng 20 đến 30% diện tích của khu vực nuôi tôm, độ sâu ao lắng từ 2-3m tùy vào điều kiện đất của từng vùng và thường được đặt cạnh những nguồn cấp nước gần đó. 

Ao lắng tinh (ao sẵn sàng): Nước từ ao lắng thô sẽ được lọc qua hệ thống ống lọc có gắn túi lọc sau đó sẽ chuyển vào ao lắng tinh và sẽ được dùng để chuẩn bị cấp vào ao nuôi tôm. Ao lắng tinh thường sẽ được đặt ngay kế bên ao lắng thô và sẽ được lót bạt sạch sẽ, có cùng độ sâu và diện tích tương tự như ao lắng thô.

Ao nuôi: Trước khi nước được bơm từ ao lắng tinh sang ao nuôi thì nguồn nước đó sẽ tiếp tục được lọc thêm một bước nữa bằng hệ thống ống lọc có gắn túi lọc, sau khi lọc xong thì nguồn nước sẽ đạt đủ tiêu chuẩn để có thể nuôi tôm thương phẩm. Ao nuôi tôm thường sẽ có độ sâu từ 1,5 đến 2m, sẽ được lót bạt dưới đáy ao và bờ. Diện tích của ao nuôi sẽ từ 0,5 cho đến 1ha. Hình dạng của ao nuôi có thể thay đổi từ hình tròn, hình chữ nhật, hình vuông sao cho thuận tiện trong việc tạo dòng chảy trong ao. Đáy ao phải được làm phẳng , có độ dốc khoảng 15MC và nghiêng về phía cống thoát nước. Nếu như nuôi tôm ở những khu vực miền Bắc, người nuôi cần phải thiết kế thêm mái che nhằm che kín cho ao nuôi vào mùa đông, tránh việc để tôm rét và chết. 

Ao nuôiCần đảm bảo hệ thống ao bao gồm các hạng mục quan trọng như: ao lắng thô, ao lắng tinh, các ao nuôi,... Ảnh: Tép Bạc

Ao xử lý chất thải: Mỗi ao nuôi cần phải có một ao xử lý chất thải, diện tích chỉ khoảng 5-10% diện tích khu vực nuôi và thường dùng để xử lý ao nuôi sau mỗi vụ mùa, đảm bảo nước ao sau khi thu hoạch xong sẽ được lọc sạch sẽ, không còn chứa mầm bệnh thì mới được thải ngược lại ra biển hoặc các nguồn khác. 

Hệ thống quạt: Sẽ được đặt cách bờ của ao tôm từ 1,5 đến 2m, số lượng quạt sẽ tùy thuộc vào mật độ nuôi của chủ ao tôm. 

Khi xây dựng khu vực nuôi tôm thì người nuôi cần phải chú ý đến việc xây dựng các hệ thống mương cấp và mương tiêu trong ao để dễ dàng cấp nước cho ao nuôi và dẫn nước ao nuôi ra ao xử lý chất thải. 

Chọn giống tôm phù hợp 

Chất lượng tôm giống rất quan trọng trong việc nuôi tôm, điều này sẽ ảnh hưởng rất cao đến năng suất và chất lượng của tôm thương phẩm sau vụ nuôi. Để có thể nhận biết được giống tôm có tốt hay không, người nuôi có thể tham khảo những cách sau đây: 

Đánh giá tôm giống theo phương pháp cảm quan 

Khi quan sát tôm giống, hãy chọn những lứa tôm giống có kích cỡ đồng đều, lượng tôm chênh lệch về kích cỡ không được quá 5%. Chiều dài thân giống tôm sú sẽ từ 12mm và 10mm đối với tôm thẻ. 

Màu sắc của vỏ tôm phải tươi sáng, mỏng vỏ, thân và đầu cân đối, và đặc biệt để ý đuôi tôm nếu có xòe ra thì đó là con giống tốt. 

Tôm giống phải tỏ ra linh hoạt, phân bố đồng đều trong bể nuôi và quan sát kĩ ruột tôm, nếu ruột tôm chứa đầy thức ăn chứng tỏ tôm giống có sức khỏe tốt (khả năng bắt mồi tốt). 

Thả tôm giống vào thau rồi sau đó dùng tay khuấy đều. Nếu như tôm giống mạnh, chúng sẽ bơi ngược dòng hoặc bám vào xung quanh thành thau, những con giống yếu sẽ thường tụ tập lại ở giữa.  

Ngoài ra, khi kiểm tra tôm, người nuôi có thể vớt tôm giống lên dụng cụ chứa tôm và búng nhẹ vào đó, nếu như đàn tôm có phản ứng ngay lập tức thì chắc chắn tôm giống khi đó có sức khỏe tốt.

Tôm giốngChất lượng tôm giống rất quan trọng trong quy trình nuôi tôm. Ảnh: webdungca.com

Đánh giá tôm tôm giống theo phương pháp quan sát bằng kính hiển vi 

Với phương pháp này, người mua giống tôm còn có thể biết được tôm giống có bị nhiễm kí sinh trùng hay bị tổn thương, hoại tử các bộ phận bên trong và ngoài cơ thể hay không. 

Nếu quan sát và thấy được các tế bào sắc tố vùng bụng của tôm xuất hiện dưới dạng những đốm nhỏ có dạng hình sao thì chắc chắn đó là tôm khỏe mạnh. Nhưng khi thấy được những tế bào sắc tố lan rộng làm thành những vạch nối tiếp nhau ở dưới phần bụng thì khi đó tôm giống không đạt đủ chất lượng sức khỏe. 

Tôm nếu có được những đốt ở bụng càng dài và đuôi hình chữ V thì tôm sẽ khỏe mạnh và lớn nhanh. 

Khi dùng kính hiển vi để soi tôm giống, nếu như không phát hiện bất kì loại nấm hay kí sinh trùng nào trên chân, bụng, đuôi, mang và vỏ tôm thì nên chọn đàn giống này, vì nếu xuất hiện những kí sinh kể trên thì chúng sẽ cản trở sự hô hấp và lột xác ở tôm, gây ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng đàn tôm sau này. 

Đánh giá tôm tôm giống theo phương pháp gây sốc 

Phương pháp này thường được dùng để đánh giá sức khỏe và mức độ chịu đựng của tôm giống. 

  • Gây sốc bằng độ mặn 

Thử nghiệm trên 100-200 con giống mẫu, pha theo tỉ lệ 1:1 giữa nước mặc và nước ngọt nếu như nước trong bể ương có độ mặn trên 20‰. Nếu như độ mặn dưới 20‰ thì có thể cho mẫu tôm vào thẳng. Kiểm chứng sau 2 giờ, nếu như tỉ lệ đàn tôm giống chết dưới 5% thì đó chắc chắn là đàn tôm đạt tiêu chuẩn về sức khỏe. 

  • Gây sốc bằng formol 

Pha dung dịch Formol có nồng độ khoảng 200ppm (2cc/10l nước) và thả vào đó khoảng 100 tôm giống. Nếu như sau 2 giờ thử nghiệm, và số lượng tôm chết không quá 5% thì đàn tôm giống trên đạt yêu cầu.

Đánh giá tôm tôm giống theo phương pháp PCR 

Để có thể thực hiện được phương pháp này, người nuôi cần phải đưa mẫu đến những phòng thí nghiệm bệnh thủy sản. Phương pháp này sẽ giúp người nuôi phát hiện ra các bệnh mà tôm thường mắc phải như bệnh đốm trắng, bệnh virus đầu vàng (YHV),…  

Ngoài ra, khi mua giống tôm, người nuôi cần thực hiện việc nghiên cứu kĩ cơ sở nuôi tôm giống để xem có giấy phép hành nghề hay chưa. Và nên chọn tôm giống có cùng một mẹ, tránh mua tôm giống từ nhiều tôm mẹ đẻ chung một bể vì khi đó chất lượng đàn tôm giống sẽ không được đồng đều. (còn nữa)

Đăng ngày 30/03/2023
Phạm Mét Tơ @pham-met-to
Kỹ thuật

Tổng quan về công nghệ MBBR trong nuôi trồng thủy sản

MBBR là Moving Bed Biofilm Reactor, hứa hẹn là công nghệ xử lý nước thải ưu việt trong nuôi trồng thủy sản.

công nghệ MBBR
• 18:17 25/09/2021

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP không chỉ loại bỏ hiệu quả nồng độ Ammonium mà còn xử lý đến 90% chất hữu cơ.

Chế biến cá tra
• 07:00 22/04/2020

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản bằng cảm biến nano

Sử dụng được cả trên bờ, dưới nước để quan trắc chất lượng nước, hệ thống cảm biến nano do Viện Công nghệ nano (INT) thuộc Đại học Quốc gia TPHCM nghiên cứu giúp người nuôi trồng thủy sản yên tâm khi chất lượng nước nuôi được cảnh báo tự động kịp thời khi có sự cố.

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản
• 14:35 05/02/2020

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ

Quản lý môi trường ao nuôi tôm nước lợ là khâu quan trọng, đòi hỏi người nuôi có sự hiểu biết cần thiết về mối quan hệ giữa các yếu tố môi trường và biến động của chúng.Từ đó, có biện pháp điều chỉnh phù hợp, giảm nguy cơ thiệt hại, góp phần vào thành công của vụ nuôi.

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ
• 08:46 30/10/2019

Bỏ túi bí quyết giảm hệ số FCR xuống dưới 1.2 mà không cần đổi loại thức ăn

Trong cơ cấu chi phí nuôi tôm và cá thâm canh, thức ăn thường chiếm 50–65% tổng chi phí sản xuất. Vì vậy, hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) không chỉ là một chỉ số kỹ thuật mà còn là thước đo trực tiếp của hiệu quả kinh tế. Chênh lệch 0,1 FCR ở quy mô vài chục tấn có thể tạo ra khoảng cách lợi nhuận rất lớn.

tôm
• 10:00 14/02/2026

Chủ động phòng bệnh TiLV – bảo vệ đàn cá rô phi ngay từ đầu vụ

Tilapia Lake Virus (TiLV) đang được xem là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với ngành nuôi cá rô phi toàn cầu. Virus này có thể gây tỷ lệ chết lên tới 80–90%, lây lan nhanh và hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

cá rô phi
• 12:00 11/02/2026

Những nguyên tắc nền tảng trong nuôi tôm

Nuôi tôm không phải là việc dễ dàng – nhưng việc thực hiện đúng các bước căn bản có thể giúp ao nuôi của bạn đạt năng suất cao và sạch bệnh.

tôm
• 12:00 08/02/2026

Áp dụng tiến bộ kỹ thuật để nuôi tôm nước lợ đạt hiệu quả cao, bền vững

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và dịch bệnh trên thủy sản ngày càng diễn biến phức tạp, việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong nuôi tôm nước lợ được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng suất, giảm rủi ro và hướng đến phát triển bền vững.

Nuôi tôm thẻ
• 12:04 20/01/2026

Vì sao tôm có thể sống gần miệng núi lửa 450°C nhưng lại chết khi bị nấu ở 50°C?

Nghe có vẻ nghịch lý: một số loài tôm biển sâu được phát hiện sống gần miệng núi lửa dưới đáy đại dương – nơi nhiệt độ dòng phun có thể lên tới 450°C. Thế nhưng, nếu thả chúng vào nồi nước 50°C, chúng vẫn chết như bất kỳ loài tôm nào khác. Vậy điều gì đang thực sự xảy ra?

tôm không mắt
• 14:54 14/02/2026

Chủ động phòng bệnh TiLV – bảo vệ đàn cá rô phi ngay từ đầu vụ

Tilapia Lake Virus (TiLV) đang được xem là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với ngành nuôi cá rô phi toàn cầu. Virus này có thể gây tỷ lệ chết lên tới 80–90%, lây lan nhanh và hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

cá rô phi
• 14:54 14/02/2026

6 ông lớn định hình cuộc đua tôm thẻ chân trắng toàn cầu

Ngành tôm thẻ chân trắng (TTCT) thế giới đang bước vào giai đoạn cạnh tranh quyết liệt với sự dẫn dắt của 6 quốc gia chủ lực gồm Ecuador, Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam, Indonesia và Thái Lan. Mỗi nước theo đuổi một chiến lược riêng: có quốc gia tập trung mở rộng sản lượng trong khi nhiều bên lựa chọn nâng cấp giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

tôm
• 14:54 14/02/2026

Đạt FTA với EU, tôm Ấn Độ gia tăng sức ép cạnh tranh lên tôm Việt Nam

Việc Ấn Độ hoàn tất đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với Liên minh châu Âu (EU), cùng lúc được Mỹ điều chỉnh giảm thuế đối ứng,...Những lợi thế mới này giúp tôm Ấn Độ nhanh chóng mở rộng thị phần tại EU, đồng thời đặt ngành tôm Việt Nam trước áp lực cạnh tranh ngày càng rõ nét.

tôm
• 14:54 14/02/2026

Thảo dược tự nhiên trong nuôi trồng thủy sản bà con nên biết

Người nuôi ngày càng quan tâm đến giải pháp an toàn và bền vững, các loại thảo dược tự nhiên đang được ứng dụng nhiều hơn trong chăm sóc và phòng bệnh cho tôm. Không chỉ dễ tìm, những nguyên liệu này còn giúp cải thiện sức khỏe tôm và môi trường ao nuôi một cách tự nhiên.

thảo dược nuôi tôm
• 14:54 14/02/2026
Some text some message..