Giải pháp chống dịch bệnh EMS trong ngành nuôi tôm Việt Nam năm 2024

Năm 2024, Hội chứng chết sớm (EMS) không còn là thảm họa không thể kiểm soát của ngành nuôi tôm, mà trở thành động lực cho cuộc cách mạng công nghệ sinh học. Với sự kết hợp giữa công nghệ AI, nghiên cứu gen tiên tiến và các giải pháp sinh thái mới, chúng ta đang từng bước chinh phục thử thách này, hướng tới một nền nuôi trồng thủy sản bền vững, hiệu quả và ít rủi ro hơn bao giờ hết.

Tôm thẻ chân trắng
Hội chứng chết sớm (EMS), hay còn gọi là bệnh hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND) có tốc độ lây lan nhanh chóng và tỷ lệ tử vong cao. Ảnh: Tép Bạc

Sơ lược nguyên nhân và đặc điểm EMS

Hội chứng EMS do vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus mang gen độc tố PirA và PirB gây ra. Hai gen này phá hủy gan tụy tôm, làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng và gây tử vong nhanh chóng. Bệnh thường xuất hiện ở tôm trong 20–30 ngày đầu thả nuôi, gây thiệt hại lớn nếu không được phát hiện sớm.

Môi trường nuôi kém vệ sinh là một trong những nguyên nhân chính kích hoạt gen độc tố. Theo các nghiên cứu quốc tế, yếu tố như nhiệt độ cao, nồng độ oxy thấp, và độ mặn không ổn định làm tăng khả năng phát triển của vi khuẩn này. Đây là lý do tại sao việc quản lý môi trường ao nuôi đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

Phân tích các chiến lược phòng chống EMS ít được khai thác

Một trong những tiến bộ đáng chú ý gần đây là công nghệ gene trong chẩn đoán sớm EMS. Với hệ thống CRISPR-Cas, người nuôi có thể phát hiện nhanh vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus chỉ trong vòng 30 phút, giúp xử lý kịp thời trước khi bệnh lây lan rộng. Đồng thời, các bộ kit xét nghiệm di động ngày càng được cải tiến để dễ sử dụng tại hiện trường.

Ngoài ra, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) cũng đang được áp dụng vào quản lý ao nuôi. Các thiết bị cảm biến hiện đại giúp giám sát liên tục các chỉ số nước như pH, nhiệt độ, và oxy hòa tan. Dữ liệu được phân tích theo thời gian thực thông qua hệ thống AI, cung cấp cảnh báo sớm để người nuôi đưa ra các biện pháp điều chỉnh phù hợp.

Những phát triển công nghệ phòng chống EMS trên thế giới

Trên thế giới, việc cải tiến probiotic đang nhận được sự quan tâm lớn. Các dòng vi sinh vật mới đã được chứng minh có khả năng cạnh tranh sinh học mạnh mẽ với Vibrio, từ đó giảm nguy cơ nhiễm bệnh. Một nghiên cứu tại Thái Lan cho thấy việc bổ sung probiotic giúp giảm tới 40% tỷ lệ nhiễm EMS trong ao nuôi.

Bên cạnh đó, enzyme sinh học cũng là một giải pháp tiềm năng. Các enzyme này có khả năng phân hủy độc tố PirA/PirB, giảm tác động của vi khuẩn lên gan tụy tôm. Thử nghiệm thực tế tại Ấn Độ đã chứng minh hiệu quả của enzyme sinh học trong việc giảm tỷ lệ tử vong xuống dưới 20%.

Ao nuôi tômLạm dụng kháng sinh trong nuôi tôm không chỉ gây hại cho môi trường mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm xuất khẩu. Ảnh: Tép Bạc

Giải pháp sinh thái thay thế kháng sinh

Lạm dụng kháng sinh trong nuôi tôm không chỉ gây hại cho môi trường mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm xuất khẩu. Do đó, các giải pháp sinh thái đang được ưu tiên áp dụng.

Một số nghiên cứu tại Hàn Quốc cho thấy chiết xuất từ rong biển nâu (brown algae) có khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn Vibrio. Ngoài ra, vi tảo Spirulina và Chlorella không chỉ tăng cường miễn dịch cho tôm mà còn cải thiện sức khỏe tổng thể, giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm EMS một cách tự nhiên.

Trường hợp điển hình thành công

Malaysia và Ecuador đã áp dụng thành công các mô hình nuôi tôm bền vững để kiểm soát EMS. Tại Malaysia, việc kết hợp hệ thống tuần hoàn nước (RAS) với cảm biến thông minh đã giúp duy trì môi trường ao nuôi ổn định, hạn chế dịch bệnh. Trong khi đó, Ecuador đã tăng tỷ lệ sống của tôm lên trên 80% nhờ vào việc sử dụng probiotic tiên tiến kết hợp với quản lý môi trường nghiêm ngặt.

Những trường hợp này cho thấy rằng việc áp dụng các công nghệ mới không chỉ giúp kiểm soát dịch bệnh mà còn cải thiện hiệu quả kinh tế cho người nuôi tôm.

Đăng ngày 04/12/2024
Phan Tấn Đạt @phan-tan-dat
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

Nghịch lý tận diệt cá nhỏ để nuôi cá lớn

Sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản ao đất đang phụ thuộc quá mức vào nguồn đạm từ biển khơi qua việc khai thác ồ ạt các loài cá mồi tự nhiên. Thực trạng này tạo ra một vòng lặp kém bền vững khi con người phải đánh đổi một lượng lớn sinh vật biển cỡ nhỏ chỉ để thu về số lượng khiêm tốn tôm cá thương phẩm.

Đánh bắt cá
• 09:00 16/03/2026

Chuẩn bị các điều kiện nuôi trồng thủy sản vụ xuân hè

Để chủ động mùa vụ và thực hiện hiệu quả kế hoạch phát triển nuôi trồng thủy sản năm 2026, thời điểm này các địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đang tích cực cải tạo ao, đầm, đồng thời chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cho vụ nuôi thủy sản xuân – hè. Sự chủ động ngay từ đầu vụ được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng suất, hiệu quả nuôi trồng, hướng tới một vụ sản xuất đạt kết quả cao.

ao nuôi
• 10:00 15/03/2026

Tái sử dụng nước trong nuôi tôm có khả thi không

Tái sử dụng nước ao nuôi là giải pháp được nhiều hộ nuôi tôm áp dụng nhằm tiết kiệm chi phí và thời gian chuẩn bị vụ mới. Tuy nhiên, nếu không xử lý đúng cách, nguồn nước cũ có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro về ô nhiễm và dịch bệnh cho tôm nuôi.

ao nuôi dùng quạt
• 09:00 14/03/2026

Cách kéo lưới thu hoạch không làm đục bùn, tránh tôm cá bị đen mang

Kéo lưới sai kỹ thuật làm sục bùn đáy ao là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng đen mang ở thủy sản. Việc áp dụng các thao tác thu hoạch chuẩn xác sẽ giúp giải quyết triệt để vấn đề và bảo vệ trọn vẹn giá trị thương phẩm.

cảnh thu hoạch
• 14:00 12/03/2026

Phụ thu 10% và những điều chỉnh tức thời của thị trường nhập khẩu thủy sản tại Hoa Kỳ

Chính sách phụ thu nhập khẩu 10% của Hoa Kỳ đang tạo ra nhiều biến động đối với thị trường thủy sản toàn cầu, buộc các nhà nhập khẩu phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược kinh doanh, chuỗi cung ứng và cấu trúc chi phí. Diễn biến này được dự báo sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong năm 2026.

chế biến thủy sản
• 00:35 16/03/2026

Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời cử tri TP.HCM về giải pháp ngăn thực phẩm bẩn

Trước lo ngại về tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, thủy sản và thực phẩm không rõ nguồn gốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường hậu kiểm và xử lý nghiêm vi phạm để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

cá
• 00:35 16/03/2026

Làm Thế Nào Để Một Trang Trại Cá Có Thể Kiếm Được Lợi Nhuận?

Lợi nhuận trong nuôi cá không đến từ việc cắt giảm chi phí bằng mọi giá, mà đến từ khả năng tối ưu biên lợi nhuận trên mỗi kilogram cá bán ra. Điều này phụ thuộc vào ba yếu tố cốt lõi: lựa chọn loài nuôi, phương thức nuôi và chiến lược thức ăn.

• 00:35 16/03/2026

Xung Đột Trung Đông Leo Thang: Chuỗi Cung Ứng Thủy Sản Việt Nam Đối Mặt Rủi Ro Lớn

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), Trung Đông đang nổi lên là một trong những thị trường tăng trưởng đáng chú ý của thủy sản Việt Nam.

cảng
• 00:35 16/03/2026

Chuyển giao công nghệ tạo giống tôm kháng bệnh (SPR)

Việc chuyển giao thành công kỹ thuật chọn giống kháng bệnh chính là chìa khóa giải quyết triệt để rủi ro từ gốc rễ, thay vì thụ động chạy chữa bằng hóa chất như trước đây.

tôm
• 00:35 16/03/2026
Some text some message..