Loài thực vật tiềm năng cho mô hình aquaponic nước mặn

Măng tây biển sống tập trung phổ biến trên đất liền, đầm lầy nước mặn và các khu vực ven biển ở Châu Âu, hiện chúng được bán rất phổ biến tại các siêu thị tại đó, dưới dạng sản phẩm tươi hoặc thảo mộc khô. Giá trị dinh dưỡng của măng tây là giàu các chất chuyển hóa thứ cấp, chẳng hạn như chất diệp lục, carotenoid, saponin, flavonoid và flavanones hoặc lignans. 

Các nghiên cứu dịch tễ học chỉ ra rằng các chất chuyển hóa thứ cấp từ thực vật hoặc thực phẩm có nguồn gốc thực vật có thể giảm nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm khác nhau như tiểu đường, tim mạch các bệnh, rối loạn liên quan đến mắt, và một số loại ung thư. Măng tây biển sáng lên như một nguồn tiềm năng cho các chất dinh dưỡng mới. 

Măng tây biển đã được trồng tại vùng đất mặn Cà Mau, Việt Nam. Ảnh: Thanh Niên

Chất diệp lục có thể ngăn ngừa tổn thương DNA và do đó có đặc tính bảo vệ hóa trị. Trong số các carotenoid, trọng tâm chính trong các loại rau lá xanh là hàm lượng β-caroten vì chất provitamin, lutein và zeaxanthin liên quan đến sức khỏe của mắt, chẳng hạn như chúng có thể giúp ngăn ngừa thoái hóa điểm vàng do tuổi tác,… 

Mặc dù măng tây biển có nguồn gốc từ Châu Âu, tuy nhiên chúng đã được trồng và phát triển ở Việt Nam, cụ thể là vùng đất mặn Cà Mau. Sản phẩm măng tây biển thuộc dự án “HALOFAI – Hương vị từ đất mặn” đã đạt giải nhất trong khuôn khổ cuộc thi Khởi nghiệp ĐBSCL năm 2021, do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chi nhánh Cần Thơ (VCCI Cần Thơ) phối hợp với Mạng lưới Khởi nghiệp ĐBSCL (MSN) tổ chức vào đầu năm 2022. 

Măng tây biển là một ứng cử viên sáng giá trong mô hình aquaponic đối với nuôi trồng thủy sản nước mặn. Ngoài việc đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, kinh tế thì nó cũng giải quyết được vấn đề ô nhiễm môi trường từ việc xả thải trong nuôi trồng thuỷ sản. Theo báo cáo thì loài cây này có thể trồng được trong nhà, cũng như có thể sống và phát triển tốt trong nước nuôi thủy sản. 

Nhiều nghiên cứu xác định sự ảnh hưởng của nước mặn đến tăng trưởng, nảy mầm và chất lượng hạt giống, cũng như chứng minh việc trồng thành công măng tây trong nước biển, dung dịch natri clorua, nước lợ hoặc nước thải. Đây là những tiếp cận nhằm hiểu hơn về đặc điểm sống của loại cây này, măng tây biển có thật sự dễ dàng trồng trong các điều kiện sinh dưỡng, đặc biệt là trong các mô hình nông nghiệp đô thị. Hay những mô hình nuôi thân thiện môi trường, đặc biệt là mô hình aquaponic, một giải pháp cho nuôi trồng thủy sản và nông nghiệp mặn. 

Mô hình aquaponic nước mặn kết hợp trồng măng tây biển. Ảnh minh họa

Măng tây biển ngoài khả năng chịu mặn, mà còn có khả năng loại bỏ N trong nước. Cụ thể, măng tây biển tạo sinh khối cao trong môi trường có NO₃^- so với trồng trong môi trường có NH₄⁺ hay sự hấp thụ N ở dạng NO₃^- và NH₄⁺ khi cây có bổ sung thêm dinh dưỡng và không bổ sung. Điều này còn cho thấy trong hệ thống nuôi trồng thủy sản thâm canh tạo ra nhiều chất thải tập trung hơn là phù hợp hơn để hỗ trợ sự phát triển của măng tây biển. 

Măng tây biển sẽ là ứng cử viên sáng giá đáp ứng được nhu cầu về sản lượng vật nuôi và cây trồng mặn trong mô hình aquaponic. Hướng đến mục tiêu chung của nông nghiệp hiện đại bền vững là giảm tác động đến môi trường và giảm thiểu sự phụ thuộc vào các nguồn tài nguyên không thể tái tạo, giảm bớt áp lực sử dụng nguồn nước ngọt trong tương lai.