Giá trị của côn trùng và tôm trong thực phẩm chức năng mới

Một góc nhìn thú vị về việc sử dụng côn trùng và tôm trong sản xuất thực phẩm chức năng.

ăn dế
Trái với định kiến của đa số, côn trùng là thực phẩm dinh dưỡng và ngon lành. Ảnh: The Guardian.

Động vật chân khớp bao gồm giáp xác, côn trùng, động vật nhiều chân có những đặc điểm chung như cơ thể chúng phân khúc rõ ràng, lớp vỏ cứng và các phần phụ có khớp nối. Cả côn trùng và tôm cũng đều thuộc phân loại này.

Sự gia tăng dân số cũng như các vấn đề môi trường những năm gần đây phần nào đã nâng cao nhận thức về sinh thái và hiện đại hóa hệ thống nông nghiệp theo hướng mô hình bền vững hơn. Các vấn đề sinh thái gây ra mối quan tâm ngày càng tăng trên toàn cầu là các nguồn protein thay thế.

Về vấn đề này, côn trùng cung cấp một giải pháp đầy hứa hẹn cả về giá trị dinh dưỡng cao và tính bền vững trong sản xuất. Ngoài ra, côn trùng có thể được nuôi trên chất thải thực phẩm hoặc các sản phẩm phụ của quá trình sản xuất thực phẩm, theo khái niệm nền kinh tế tuần hoàn và giảm thiểu sự mất mát chất dinh dưỡng trong hệ thống sản xuất thực phẩm.

Ngày nay, việc sản xuất các loại thực phẩm chức năng nhằm mục đích tăng cường sức khỏe, phòng chống bệnh tật. Chúng có thể có nguồn gốc từ thực vật, động vật, vi sinh vật, tảo, nấm và các nguồn khác. Côn trùng đã được nghiên cứu rộng rãi như một nguồn cung cấp các hợp chất hoạt tính sinh học cho y học, nhưng ít được biết đến về tiềm năng chức năng bổ sung của chúng khi được tiêu thụ làm thực phẩm. Ngược lại, tôm được nghiên cứu kỹ như một nguồn cung cấp chất dinh dưỡng, nhưng tiềm năng giá trị gia tăng của các sản phẩm phụ từ tôm mới là mối quan tâm chính của các nghiên cứu gần đây.

ăn côn trùng
Côn trùng cung cấp nguồn protein dồi dào và lành mạnh.

Vì vậy, bài đánh giá này nhằm mục đích trình bày một số sự thật thú vị và mối liên hệ về lợi ích tăng cường sức khỏe của việc sử dụng côn trùng và tôm như nguồn thực phẩm và đánh giá xem chúng có đáp ứng các tiêu chí của thực phẩm chức năng hay không?

Thứ nhất, côn trùng và tôm đều là nguồn thực phẩm độc đáo có giá trị dinh dưỡng cao, đặc biệt là về hàm lượng protein phần lớn khác nhau giữa các loài và phụ thuộc vào giai đoạn phát triển của chúng dao động từ 7-48g (côn trùng) và 13–27 g (tôm)/100 g trọng lượng tươi có thể so sánh với các nguồn thịt thông thường như thịt bò, thịt lợn và thành phần axit amin của côn trùng, tôm đáp ứng yêu cầu cho chế độ ăn uống của con người và có thể so sánh với protein động vật, trong khi các chất thủy phân của côn trùng và tôm có tiềm năng trong các hoạt động ức chế men chuyển và chống oxy hóa.

Thứ hai, chất béo của tôm có thể được coi là “lành mạnh” do chứa nhiều axit béo không bão hòa, tỷ lệ omega-6, omega-3 và mức cholesterol được coi là vừa phải trong tôm (173 mg/100 g), thấp hơn ở trứng (400 mg/100 g) nhưng cao hơn ở gà (100 mg/100 g) và thịt bò (70 mg/100 g). Tuy nhiên chất béo của côn trùng có tỷ lệ omega-6, omega-3 kém hơn. 

Thứ ba, lượng vitamin và khoáng chất có trong côn trùng và tôm khiến chúng trở thành nguồn thực phẩm chức năng có giá trị và triển vọng. Ngoài ra, côn trùng có tiềm năng được sử dụng trong chế độ ăn ít natri.

Thứ tư, côn trùng và tôm thể hiện các hoạt động chống oxy hóa, đặc biệt, do sự hiện diện của các hợp chất phenolic và carotenoid. Các nghiên cứu trong tương lai nên khám phá thêm tiềm năng của các carotenoid, đặc biệt là astaxanthin. 

protein côn trùng
Các loài côn trùng và tôm thường được sử dụng làm món ăn.

Có thể kết luận rằng côn trùng và tôm đáp ứng các tiêu chí để được coi là nguyên liệu thực phẩm chức năng trong tương lai. Hơn nữa, tiềm năng của các đặc tính tăng cường sức khỏe bổ sung của côn trùng và tôm có thể bị thay đổi thông qua quá trình chế biến và sản xuất sản phẩm, vậy nên các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm lẫn thực nghiệm cùng với đánh giá độ an toàn và dị ứng khi sử dụng là điều quan trọng cần xem xét. Cần phải tiền xử lý đối với côn trùng và các nguyên liệu có nguồn gốc từ tôm để giảm tải lượng vi sinh vật và mang lại sự an toàn, nhưng các phương pháp xử lý thông thường có thể gây ra các tác dụng phụ tiêu cực ảnh hưởng đến hoạt động của các thành phần chức năng

Do đó, việc phát triển hơn nữa các sản phẩm có côn trùng và tôm không chỉ cần xem xét giá trị dinh dưỡng, an toàn vi sinh và đặc tính cảm quan của chúng, mà còn cả hoạt tính sinh học và cơ chế hoạt động của chúng sẽ giúp chúng ta hiểu sâu hơn và có lợi cho việc đưa chúng vào các công thức thực phẩm chức năng mới.

References: So different, yet so alike Pancrustacea: Health benefits of insects and shrimps. Mishyna, M., & Glumac, M. (2021). Journal of Functional Foods, 76(July 2020), 104316. https://doi.org/10.1016/j.jff.2020.104316

Đăng ngày 20/07/2021
Uyên Đào
Khoa học

Bùng phát bệnh nhiễm trùng nguy hiểm liên quan đến nguồn cá nước ngọt ở Hong Kong

Ngày 20/10, cơ quan y tế Khu hành chính đặc biệt Hong Kong (Trung Quốc) xác nhận sự bùng phát của một bệnh nhiễm trùng nguy hiểm sau khi phát hiện nhiều trường hợp mắc bệnh có liên quan đến cùng một nguồn cá nước ngọt.

chợ cá Hongkong
• 12:56 22/10/2021

Bạc Liêu: Phát hiện ổ dịch tại công ty thủy sản với 50 ca dương tính Covid-19

Tỉnh Bạc Liêu vừa ghi nhận 100 trường hợp dương tính Covid-19, trong đó có đến 50 ca qua xét nghiệm, sàng lọc trong cộng đồng liên quan ổ dịch tại Công ty TNHH thủy sản Tấn Khởi (khóm 2, P.1, TX.Giá Rai).

công ty thủy sản
• 11:34 20/10/2021

Tài xế chở cá mắc COVID-19 lây nhiễm cho 30 công nhân khác

Một tài xế chở cá từ tỉnh Trà Vinh đến bãi cá Dương Lan ở An Giang giao cá thì phát hiện dương tính COVID-19. Sau đó, có thêm 30 trường hợp khác là công nhân khuân vác cá tại bãi này cũng bị nhiễm COVID-19.

Trung tâm y tế An Phú
• 16:46 06/08/2021

Vũng Tàu lấy hơn 4.000 mẫu xét nghiệm của thuyền viên tàu cá

Theo Ban Quản lý (BQL) cảng cá Tân Phước, xã phước Tỉnh (huyện Long Điền), tính từ ngày 30/6 đến 29/7, các lực lượng chức năng đã tiến hành lấy hơn 4.000 mẫu xét nghiệm SARS-CoV-2 cho các thuyền viên khi tàu cập cảng cá Tân Phước, xã Phước Tỉnh vàđều có kết quả âm tính.

Lấy mẫu covid
• 15:35 29/07/2021

Các công nghệ đếm con giống hiệu quả bạn nên biết

Trong ngành nuôi tôm, việc đếm số lượng tôm giống có vai trò vô cùng quan trọng, bởi sự thiếu sót hoặc dư thừa đều có thể gây tổn thất kinh tế đối với cả người bán và người mua. Cũng như điều này gây ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất sản xuất trong tương lai.

Đếm con giống
• 08:00 15/04/2024

Mô hình nuôi tôm càng xanh toàn cái

Trong ngành nuôi tôm hiện đại, việc tối ưu hóa quy trình nuôi trồng không chỉ là một mục tiêu mà còn là một thách thức. Trong số các mô hình nuôi phổ biến, mô hình nuôi tôm toàn cái đang thu hút sự chú ý đặc biệt của các nhà nghiên cứu và nhà nuôi.

Tôm càng xanh
• 09:55 11/04/2024

Môi trường dinh dưỡng và chu kỳ chiếu sáng đến sự phát triển của tảo

Tảo là nguồn thức ăn tự nhiên không thể thiếu trong tất cả các giai đoạn sinh trưởng của động vật thân mềm hai mảnh vỏ, giai đoạn ấu trùng của một số loài giáp xác và cá. Đồng thời chúng còn là nguồn thức ăn của động vật phù du, những đối tượng này lại được sử dụng làm thức ăn cho giai đoạn ấu trùng của giáp xác và cá.

Nuôi tảo
• 10:43 05/04/2024

Hạt Nano bạc có khả năng loại bỏ kim loại nặng trong nước

Kim loại nặng được coi là thành phần chính trong nước thải nuôi trồng thủy sản, gây ra rủi ro nghiêm trọng cho cả con người và môi trường. Do đó nghiên cứu loại bỏ kim loại nặng trong nước là cần thiết để đảm bảo nguồn nước sạch trong môi trường, ứng dụng rộng rãi trong đời sống và nuôi trồng thủy sản.

Nano bạc
• 10:53 03/04/2024

“Tuổi thọ” ao ảnh hưởng như thế nào đến cá tra?

Cá tra là loài cá đang được nuôi phổ biến ở Việt Nam. Tuy nhiên, từ khoảng năm 2018, ngành công nghiệp cá tra Việt Nam đã gặp phải khó khăn do sự cạnh tranh gay gắt từ các nước sản xuất cá tra khác như Ấn Độ và Bangladesh, cùng với những rào cản thương mại ngày càng tăng từ các thị trường nhập khẩu chính như Hoa Kỳ và Châu Âu.

Cho cá ăn
• 06:27 21/04/2024

Tép Bạc và Thai Union ký hợp tác phân phối thức ăn tôm tại Việt Nam

Tép Bạc và Thai Union vừa ký thành công hợp tác phân phối thức ăn tôm. Theo đó, Tép Bạc trở thành nhà phân phối thức ăn Thai Union tại Việt Nam, sản phẩm thức ăn tôm Thái cao cấp được nhập khẩu trực tiếp từ nhà máy Mahachai của Thai Union.

7 dòng thức ăn của Thai Union
• 06:27 21/04/2024

“Khát” nước ở vùng sông nước

Miền Hạ. Cái tên đã nói lên tất cả, sở dĩ gọi miền hạ là do mảnh đất này ở “vùng thấp hơn” của huyện, có cao độ so với mặt nước biển chừng 0,5 – 0,8m, có mật độ sông rạch tự nhiên rất dày đặc.

Hạn hán
• 06:27 21/04/2024

Ép khuẩn và diệt khuẩn cho ao nuôi tôm

Trong môi trường ao nuôi, vi khuẩn luôn có khả năng xuất hiện mặc dù đã xử lý cẩn thận từ đầu vụ nuôi. Chúng xuất hiện và tấn công tôm gây nên một số bệnh khó điều trị, từ đó tôm mất sức đề kháng dẫn đến chết. Chính vì vậy vấn đề diệt khuẩn luôn được bà con quan tâm đến. Diệt khuẩn như thế nào là đúng cách để không ảnh hưởng đến tôm, mời bà con tham khảo bài viết dưới đây nhé!

Tôm thẻ
• 06:27 21/04/2024

Mắt cá ngừ đại dương có gì hấp dẫn?

Mắt cá ngừ đại dương với vẻ ngoài đặc biệt có thể khiến nhiều người cảm thấy e dè khi lần đầu nhìn thấy. Tuy nhiên, ẩn chứa bên trong "vẻ ngoài dị biệt" ấy là hương vị thơm ngon, béo ngậy cùng giá trị dinh dưỡng dồi dào, biến nó thành món ăn độc đáo, hấp dẫn thực khách và trở thành đặc sản trứ danh của Phú Yên.

Mắt cá ngừ
• 06:27 21/04/2024