Giải pháp chống dịch bệnh EMS trong ngành nuôi tôm Việt Nam năm 2024

Năm 2024, Hội chứng chết sớm (EMS) không còn là thảm họa không thể kiểm soát của ngành nuôi tôm, mà trở thành động lực cho cuộc cách mạng công nghệ sinh học. Với sự kết hợp giữa công nghệ AI, nghiên cứu gen tiên tiến và các giải pháp sinh thái mới, chúng ta đang từng bước chinh phục thử thách này, hướng tới một nền nuôi trồng thủy sản bền vững, hiệu quả và ít rủi ro hơn bao giờ hết.

Tôm thẻ chân trắng
Hội chứng chết sớm (EMS), hay còn gọi là bệnh hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND) có tốc độ lây lan nhanh chóng và tỷ lệ tử vong cao. Ảnh: Tép Bạc

Sơ lược nguyên nhân và đặc điểm EMS

Hội chứng EMS do vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus mang gen độc tố PirA và PirB gây ra. Hai gen này phá hủy gan tụy tôm, làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng và gây tử vong nhanh chóng. Bệnh thường xuất hiện ở tôm trong 20–30 ngày đầu thả nuôi, gây thiệt hại lớn nếu không được phát hiện sớm.

Môi trường nuôi kém vệ sinh là một trong những nguyên nhân chính kích hoạt gen độc tố. Theo các nghiên cứu quốc tế, yếu tố như nhiệt độ cao, nồng độ oxy thấp, và độ mặn không ổn định làm tăng khả năng phát triển của vi khuẩn này. Đây là lý do tại sao việc quản lý môi trường ao nuôi đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

Phân tích các chiến lược phòng chống EMS ít được khai thác

Một trong những tiến bộ đáng chú ý gần đây là công nghệ gene trong chẩn đoán sớm EMS. Với hệ thống CRISPR-Cas, người nuôi có thể phát hiện nhanh vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus chỉ trong vòng 30 phút, giúp xử lý kịp thời trước khi bệnh lây lan rộng. Đồng thời, các bộ kit xét nghiệm di động ngày càng được cải tiến để dễ sử dụng tại hiện trường.

Ngoài ra, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) cũng đang được áp dụng vào quản lý ao nuôi. Các thiết bị cảm biến hiện đại giúp giám sát liên tục các chỉ số nước như pH, nhiệt độ, và oxy hòa tan. Dữ liệu được phân tích theo thời gian thực thông qua hệ thống AI, cung cấp cảnh báo sớm để người nuôi đưa ra các biện pháp điều chỉnh phù hợp.

Những phát triển công nghệ phòng chống EMS trên thế giới

Trên thế giới, việc cải tiến probiotic đang nhận được sự quan tâm lớn. Các dòng vi sinh vật mới đã được chứng minh có khả năng cạnh tranh sinh học mạnh mẽ với Vibrio, từ đó giảm nguy cơ nhiễm bệnh. Một nghiên cứu tại Thái Lan cho thấy việc bổ sung probiotic giúp giảm tới 40% tỷ lệ nhiễm EMS trong ao nuôi.

Bên cạnh đó, enzyme sinh học cũng là một giải pháp tiềm năng. Các enzyme này có khả năng phân hủy độc tố PirA/PirB, giảm tác động của vi khuẩn lên gan tụy tôm. Thử nghiệm thực tế tại Ấn Độ đã chứng minh hiệu quả của enzyme sinh học trong việc giảm tỷ lệ tử vong xuống dưới 20%.

Ao nuôi tômLạm dụng kháng sinh trong nuôi tôm không chỉ gây hại cho môi trường mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm xuất khẩu. Ảnh: Tép Bạc

Giải pháp sinh thái thay thế kháng sinh

Lạm dụng kháng sinh trong nuôi tôm không chỉ gây hại cho môi trường mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm xuất khẩu. Do đó, các giải pháp sinh thái đang được ưu tiên áp dụng.

Một số nghiên cứu tại Hàn Quốc cho thấy chiết xuất từ rong biển nâu (brown algae) có khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn Vibrio. Ngoài ra, vi tảo Spirulina và Chlorella không chỉ tăng cường miễn dịch cho tôm mà còn cải thiện sức khỏe tổng thể, giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm EMS một cách tự nhiên.

Trường hợp điển hình thành công

Malaysia và Ecuador đã áp dụng thành công các mô hình nuôi tôm bền vững để kiểm soát EMS. Tại Malaysia, việc kết hợp hệ thống tuần hoàn nước (RAS) với cảm biến thông minh đã giúp duy trì môi trường ao nuôi ổn định, hạn chế dịch bệnh. Trong khi đó, Ecuador đã tăng tỷ lệ sống của tôm lên trên 80% nhờ vào việc sử dụng probiotic tiên tiến kết hợp với quản lý môi trường nghiêm ngặt.

Những trường hợp này cho thấy rằng việc áp dụng các công nghệ mới không chỉ giúp kiểm soát dịch bệnh mà còn cải thiện hiệu quả kinh tế cho người nuôi tôm.

Đăng ngày 04/12/2024
Phan Tấn Đạt @phan-tan-dat
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

Xác định khung giờ tôm ăn mạnh nhất để giảm hệ số FCR

Trong bài toán kinh tế nuôi tôm, thức ăn chiếm tới hơn 50% tổng chi phí. Tuy nhiên, một sai lầm kinh điển mà nhiều người nuôi vẫn mắc phải là ép tôm ăn theo giờ giấc sinh hoạt của con người thay vì tuân theo đồng hồ sinh học của loài vật.

Tôm thẻ
• 09:00 13/01/2026

Mô hình nuôi cua trong hộp nhựa liệu có đáng để mạo hiểm?

Sự khan hiếm của cua lột tự nhiên cùng giá trị kinh tế vượt trội đã biến mô hình nuôi hộp nhựa ra đời như một bước tiến tất yếu, song thực tế triển khai vẫn còn nhiều thất bại khiến người nuôi chưa thực sự đặt trọn niềm tin.

Cua lột
• 12:01 11/01/2026

Ứng dụng công nghệ Nano Bubble trong nuôi trồng thủy sản

Trong bối cảnh nuôi trồng thủy sản thâm canh đối mặt với rủi ro dịch bệnh và chi phí năng lượng tăng cao, công nghệ Nano Bubble (bong bóng nano) đang nổi lên như một giải pháp đột phá. Không chỉ tối ưu hóa nồng độ oxy hòa tan, công nghệ này còn hỗ trợ xử lý ô nhiễm đáy ao, mở ra hướng đi bền vững cho ngành thủy sản.

Tôm
• 13:14 09/01/2026

Cẩn thận bẫy lợi nhuận khi nuôi tôm về size lớn

Người nuôi tôm thường có tâm lý rằng tôm càng to thì sẽ càng được giá tuy nhiên thực tế lại không dễ dàng như vậy khi ép tôm phát triển khiến chi phí tăng cao nhưng độ lớn của tôm lại chậm đi đáng kể và cuối cùng là đẩy người nuôi vào những rủi ro không đáng có.

Tôm sú
• 10:44 05/01/2026

Tôm nhân tạo (Lab-grown Shrimp): Triển vọng và rào cản chi phí?

Trong bối cảnh nguồn lợi tự nhiên suy giảm và áp lực môi trường gia tăng, tôm nuôi cấy tế bào (lab-grown shrimp) đang nổi lên như một giải pháp đột phá, trở thành một lựa chọn thay thế ngày càng phổ biến để sản xuất thực phẩm tốt hơn cho hành tinh.

Tôm
• 04:58 14/01/2026

Tầm nhìn thủy sản Việt Nam đến năm 2045

Để trở thành trụ cột kinh tế biển hiện đại vào năm 2045, ngành thủy sản Việt Nam buộc phải thay đổi mô hình tăng trưởng: giảm phụ thuộc vào sản lượng, tập trung vào công nghệ, giá trị gia tăng và trách nhiệm xã hội.

Tàu cá
• 04:58 14/01/2026

Nhiều loại thủy sản ở Đồng Tháp tăng giá, hút hàng trước Tết Nguyên đán

Giá cá tra nguyên liệu và tôm thẻ chân trắng tại Đồng Tháp đồng loạt tăng cao trong những ngày đầu năm 2026. Nguồn cung khan hiếm cùng nhu cầu xuất khẩu phục hồi giúp người nuôi thu lãi lớn, có hộ lợi nhuận lên đến 100.000 đồng/kg tôm.

Chợ thủy sản
• 04:58 14/01/2026

Xác định khung giờ tôm ăn mạnh nhất để giảm hệ số FCR

Trong bài toán kinh tế nuôi tôm, thức ăn chiếm tới hơn 50% tổng chi phí. Tuy nhiên, một sai lầm kinh điển mà nhiều người nuôi vẫn mắc phải là ép tôm ăn theo giờ giấc sinh hoạt của con người thay vì tuân theo đồng hồ sinh học của loài vật.

Tôm thẻ
• 04:58 14/01/2026

Nhớt bạt ao nuôi tôm, nguyên nhân và cách xử lý

Nhớt bạt ao nuôi tôm là hiện tượng xuất hiện một lớp nhớt mỏng, trơn, màu trắng đục hoặc vàng nâu bám trên bề mặt bạt ao nuôi (đáy và thành ao). Đây là hiện tượng phổ biến trong ao nuôi tôm lót bạt HDPE và thường xảy ra sau một thời gian nuôi hoặc sau khi ao có nhiều chất hữu cơ tích tụ.

Ao tôm
• 04:58 14/01/2026
Some text some message..