An toàn dịch bệnh tôm nuôi: Đa canh hơn hẳn đơn canh

Trong buổi thuyết trình hiếm hoi của Tiến sĩ Donald Lightner tại TP.HCM, ông đã nhấn mạnh như vậy. Tiến sĩ Donald Lightner và cộng sự cũng đã có công rất lớn trong việc phát hiện nguyên nhân bệnh của Hội chứng tôm chết sớm EMS.

Donald Lightner
Tiến sĩ Donald Lightner

Dịch bệnh bắt nguồn từ Trung Quốc

Tiến sĩ cho biết, dịch tôm chết sớm được phát hiện đầu tiên tại  Trung Quốc, sau đó lây truyền sang Việt Nam rồi nhiều nơi. Tiến sĩ Donald Lightner khẳng định chính việc buôn bán tôm từ Trung Quốc sang Việt Nam là đường dây lây nhiễm bệnh này.

Bệnh tôm chết sớm đã ảnh hưởng nặng nề đến nhiều nước Đông Nam Á. Dịch bệnh đã làm thiệt hại cho nông dân toàn cầu khoảng 1 tỷ USD mỗi năm.

Công trình khoa học của Tiến sĩ Donald Lightner và cộng sự được triển khai chủ yếu tại Việt Nam, đất nước bị ảnh hưởng nghiêm trọng vì bệnh dịch này. Sự lựa chọn ở đây còn xuất phát từ việc chính phủ Việt Nam và các doanh nghiệp cũng đầu tư và kêu gọi cộng đồng quốc tế chung tay giúp đỡ nông dân. Nhiều hội thảo đã được tổ chức, các doanh nghiệp cũng đã tự đầu tư tìm nguyên nhân, lãnh đạo Bộ NN&PTNT cũng đã đến các tổ chức quốc tế để tìm sự hỗ trợ. Đây là thuận lợi và một động lực không nhỏ để nhóm nghiên cứu triển khai đề tài chính tại Việt Nam.

Tìm "kẻ sát thủ" giấu mặt

Nhiệm vụ của nhóm nhà khoa học Mỹ là họ phải tìm được không chỉ nguyên nhân mà còn cả cơ chế lây nhiễm dịch bệnh để ngăn ngừa sự lan rộng của nó.

Các nhà khoa học Việt Nam đã có những nghiên cứu khẳng định tôm chết vì tổn thương gan tụy. Nhóm các nhà khoa học Mỹ  trong đó có Tiến sĩ Donald Lightner cũng cùng chung nhận định này. Những bức hình chụp đều cho thấy các con tôm bị chết có một điểm chung là hệ gan tụy tổn thương nghiêm trọng, thậm chí bị phá hủy hoàn toàn. Nhưng "kẻ sát thủ" nào đã gây ra cái chết ấy của tôm? Cái gì đã phá hủy hệ gan tụy tôm?

Theo Donald Lightner, nhiều nhà khoa học Việt Nam cũng đi tìm nguyên nhân tình trạng này, nhưng một câu trả lời rõ ràng và thuyết phục thì chưa có, thậm chí có người kết luận rằng tổn thương gan tụy do "nhiều" nguyên nhân.

Nhóm nghiên cứu của Tiến sĩ Donald Lightner không đi theo hướng kết luận "nhiều nguyên nhân" mà họ tìm các loại dần các nguyên nhân đơn lẻ xuất hiện không phổ biến và đi tìm nguyên nhân chính. Nhóm đã nghiên cứu tác nhân từ môi trường, từ thức ăn và loại bỏ hai yếu tố này. Cuối cùng họ đã xác định "nguyên nhân hội chứng tôm chết sớm là một bệnh truyền nhiễm, gây ra do vi khuẩn".

Kết luận vô cùng quan trọng của nhóm không chỉ minh oan cho môi trường nuôi tại Việt Nam mà còn khẳng định  ngành công nghệ thức ăn là trong sạch. Nghiên cứu dựa vào việc nuôi tôm thí nghiệm trên cùng điều kiện môi trường và thức ăn nhưng chỉ những con nhiễm khuẩn mới phát bệnh.

Vậy đâu là loại vi khuẩn đã xuất hiện? Chúng thâm nhập vào tôm như thế nào? Các nhà nghiên cứu đã tìm khắp cơ thể tôm, và vi khuẩn này "được tìm thấy trong dạ dày tôm bệnh". Vi khuẩn được tìm thấy đã được đưa về nghiên cứu ở Mỹ để xác định danh tính.

Nên nuôi trồng đa canh

Vi khuẩn tìm thấy trong dạ dày tôm được nuôi cấy và thử nghiệm liên tục. Tuổi đời tôm không dài nên việc nghiên cứu có nhiều thuận lợi. Các con tôm cho lây nhiễm vi khuẩn này đều không thể sống sót và chúng có những biểu hiện của bệnh dịch phổ biến.

Vi khuẩn lấy ra từ dạ dày tôm gây bệnh đã được đưa đến cơ sở nghiên cứu tại Mỹ. Với thiết bị tối tân và kho dữ liệu tốt, các nhà khoa học Mỹ đã xác định được tên tuổi của "kẻ sát thủ" là "một dòng đặc biệt của Vibrio parahaemolyticus".

Theo Tiến sĩ Donald Lightner, việc tìm ra vi khuẩn gây bệnh không có nghĩa dịch bệnh được khống chế, nhưng nó đã giúp tìm thấy nguyên nhân để phòng ngừa và chữa trị. Ông nói: "Chúng tôi đang gắng tìm ra cơ chế vi khuẩn này đã sản sinh độc tố như thế nào". Các nhà khoa học cũng đang thí nghiệm đánh giá xem virus này có khả năng gây bệnh với các loài khác hay không.

Vi khuẩn vốn tồn tại trong tự nhiên. Dòng đặc biệt của Vibrio parahaemolyticus cũng vậy. Để hạn chế được sự phát triển và tác hại của dòng vi khuẩn này, theo Tiến sĩ Donald Lightner, ta cần có quan niệm khác về nuôi trồng thủy sản.

Chắc chắn con người không thể tiêu diệt hết các vi khuẩn có trong tự nhiên. Vấn đề là phải dùng chính tự nhiên để khống chế chúng. Tiến sĩ Donald Lightner cho rằng việc nuôi đơn canh kéo dài đã tạo điều kiện cho virus phát triển và gây dịch bệnh.

Nuôi tôm đơn canh sẽ làm mất yếu tố cân bằng vốn có trong tự nhiên. Thông thường,  có các loài sinh vật khác sẽ "truy quét" các loài thiên địch để tạo ra sự cần bằng. Chúng sẽ ăn các vi khuẩn có hại cho tôm và tôm cũng không ăn phải những loài có hại ấy. Trong môi trường đơn canh, tôm đã "tiêu thụ" luôn cả các loại sinh vật có hại.

Tiến sĩ Donald Lightner lấy ví dụ các nghiên cứu cho thấy, khi nuôi tôm xen canh cá rô phi thì cá rô phi giúp cải thiện môi trường ao nuôi, tạo ra sự cân bằng tự nhiên, giúp tảo có ích phát triển và tiêu diệt các vét tơ mang bệnh, nhất là giáp xác.

Tại TP.HCM, Tiến sĩ Donald Lightner cho rằng "sự an toàn về dịch bệnh trong nuôi trồng đa canh hơn hẳn so với mô hình nuôi đơn canh".

>> Tiến sĩ Donald Lightner cho biết, việc tìm ra vi khuẩn gây bệnh không có nghĩa dịch bệnh được khống chế, nhưng nó đã giúp tìm thấy nguyên nhân để phòng ngừa và chữa trị.

THUYSANVIETNAM
Đăng ngày 30/07/2013
Nguyễn Anh
Dịch bệnh

Thị trường Nhật chuộng tôm sú chế biến của Việt Nam

Tôm sú chế biến của Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản tăng mạnh trong năm nay nhờ nhu cầu tăng cao bởi người tiêu dùng nước này.

Thị trường Nhật chuộng tôm sú chế biến của Việt Nam. Ảnh: cdn.tgdd.vn
• 14:01 01/12/2022

Nuôi xen ghép tôm - cua - cá cho hiệu quả lớn

Trung tâm Khuyến nông- KN Quảng Bình vừa triển khai thành công mô hình nuôi thủy sản xen ghép tôm sú, cá nâu và cua ở xã Quảng Văn (thị xã Ba Đồn).

Tôm sú. Ảnh: agri.vn
• 10:59 12/11/2022

Vì sao giá tôm ở miền Tây đột ngột tăng mạnh

Ba ngày qua, tại Sóc Trăng, Cà Mau... giá tôm nguyên liệu loại kích cỡ lớn tiếp tục tăng cao.

Giá tôm
• 11:43 23/09/2022

Nhiều nông dân mở rộng mô hình nuôi tôm sinh thái

Mùa vụ nuôi tôm vùng nước mặn và lợ năm nay, hàng nghìn hộ nông dân ở các huyện ven biển Duyên Hải, Cầu Ngang, Châu Thành và thị xã Duyên Hải của tỉnh Trà Vinh tiếp tục mở rộng mô hình nuôi tôm sinh thái (rừng – tôm), nhất là đối với tôm sú. Đây là mô hình vừa đảm bảo tính hiệu quả bền vững, vừa bảo vệ môi trường trước tình hình biến đổi khí hậu.

nuôi tôm sinh thái
• 09:00 17/09/2022

Nấm đồng tiền: Mối đe dọa đến sức khỏe tôm nuôi

Nấm đồng tiền hay còn gọi là nấm chân chó luôn là vấn đề thách thức đối với người nuôi tôm bởi loại này gây tổn thất không hề nhỏ cho ao tôm, khiến tôm dễ mắc phải nhiều bệnh và làm ảnh hưởng đến năng suất vụ nuôi.

Nấm đồng tiền
• 10:18 26/02/2024

Một số loài ký sinh trùng phổ biến ở tôm

Trong quá trình nuôi tôm luôn gặp phải các trường hợp tôm nhiễm bệnh mà chết dần. Trong đó, ký sinh trùng là một trong những nguyên nhân gây ra, đặc biệt là các loài nội ký sinh trùng. Cùng tìm hiểu qua đặc điểm của những loài ký sinh trùng dưới đây nhé!

Tôm
• 09:56 22/02/2024

Không nên chủ quan với các bệnh đường ruột trên tôm

Với sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là về tôm, việc thấu hiểu về đường ruột tôm mở ra cánh cửa cho những tiến bộ trong y học thủy sản và ứng dụng những công nghệ, kỹ thuật hiện đại trong việc cải thiện sản xuất và chất lượng tôm nuôi.

Tôm thẻ
• 09:43 19/02/2024

Phòng bệnh trắng đuôi trên tôm càng xanh

Tôm càng xanh (Macrobrachium rosenbergii) là loài tôm nước ngọt được nuôi ở nhiều nước trên thế giới nhờ tốc độ tăng trưởng nhanh và có giá trị kinh tế cao.

Tôm càng xanh
• 10:42 21/01/2024

Phòng bệnh cho ao nuôi tôm cua bằng cỏ năn tượng

Trong hệ sinh thái ao nuôi tôm cua, cỏ năn tượng giúp ổn định nhiệt độ nước, lọc các chất bẩn như phân tôm, xác bả các loại động - thực vật trong ao. Từ đó giúp hạn chế sự ô nhiễm ao nuôi, mang lại hiệu quả tôm cua sạch, ít bệnh, hạn chế được vấn đề tôm chết.

Cỏ năn tượng
• 13:59 03/03/2024

Bệnh Tilv và vấn đề Brazil không nhập khẩu cá rô phi Việt Nam

Theo thông báo của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường- NAFIQPM (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) kể từ ngày 14/2 Brazil tạm dừng nhập khẩu cá rô phi Việt Nam cho đến khi có kết luận rà soát bệnh do virus TiLV gây bệnh trên cá rô phi, vì đất nước này lo ngại việc nhập khuẩn làm lây lan dịch bệnh.

Cá rô phi
• 13:59 03/03/2024

Nuôi cá trong vườn mít cho thu nhập khá

Ở tỉnh Hậu Giang, nhiều vùng nông thôn mấy năm nay mở rộng trồng mít hữu cơ và phát triển nuôi cá tra, cá đồng đã cho thu nhập khá ổn định.

Ông Lữ Văn Hùng
• 13:59 03/03/2024

Top 6 tỉnh thành có diện tích và sản lượng nuôi tôm lớn nhất nước ta

Việt Nam với đường bờ biển dài và điều kiện tự nhiên thuận lợi, đang nổi lên là một trong những đại lý xuất khẩu tôm lớn thế giới.

Ao tôm
• 13:59 03/03/2024

Những điều lưu ý khi bổ sung vi sinh nuôi tôm

Vi sinh nuôi tôm là một chủ đề đang thu hút sự quan tâm lớn từ phía người nuôi tôm trong những năm gần đây. Được coi là một công nghệ tiên tiến, đóng vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thống nuôi tôm hiện nay để tăng hiệu quả kinh tế nuôi trồng.

Vi sinh
• 13:59 03/03/2024