Xuất khẩu thủy sản Việt Nam giảm chậm nhưng chưa thể vực dậy hoàn toàn

Bức tranh toàn cảnh xuất khẩu Việt Nam 

Theo số liệu của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tổng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong tháng 8 đạt 858,8 triệu USD, giảm 13% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức giảm hàng tháng nhỏ nhất kể từ tháng 3, cho thấy ngành thủy sản Việt Nam đang dần phục hồi sau hai năm bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19 và các yếu tố khác như giá nguyên liệu đầu vào tăng cao, tình hình kinh tế thế giới suy thoái, các biện pháp phòng vệ thương mại. 

Doanh thu hàng năm sang Mỹ - thị trường xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam - tăng trưởng lần đầu tiên trong năm nay vào tháng 8, đạt 165,2 triệu USD (155 triệu EURO), tăng 5,2%. 

• Mỹ: Doanh thu sang Mỹ tăng 5,2%, đây là mức tăng trưởng cao nhất kể từ tháng 2. Nguyên nhân chính là do nhu cầu tiêu thụ thủy sản của Mỹ đang dần tăng trở lại.
• Úc: Doanh thu sang Úc tăng 2,9%, đây là mức tăng trưởng khá khiêm tốn. Nguyên nhân là do thị trường Úc đang chịu ảnh hưởng của tình hình kinh tế thế giới suy thoái.
• Ý: Doanh thu sang Ý tăng 35,2%, đây là mức tăng trưởng đột biến. Nguyên nhân là do các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã đẩy mạnh xúc tiến thương mại tại thị trường này.
• Philippines: Doanh thu sang Philippines tăng 40,8%, đây là mức tăng trưởng ấn tượng. Nguyên nhân là do nhu cầu tiêu thụ thủy sản của Philippines đang tăng cao do dân số đông và tốc độ đô thị hóa nhanh.

Nhìn chung, doanh thu xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Mỹ, Úc, Ý và Philippines trong tháng 8 đều tăng trưởng tích cực. Đây là tín hiệu đáng mừng cho ngành thủy sản Việt Nam trong thời gian tới.

Một khu chợ thủy sản tại Trung Quốc. Ảnh: vnexpress.net

Tuy nhiên, xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc đại lục trong tháng 8 đã giảm 6,5% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 124,7 triệu USD. Đây là mức giảm thứ hai liên tiếp sau khi đạt mức cao kỷ lục 243,7 triệu USD trong tháng 6.

Mặc dù vậy, giá trị xuất khẩu sang Trung Quốc đại lục trong tháng 8 vẫn cao hơn doanh thu của tháng 7, đạt tổng cộng 115,2 triệu USD. Nguyên nhân là do nhu cầu tiêu thụ thủy sản của Trung Quốc đang dần tăng trở lại sau khi bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19.

Lý giải nguyên nhân chưa thể vực dậy hoàn toàn

Giá trị xuất khẩu thủy sản Việt Nam có dấu hiệu giảm chậm nhưng chưa thể vực dậy hoàn toàn là do một số nguyên nhân sau:

• Giá nguyên liệu đầu vào như thức ăn chăn nuôi, nguyên liệu chế biến thủy sản, xăng dầu,... đã tăng cao trong thời gian qua, gây áp lực lên chi phí sản xuất và xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.
• Tình hình kinh tế thế giới đang có những dấu hiệu suy thoái, dẫn đến nhu cầu tiêu thụ thủy sản của các thị trường nhập khẩu giảm sút.
• Một số thị trường nhập khẩu như Mỹ, EU,... đã áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với thủy sản xuất khẩu của nước ta, gây khó khăn cho việc xuất khẩu các mặt hàng thủy sản chủ lực của Việt Nam.

Ngoài ra, ngành thủy sản Việt Nam cũng đang đối mặt với một số thách thức khác như:

• Chất lượng sản phẩm chưa đồng đều: Một số sản phẩm thủy sản của Việt Nam vẫn còn tồn tại một số vấn đề về chất lượng, chưa đáp ứng được yêu cầu của các thị trường nhập khẩu cao cấp.
• Thiếu lao động chất lượng cao: Ngành thủy sản Việt Nam đang thiếu lao động chất lượng cao, đặc biệt là lao động có tay nghề cao trong lĩnh vực chế biến thủy sản.
• Chưa có thương hiệu mạnh: Các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam vẫn chưa có nhiều thương hiệu mạnh trên thị trường quốc tế.

Để giá trị xuất khẩu thủy sản Việt Nam có thể vực dậy hoàn toàn và phát triển bền vững, cần tập trung giải quyết các vấn đề nêu trên. Cụ thể, cần:

• Ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, chế biến thủy sản sẽ giúp giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu.
• Tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu là giải pháp quan trọng để tăng giá trị xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.
• Tăng cường hợp tác quốc tế về thủy sản sẽ giúp Việt Nam tiếp cận được các nguồn nguyên liệu, công nghệ và thị trường mới.

Ngoài ra, cần chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, xây dựng thương hiệu mạnh cho thủy sản Việt Nam.