Kháng sinh trong thủy sản: Càng cấm càng dùng?

Điều đáng quan tâm là 2 loại kháng sinh được sử dụng nhiều nhất trong cả nuôi tôm và cá lại là Enterofloxacin và Ciprofloxacin, đã bị cấm sử dụng từ lâu.

kháng sinh trong thủy sản
Thói quen dùng kháng sinh theo "kinh nghiệm" khiến dư lượng kháng sinh trong thủy sản cao.

Theo Tổng cục thủy sản, ước tính sản lượng 8 tháng đầu năm 2020 đạt 4,9 triệu tấn, tăng khoảng 136 triệu tấn so với cùng kỳ năm trước và đạt 62,9% kế hoạch của năm. Trong đó, sản lượng đánh bắt đạt 2,36 triệu tấn và nuôi trồng đạt 2,54 triệu tấn. Xuất khẩu tôm năm 2020 đạt 3,85 triệu USD, bất chấp những khó khăn của dịch Covid-19, sản lượng này vẫn tăng 15% so với năm 2019.

Hiện trạng

Thuốc kháng sinh đã được sử dụng rộng rãi trong nuôi trồng thủy sản từ nhiều năm qua. Tất cả các kháng sinh tại Việt Nam đều được nhập khẩu dưới dạng nguyên liệu hoặc thành phẩm. Có đến 1.500 sản phẩm thuốc thú y được cấp phép sử dụng trong nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, các sản phẩm kháng khuẩn không chiếm tỷ trọng lớn. Khoảng 72% trại nuôi tôm cá sử dụng ít nhất một loại kháng sinh để điều trị bệnh hoặc kích thích tăng trưởng (số liệu năm 2011).  Mua và bán kháng sinh tràn lan cũng là một yếu tố dẫn đến việc sử dụng kháng sinh ở mức cao. Từ đó, làm gia tăng tình trạng kháng thuốc, rất nhiều gen kháng kháng sinh đã được tìm thấy trong các sản phẩm thủy sản. Việc sử dụng kháng sinh có thể gây ra các vấn đề kinh tế và sức khỏe nghiêm trọng đối với cả vật nuôi thủy sản và con người.

cho cá ăn
Thuốc kháng sinh đã được sử dụng rộng rãi trong nuôi trồng thủy sản từ nhiều năm qua.

Vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh có thể phát triển và lây lan giữa thủy sản và con người, thông qua tiếp xúc trực tiếp hoặc qua chuỗi thức ăn và môi trường. Do đó, sự kháng thuốc lây lan là một vấn đề nghiêm trọng, có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người. Theo thông tư năm 2016 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, có 24  loại hóa chất, kháng sinh bị cấm sử dụng trong nuôi trồng thủy sản, trong đó có Enterofloxacin và Ciprofloxacin. Tuy cấm sử dụng, nhưng liệu người nuôi thủy sản có thật sự tuân thủ hay không?

Việc sử dụng kháng sinh và các hóa chất khác phổ biến trong nuôi tôm cá ở cả ba miền, trong đó nuôi cá sử dụng nhiều kháng sinh hơn so với nuôi tôm. Có hơn 20 loại kháng sinh đã được sử dụng để phòng ngừa và điều trị các bệnh trong nuôi tôm cá, bao gồm cả các loại kháng sinh đã bị cấm. Điều đáng quan tâm là 2 loại kháng sinh được sử dụng nhiều nhất trong cả nuôi tôm và cá lại là Enterofloxacin và Ciprofloxacin, đã bị cấm sử dụng từ lâu. Ngoài ra còn có Oxytetracycline được sử dụng phổ biến nhưng cũng bị hạn chế sử dụng trong thủy sản.

cá ăn thức ăn
Hiện nay, trong nuôi cá sử dụng nhiều kháng sinh hơn so với nuôi tôm.

Người nuôi thủy sản sử dụng kháng sinh như thế nào?

Thực tế, người nuôi đưa ra quyết định sử dụng loại kháng sinh nào dựa trên kinh nghiệm của bản thân, lời khuyên từ hàng xóm hay từ người bán thuốc. Người nuôi cũng thường chỉ mô tả các triệu chứng của cá hoặc tôm bị bệnh và được người bán khuyến cáo loại kháng sinh. Họ không nhớ về thuốc kháng sinh đã sử dụng, hầu hết chỉ nhớ nhãn hoặc màu sắc của thuốc thay vì nhớ tên. Do đó, người nuôi cần được trung tâm khuyến ngư địa phương bổ biến về việc sử dụng kháng sinh và các thành phần thông qua các buổi tập huấn, hội thảo.

Trong hầu hết các trại nuôi thủy sản, người ta thường tự trộn thức ăn và thuốc cho vật nuôi của họ. Cách trộn này có thể dẫn đến dư lượng kháng sinh cao trong các sản phẩm tôm, cá. Theo nhiều báo cáo, việc kháng thuốc trong nuôi cá phổ biến hơn (64%) so với nuôi tôm(24%). Những người nuôi thủy sản cho biết rằng “thay đổi thời tiết” hoặc “vật nuôi của ao bệnh cạnh bị bệnh” là những lý do chính để bắt đầu điều trị bằng kháng sinh cho vật nuôi của mình.

cá ăn mồi
Trong hầu hết các trại nuôi thủy sản, người ta thường tự trộn thức ăn và thuốc cho vật nuôi của họ.

Để giảm bớt tác hại của kháng sinh, cần phải có đơn thuốc với chẩn đoán bệnh và xét nghiệm kháng sinh đồ trước khi sử dụng cho thủy sản. Chính phủ cũng cần giám sát và quản lý chất lượng thuốc thủy sản trên thị trường. Thiết lập các hệ thống giám sát, chẩn đoán bệnh hiệu quả và tiếp cận với các loại thuốc kháng sinh chất lượng. Thúc đẩy sử dụng thuốc thủy sản an toàn để cải thiện an toàn sinh học và giảm sự kháng thuốc của vi khuẩn. Sử dụng các biện pháp thay thế cho các phương pháp điều trị bệnh bằng kháng sinh như an toàn sinh học, tiêm chủng, sử dụng probiotic.

Reference: Quynh Huong Luu, Thi Bich Thuy Nguyen, Thi Lan Anh Nguyen, Thi Thu Thuy Do, Thi Ha Thanh Dao, Pawin Padungtod (2021). Antibiotics use in fish and shrimp farms in Vietnam, Aquaculture, https://doi.org/10.1016/j.aqrep.2021.100711. 

Đăng ngày 08/07/2021
Hà Tử @ha-tu

Phản xạ của tôm nói lên điều gì?

Phản xạ của tôm là một chủ đề thú vị và phức tạp, gợi mở nhiều khía cạnh trong sinh học, sinh thái học và cả ngành nuôi trồng thủy sản. Bài viết này sẽ khám phá các khía cạnh đó, từ cơ chế sinh học cơ bản của phản xạ tôm đến ứng dụng thực tiễn trong nuôi trồng thủy sản và nghiên cứu khoa học.

Tôm thẻ
• 10:09 16/07/2024

Hiểu rõ nguồn gốc của các acid hữu cơ để sử dụng đúng mục đích

Các loại acid hữu cơ không chỉ giúp cải thiện sức khỏe và sự phát triển của tôm mà còn hỗ trợ trong việc kiểm soát bệnh tật và cải thiện chất lượng nước. Để sử dụng acid hữu cơ một cách hiệu quả, người nuôi cần hiểu rõ nguồn gốc và tác dụng của từng loại acid. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về một số loại acid hữu cơ phổ biến trong nuôi trồng thủy sản, nguồn gốc và công dụng của từng loại.

Tôm thẻ chân trắng
• 10:06 16/07/2024

Đột phá kinh tế từ lợi ích mô hình nuôi cua trong hệ thống xử lý nước tuần hoàn

Nuôi cua đã từ lâu là một ngành kinh tế quan trọng trong lĩnh vực thủy sản, mang lại thu nhập ổn định cho nhiều hộ gia đình ven biển. Tuy nhiên, việc nuôi cua truyền thống đối mặt với nhiều thách thức, từ vấn đề ô nhiễm môi trường đến dịch bệnh và chi phí cao. Giải pháp nuôi cua trong hệ thống xử lý nước tuần hoàn đã xuất hiện như một bước tiến quan trọng, không chỉ giúp cải thiện năng suất mà còn bảo vệ môi trường và tăng hiệu quả kinh tế.

Cua biển
• 10:06 15/07/2024

Độ pH thấp kèm khí độc cao gây ảnh hưởng gì đến tôm

Ở ao nuôi tôm, môi trường nước đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe và sự phát triển của tôm. Hai yếu tố quan trọng trong môi trường nước cần được chú ý đặc biệt là pH và khí độc. Khi pH thấp kèm theo nồng độ khí độc cao, môi trường nước trở nên cực kỳ có hại cho tôm, gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng.

Nhá tôm
• 08:00 15/07/2024

Bình Định: Sản lượng thủy sản tháng 6 năm 2024 tăng 2,9% (847,4 tấn) so cùng kỳ năm 2023

Tỉnh Bình Đinh tiếp tục tăng cường nuôi trồng, khai thác thủy sản gắn với các biện pháp bảo vệ, phát triển nguồn lợi thủy sản; nhân rộng các mô hình nuôi tôm công nghệ cao tại một số địa phương ven biển.

Tàu thuyền thủy sản
• 23:31 17/07/2024

“Bấp bênh” khi quay trở lại với con tôm sú

Dựa vào tình hình hiện tại, giá tôm thẻ chân trắng đang lao dốc mạnh. Do đó, nhiều hộ nuôi tôm đang bắt đầu quay lại với mô hình nuôi tôm sú. Tuy nhiên, từ con tôm thẻ, khó khăn lại khi chuyển đổi sang con tôm sú.

Tôm sú
• 23:31 17/07/2024

Cho ăn bằng máy cần lưu ý các vấn đề nào?

Công nghệ tự động hóa ngày càng phát triển và được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, trong đó có ngành nuôi trồng thủy sản. Việc sử dụng máy cho ăn tự động mang lại nhiều lợi ích, nhưng để đạt được hiệu quả tối ưu người nuôi cần lưu ý một số vấn đề quan trọng khi sử dụng máy cho ăn tự động qua bài viết dưới đây cùng Tép Bạc nhé!

Máy cho tôm ăn tự động
• 23:31 17/07/2024

Nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt chi phí sản xuất về thủy sản giữa các nước

Ngành thủy sản đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu, không chỉ là nguồn cung cấp thực phẩm quan trọng mà còn góp phần tạo công ăn việc làm và thúc đẩy thương mại quốc tế. Tuy nhiên, chi phí sản xuất thủy sản lại có sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia.

Thủy hải sản
• 23:31 17/07/2024

Quan sát và đánh giá sức khỏe tôm qua phân tôm

Trong nuôi tôm, việc theo dõi sức khỏe của tôm là vô cùng quan trọng để đảm bảo năng suất và chất lượng. Một trong những phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả để đánh giá sức khỏe của tôm là quan sát phân tôm. Dưới đây, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu cách nhận biết và phân tích các dấu hiệu từ phân tôm để có thể đưa ra các biện pháp kịp thời, giúp duy trì sức khỏe tốt nhất cho đàn tôm.

Tôm thẻ chân trắng
• 23:31 17/07/2024
Some text some message..