Người nuôi tôm hùm điêu đứng vì ‘rớt giá’

Từ lâu, trong phương ngữ dân gian vẫn lưu truyền nhau để nói về những món ăn ngon đặc sản trong tỉnh Khánh Hòa: “Yến sào Hòn Nội. Vịt lội Ninh Hòa. Tôm hùm Bình Ba. Nai khô Diên Khánh. Cá tràu Võ Cạnh. Sò huyết Thủy Triều. Ðời anh cay đắng đã nhiều. Về đây ngon ngọt sớm chiều với em.”

Với sự ưu đãi về thời tiết, con nước mà nghề nuôi tôm hùm ở Bình Ba, Bình Hưng trong những năm trước đây phát triển rực rỡ. Ngư dân trên đảo bỏ nghề biển, đi bạn để chuyển sang nuôi tôm hùm. Thay vào đó họ sắm sửa trang thiết bị để làm lồng, làm bè để đầu tư nuôi tôm hùm.

Người ít tiền thì một vài lồng chỉ cần cho tôm hùm con vào trong lồng rồi thả xuống giữa biển khơi. Người nhiều tiền hơn thì làm bè với số lượng hơn 100 lồng. Cuộc sống ngư dân ở trên đảo cũng theo đó mà thay đổi, sung túc hơn. Song, khoảng một năm trở lại đây, tôm hùm rớt giá làm cho hàng trăm hộ ngư dân ở trên đảo rơi vào cảnh điêu đứng.

Rít một hơi thuốc dài, anh Tùng chủ của một bè tôm ở Bình Hưng với 90 lồng nuôi tôm hùm thở dài nói: “Chỉ mới khoảng 1 năm trước thôi, 1kg tôm có giá 2.7 triệu đồng (khoảng 130 đô la), cả làng này nhiều gia đình trúng tôm trở nên khá giả lắm. Vậy mà chỉ được khoảng hơn 2 tháng, giá rớt xuống chỉ còn lại 1.6 triệu/kg. Cứ tưởng như vậy là sẽ đứng im, ai dè...”

Giá tôm hiện tại chỉ còn khoảng hơn 870 ngàn đồng (46 đô la) 1kg, đó là tôm loại 1 với điều kiện mỗi con phải hơn 1kg. Với những con dưới 1kg thì bị thương lái thu mua ép giá chỉ còn từ 800-850 ngàn đồng/kg. Chỉ riêng với vụ mùa năm nay, gia đình anh Tùng lỗ hơn 500 triệu đồng. Nhìn những con tôm hùm to tướng được nhóm thu mua cho vào những phuy nước mang đi mà mắt anh buồn rười rượi.

Công sức cả năm trời không những thu được kết quả như ý muốn mà còn làm cho cuộc sống của cả gia đình trở nên bấp bênh. Với số tiền vay mượn ngân hàng là 300 triệu đồng để đầu tư nuôi tôm hằng tháng gia đình phải trả khoảng 4 triệu đồng.

Ðể có được những con tôm nặng trên 1kg bán ra thị trường, người nuôi tôm phải mất từ 10 tháng đến 1 năm mới xuất lồng. Cá biệt có những lồng người nuôi phải tốn cả 1 năm rưỡi để chăm sóc.

Từ những con tôm nhỏ bằng con tép đến những chú tôm to bằng nắm tay là cả một thời gian dài với biết bao là khó nhọc của người dân. Mỗi lồng chỉ có thể thả từ 150-200 con tôm con, và mỗi con có giá khoảng 130 ngàn đồng. Ðến khi trưởng thành, mỗi lồng chỉ còn khoảng 80 con.

Không phải chỉ riêng ở Bình Hưng mà ngay cả ở Bình Ba cũng gặp trường hợp tương tự.

Có những chủ bè dù tôm đã trưởng thành nhưng họ vẫn chưa dám cho xuất lồng vì chờ đến khi tôm lên giá sẽ bán. Cứ mỗi ngày như thế, mỗi bè phải tốn cả hơn 1 triệu tiền mua thức ăn cho tôm.

Anh Quốc là một trong những người như vậy. Anh có 5 lồng thả ngoài biển, dù tôm đã hơn 18 tháng nhưng anh vẫn chưa thể cho xuất lồng vì gắng gượng chờ đợi giá tôm lên. Ðể có tiền cầm cự và trang trải gia đình hằng ngày anh phải đi lặn cho những chủ bè khác trên đảo và thỉnh thoảng còn đi bạn để kiếm thêm thu nhập.

Cùng cảnh ngộ với anh Quốc, anh Tâm một chủ bè cho biết, hằng ngày anh phải tốn khoảng 800 ngàn đồng cho bè tôm của mình. Dù tôm đã trưởng thành nhưng anh vẫn chưa dám kêu thương lái đến mua với hy vọng giá tôm sẽ lên để vớt vát được phần nào số vốn bỏ ra.

Trên đảo Bình Ba có rất nhiều gia đình nuôi tôm hùm khi xuất phải chịu lỗ khoảng 200 triệu đồng. Ðó là con số khá lớn đối với những người mà kinh tế cả năm phải phụ thuộc vào con tôm.

Ðiêu đứng vì Trung Quốc không nhập hàng

Lâu nay, thị trường chủ yếu của người nuôi tôm khu vực Nam Trung bộ từ Bình Ðịnh đến Ninh Thuận chủ yếu xuất sang Trung Quốc theo con đường tiểu ngạch.

Nhưng trong khoảng một năm trở lại tình hình chính trị, quan hệ giữa hai nước có những căng thẳng do những xung đột trên biển Ðông. Ðiều này làm ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường tiêu thụ tôm hùm và người nuôi tôm hùm là nạn nhân đầu tiên cho những thủ đoạn chính trị từ phía chính quyền Trung Quốc. Bằng cách trừng phạt kinh tế, hàng hóa từ Việt Nam hạn chế xuất khẩu sang nước này.

Ngư dân nuôi tôm hùm ở Bình Ba, Bình Hưng trước đây chủ yếu bán cho các đầu nậu thu gom rồi bán cho những người Trung Quốc nuôi tôm hùm trong Vịnh Cam Ranh.

Rất nhiều ngư dân ở Cam Ranh quen nhẵn tên A Giót, A Tỷ là những tay đầu nậu thu mua rồi xuất về Trung Quốc.

Vào tháng 7 vừa rồi, trước chuyến thăm Vịnh Cam Ranh của bộ trưởng quốc phòng Mỹ, tất cả những người Trung Quốc nuôi bè trong vịnh đều bị trục xuất ra khỏi tỉnh Khánh Hòa. Ðiều này đã dẫn đến hàng loạt người nuôi tôm điêu đứng, tôm đến hạn xuất nhưng không có người thu mua. Bên cạnh đó còn làm cho giá tôm giảm đồng loạt, từ 1.6 triệu đồng/kg xuống còn 1 triệu đồng/kg và dần dần có giá như hiện nay.

Theo những người thu mua tôm mà chúng tôi được gặp họ cho biết, do bên Trung Quốc không nhập hàng nên giá tôm rớt thảm hại. Nếu trước đây cứ mỗi chuyến xuất hàng sang Trung Quốc từ khoảng 1 tấn đến 2 tấn thì nay chỉ còn khoảng từ 200kg-300kg.

Người nuôi tôm chẳng biết làm thế nào với việc tôm hùm rớt giá, chính quyền hiện nay cũng chưa có biện pháp hữu hiệu nào để giúp đỡ người dân trong việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ tôm hùm.

Rất nhiều hộ gia đình nuôi tôm hùm đành phải cầm cự cho qua ngày để chờ khi giá tôm hùm lên sẽ bán để vớt được chút vốn liếng đã bỏ ra.