Bắt con vờ ở sông Hồng – Mùa săn ‘lộc trời’ của người dân Kim Lan

Đây là một loại côn trùng có vòng đời cực ngắn, chỉ xuất hiện trong thời gian rất ngắn vào sáng sớm, nhưng lại mang đến nguồn thu nhập đáng kể cho người dân địa phương – một “lộc trời” đúng nghĩa giữa vùng đất ven sông.

Con vờ – “của hiếm” giữa lòng sông Hồng

Con vờ (hay còn gọi là con vờm) là một loại côn trùng sống dưới đáy sông Hồng, đặc biệt là khu vực có đất thịt. Chúng có vòng đời ngắn ngủi, chỉ tồn tại từ 20 đến 40 phút sau khi trồi lên mặt nước, đẻ trứng rồi chết. Do đó, việc bắt vờ không những cần sự kiên trì mà còn phụ thuộc vào yếu tố thiên nhiên – thời tiết, thủy triều và cả… may mắn.

Điểm đặc biệt của loài côn trùng này là không phải ngày nào cũng xuất hiện, mà lại thường “lên” vào những buổi sáng sớm, khi trời còn tĩnh lặng, gió nhẹ và độ ẩm cao. Chính vì thế, người dân Kim Lan phải dậy từ lúc 4 giờ sáng để chuẩn bị vợt, lưới, đèn pin – tất cả đều sẵn sàng để “chớp thời cơ” khi vờ xuất hiện.

Cảnh tượng săn vờ náo nhiệt trên sông Hồng

Vào mùa vờ, đoạn sông Hồng chảy qua xã Kim Lan nhộn nhịp hẳn lên. Hàng chục chiếc thuyền lớn nhỏ nối đuôi nhau giăng lưới, ánh đèn LED rọi sáng mặt sông, tạo thành những “vệt sáng” kỳ lạ giữa màn đêm. Cùng lúc đó, ở ven bờ, người dân cũng tay đèn, tay vợt túa đi khắp nơi, soi bắt từng con vờ nhỏ.

Chỉ trong khoảng 30 phút ngắn ngủi, nếu may mắn, một thuyền có thể bắt được vài chục ký vờ. Nhưng cũng có khi trắng tay ra về vì không một con nào xuất hiện. Vậy nên người dân nơi đây vẫn thường nói vui với nhau rằng: “Bắt vờ là bắt vận may.”

Con vờ - loại con trùng sống ở đáy sông Hồng, đến mùa chúng sẽ trồi lên mặt nước. Ảnh: truyenhinhvov.vn

Từ một loại thực phẩm dân dã, con vờ ngày nay đã vươn lên thành món đặc sản được săn lùng tại các nhà hàng lớn, quán nhậu ven đô. Với hương vị lạ miệng, có thể chế biến thành nhiều món như chiên giòn, xào tỏi, nấu với lá lốt, hoặc om cùng cá ngạnh,… con vờ ngày càng được thị trường ưa chuộng. Chính điều này đã đẩy giá trị của chúng tăng mạnh trong vài năm gần đây, dao động từ 250.000 đến 500.000 đồng/kg, tuỳ thời điểm và sản lượng bắt được.

Tuy nhiên, số lượng con vờ ngày càng trở nên khan hiếm. Nhiều hộ dân cho biết, vài năm trước, có thể bắt được cả tạ mỗi đêm, nhưng nay, sản lượng đã giảm rõ rệt. Sự khan hiếm không chỉ do yếu tố thiên nhiên, mà còn bởi áp lực khai thác gia tăng.

Nghề bắt vờ – Vất vả nhưng đầy hy vọng

Mặc dù là công việc theo mùa, lại phụ thuộc nhiều vào điều kiện khách quan, nhưng nghề bắt vờ vẫn được người dân Kim Lan gìn giữ như một phần truyền thống. Bởi ngoài giá trị kinh tế, đây còn là hoạt động gắn bó mật thiết với đời sống ven sông, phản ánh mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.

Hàng năm, khi mùa vờ đến, cả làng như sống lại với những ký ức cũ: hình ảnh chiếc thuyền lao vun vút trên mặt nước, tiếng í ới gọi nhau giữa sông, mùi bùn sông ngai ngái hòa lẫn trong không khí lạnh buổi sáng, tạo nên một bức tranh dân dã, chân thực và đầy cảm xúc.

Mùa bắt con vờ ở sông Hồng không chỉ đơn thuần là một hoạt động mưu sinh, mà còn là một phần bản sắc văn hóa của người dân Kim Lan. Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, hình ảnh những người dân quê lặng lẽ “canh vờ” trong đêm lại khiến ta thêm trân quý những nét đẹp lao động mộc mạc, giản dị – thứ khiến cho vùng đất ven sông này trở nên đặc biệt và đáng nhớ.