Cần phải quản lý tốt chất lượng cá tra giống

Tình hình thả nuôi cá tra thương phẩm đang diễn ra ồ ạt, nhưng sản lượng cá tra giống cung ứng cho thị trường lại đang giảm mạnh. Theo ước tính của ông Dương Ngọc Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản (VASEP), hiện nay lượng cá tra giống cung ứng cho thị trường chỉ đáp ứng khoảng 30% nhu cầu thả nuôi của nông dân và đến cuối tháng 4, đầu tháng 5 thị trường cá tra giống mới phục hồi trở lại.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do ảnh hưởng của lũ kéo dài và sau đó là không khí lạnh làm cho việc sản xuất và ương nuôi cá giống gặp khó khăn. Chi cục Thủy sản tỉnh Tiền Giang cho biết, toàn tỉnh có 2 trại sản xuất giống quy mô lớn và 1.236 hộ ương cá tra giống với diện tích khoảng 545 ha nhưng từ đầu năm đến nay cả tỉnh mới sản xuất được 5 triệu con cá tra bột.

Thiếu cá tra giống thả nuôi nên giá liên tục tăng cao, hiện giá tăng khoảng 50% so cùng kỳ năm ngoái và cao hơn 10 - 15% so với đầu năm. Theo báo cáo của Tổng cục Thủy sản, tại Tiền Giang, cá tra giống cỡ 1,2 - 1,5 cm có giá từ 1.200 - 1.600 đồng/con; cỡ 1,5 - 2 cm từ 1.600 - 2.100 đồng/con. Còn ở An Giang, cá loại 1,5 - 1,8 cm có giá 1.200 đồng/con, loại 2 cm lên đến 1.700 đồng/con.

Nông dân nuôi cá tra Nguyễn Văn Hai, xã Nhị Mỹ, huyện Cai Lậy cho biết, hiện cá tra giống loại 2 phân có giá 2.000 - 2.200 đồng/con; loại 3 phân có giá 2.600 - 2.800 đồng/con. Mấy vụ cá trước, chỉ cần vài ngày là tôi kiếm đủ lượng giống để thả nuôi cho 2 ao cá tra khoảng 1 hecta nhưng vụ này phải chờ ròng rã 1 tháng trời mới có được 300 ngàn con giống cho 1 ao cá tra 5.000 m2 dù chấp nhận mua giống với giá cao.

Chi phí nuôi tăng

Do nguồn cá tra giống trên thị trường khan hiếm, các nông dân nuôi cá tra đã tự nâng giá lên và bất chấp chất lượng giống như thế nào để tranh thủ có giống thả nuôi cho kịp thời vụ. Điều này, đã vô tình làm cho cá tra giống vốn đã thiếu hụt lại càng thêm khan hiếm, sốt giá và nguy cơ dịch bệnh trên cá tra là rất cao.

Trước đây, nhiều nhà khoa học đã lên tiếng cảnh báo chất lượng cá tra đang suy giảm nghiêm trọng do chất lượng đàn cá bố mẹ bị thoái hóa, lai cận huyết, tình trạng cho cá đẻ ép, đẻ non và đẻ nhiều lần trong năm. Điều này đã dẫn đến hậu quả là tỷ lệ ương từ cá bột lên cá giống chỉ đạt khoảng 10%, dịch bệnh trên cá tra nuôi xuất hiện nhiều, thời gian nuôi kéo dài từ 8 - 10 tháng thay vì chỉ cần 6 - 8 tháng là cá đạt cỡ thu hoạch.

Chi cục Thủy sản tỉnh Tiền Giang cho biết, trong tháng đầu tiên kể từ khi bắt đầu thả giống tỉ lệ cá hao hụt từ 20 - 60%, nguyên nhân là do cá bị xây xát trong quá trình vận chuyển, dễ nhiễm các bệnh xuất huyết, gan thận mủ. Các tháng tiếp theo từ tháng thứ 2 đến tháng thứ 5 thường gặp các bệnh do ký sinh trùng, gan thận mủ, xuất huyết đốm đỏ, trắng gan trắng mang với tỉ lệ cá hao hụt từ 5 - 10%. Các tháng cuối chu kỳ nuôi ít xảy ra bệnh với tỷ lệ hao hụt nhỏ hơn 1%.

Quản lý chất lượng cá tra giống

Để việc quản lý chất lượng cá tra giống đạt hiệu quả cao, theo ý kiến các cơ quan quản lý thủy sản các tỉnh ĐBSCL, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần nhanh chóng hoàn thiện và ban hành quy chế quản lý giống theo hướng có sự phối hợp đồng bộ, tránh sự chồng chéo chức năng dẫn tới đùn đẩy trách nhiệm giữa cơ quan quản lý thú y thủy sản với cơ quan quản lý nuôi trồng thủy sản; nhanh chóng ban hành các quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia về chất lượng cá tra bố mẹ, cá tra giống. Đây là cơ sở pháp lý để các cơ quan chức năng địa phương thực hiện tăng cường quản lý chất lượng giống.

Bên cạnh đó, cần nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý Nhà nước trong công tác quản lý giống, đặc biệt là giống cá tra trong tình hình khan hiếm giống là hết sức cần thiết nhằm đảm bảo quyền lợi cho người có nhu cầu sử dụng con giống đạt chất lượng để nuôi, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng, đồng thời góp phần phòng, ngăn chặn sự lây lan dịch bệnh trong động vật thủy sản.

Đặc biệt, cần có sự quan tâm, theo dõi, kịp thời chỉ đạo việc sử dụng một cách hiệu quả, nhất đàn cá tra bố mẹ được chọn lọc di truyền nhằm thay thế đàn cá tra bố mẹ bị thoái hoá đã được Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 2 chuyển giao cho các Trung tâm giống Nông nghiệp các tỉnh ĐBSCL (đã chuyển giao 85.000 con trong kế hoạch 100.000 con cá tra bố mẹ chất lượng cao được chọn lọc di truyền) để các Trung tâm giống này tiếp tục chịu trách nhiệm chuyển giao lại cho các trại sản xuất cá tra giống của người dân.