Nguồn đạm mới trong thức ăn thủy sản

Khi ngành nuôi trồng thủy sản tiếp tục phát triển, nhu cầu về thức ăn công thức và protein ngày càng tăng. Tôm và cá nuôi làm thức ăn chăn nuôi là những đối tượng tiêu thụ lớn nhất các loại thức ăn có nguồn gốc từ thủy sản đánh bắt dưới dạng bột cá (FM) và dầu cá.

Tôm thẻ chân trắng
Một giải pháp thay thế như vậy là đạm đơn bào thuộc nhóm thành phần rộng rãi bao gồm các sản phẩm dẫn xuất vi khuẩn, nấm men và vi tảo. Ảnh: globalseafood.org

Mặc dù việc sử dụng bột cá trong thức ăn chăn nuôi thủy sản mang lại nhiều lợi ích nhưng mức độ sử dụng của nó đang giảm do sự biến động về nguồn cung toàn cầu, bất ổn về giá, tiêu chí chất lượng và cũng để đáp ứng các vấn đề bền vững. Việc thay thế bột cá trong thức ăn bằng các nguồn protein thông thường và không thông thường khác nhau là chủ đề chính của một số nghiên cứu. Một giải pháp thay thế như vậy là đạm đơn bào thuộc nhóm thành phần rộng rãi bao gồm các sản phẩm dẫn xuất vi khuẩn, nấm men và vi tảo. 

Đạm đơn bào hay còn gọi là protein đơn bào, tiếng anh là Single-cell protein, viets tắt SCP, là thuật ngữ thường dùng để chỉ phần protein thu được trong sinh khối khô của các tế bào hoặc tổng lượng protein tách chiết được từ môi trường nuôi cấy vi sinh vật (vi sinh vật đơn bào hoặc cá thể dạng sợi), được sử dụng làm nguồn thức ăn cho con người hay nguồn thức ăn chăn nuôi. 

Các protein đơn bào có thành phần protein cao, chiếm 60-80% khối lượng khô của tế bào, ngoài ra chúng còn chứa các chất béo, carbohydrate, axit nucleic, vitamin và chất khoáng. Chúng cũng chứa nhiều các axit amin thiết yếu như lysine và methionine. 

Bột cáProtein đơn bào được tạo ra từ vi khuẩn methylotrophic, được nuôi bằng khí mê-tan. Ảnh: nhachannuoi.vn

SCP có nhiều lợi ích khác nhau so với protein động vật và thực vật ở chỗ:  

Nhu cầu tăng trưởng của nó không phụ thuộc vào mùa hay khí hậu, do đó nó có thể được sản xuất quanh năm.  

SCP có hàm lượng protein cao với phổ axit amin rộng, hàm lượng chất béo thấp và tỷ lệ carbohydrate protein cao hơn so với thức ăn thô xanh.  

Vi sinh vật có tốc độ sinh sản mạnh, khả năng tăng trưởng nhanh. Chỉ trong một thời gian ngắn có thể thu nhận được một khối lượng sinh khối rất lớn; thời gian này được tính bằng giờ, còn ở động vật và thực vật, tính bằng tháng hoặc hàng chục năm. 

Sử dụng các nguồn nguyên liệu chi phí thấp và hiệu suất chuyển hoá cao. Các nguyên liệu thường là phế phẩm, phụ phẩm của các ngành khác như rỉ đường, dịch kiềm sufit, parafin dầu mỏ v..v.. , thậm chí cả nước thải của một quá trình sản xuất nào đó. Hiệu suất chuyển hoá cao: hidrat cacbon được chuyển hoá tới 50%, cacbuahidro tới 100% thành chất khô của tế bào. Như vậy ưu điểm của sản xuất protein đơn bào là có thể phân lập và lựa chọn các chủng vi sinh vật có ích và thích hợp cho các quy trình công nghệ, cho từng nguyên liệu 1 cách tương đối nhanh và dễ dàng, thu được sinh khối lớn. 

Hiện tại có hàng chục nhà sản xuất protein đơn bào (SCP) đang tìm kiếm tham gia vào lĩnh vực thức ăn thủy sản các nước ở Châu Á, Châu Âu và Bắc Mỹ dẫn đầu lĩnh vực này. Dựa vào khí mê-tan làm nguyên liệu hiện đang là tiên tiến nhất để sản xuất nguồn protein này, công ty Methanotrophic hiện đang hoạt động tại các nước bao gồm Trung Quốc, Đan Mạch, Ấn Độ, Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland và Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. 

Thức ăn viênThức ăn cho cá hồi có thành phần protein đơn bào 

Về ứng dụng của sản phẩm cuối cùng, SCP đã được thử nghiệm trong khẩu phần ăn của một loạt các loài thủy sản nuôi, bao gồm cá hồi vân (Oncorhynchus mykiss), Cá hồi Đại Tây Dương (Salmo salar) và tôm chân trắng (Penaeus vannamei). Các nghiên cứu về một methanotroph đã chỉ ra rằng nó có thể tạo ra tới 52% lượng protein cần thiết trong khẩu phần ăn của cá hồi Đại Tây Dương và 38% khẩu phần mà cá hồi vân yêu cầu và  không có tác động bất lợi đến tăng trưởng. Hay protein vi sinh vật cũng đã được thử nghiệm trong chế độ ăn của tôm chân trắng. Nó đã được chứng minh là vượt trội hơn so với tiêu chuẩn thức ăn làm từ bột cá. Protein dựa trên SCP có tiềm năng cung cấp cho ngành nuôi trồng thủy sản một nguyên liệu thức ăn bền vững, có thể tái tạo, có thể bù đắp những thiếu sót nguyên liệu có nguồn gốc thực vật và giảm nhu cầu bột cá trong thức ăn thủy sản và thức ăn chăn nuôi trên cạn. 

Đăng ngày 16/01/2024
Hồng Huyền @hong-huyen
Khoa học

Ảnh hưởng của nhiệt độ lên tỉ lệ giới tính ấu trùng tôm sú

Ở tôm sú, con cái lớn nhanh và có kích thước lớn hơn con đực. Tác động của nhiệt độ có thể làm tăng đáng kể sự biểu hiện của các gen xác định giới tính, giúp cải thiện tỷ lệ giới tính như mong muốn trong đàn.

tôm sú
• 16:28 23/09/2021

Trung Quốc chuyển sang nuôi tôm sú vì giá cao

Người nuôi tôm ở Trung Quốc đang chuyển sang nuôi tôm sú nhiều hơn do giá tốt hơn, theo Chủ tịch Hiệp hội Thủy sản lớn nhất của Trung Quốc.

tôm sú
• 18:44 17/08/2021

Nuôi tôm thâm canh bổ sung thức ăn tươi sống

Thử nghiệm nuôi tôm sú bằng tảo lục sợi (Chaetomorpha sp.) và ốc (Stenothyra sp.) cho thấy cải thiện tăng trưởng, nâng cao năng suất và tăng cường hấp thu, chuyển hóa thức ăn nhân tạo góp phần giảm chi phí sản xuất cho người nuôi.

ốc cho tôm ăn
• 17:12 28/07/2021

Hiệu quả từ nuôi tôm kết hợp thả cá rô phi xử lý nguồn nước

Hiện nay, nuôi tôm kết hợp cá rô phi xử lý nước ở ấp Vĩnh Điền (xã Long Điền Đông, huyện Đông Hải) được xem là mô hình cho hiệu quả kinh tế cao.

Cá rô phi
• 10:23 19/07/2021

Công nghệ Camera dưới nước

Trong nuôi tôm thâm canh, môi trường nước đục khiến người nuôi khó quan sát thực tế đáy ao. Suốt thời gian dài, các quyết định quản lý quan trọng đều phải dựa vào kinh nghiệm hoặc canh nhá thủ công, dẫn đến độ trễ lớn và thiếu tính chính xác.

Ao tôm
• 12:07 29/01/2026

Mắt tôm tít: Cảm hứng chế tạo camera phát hiện ung thư

Không chỉ sở hữu cú đấm trứ danh, loài tôm tít còn mang trên mình hệ thống thị giác phức tạp nhất hành tinh. Chính khả năng nhìn thấy những tín hiệu ánh sáng vô hình của chúng đã gợi mở cho các nhà khoa học chế tạo loại camera phẫu thuật siêu nhỏ, giúp phát hiện tế bào ung thư với độ chính xác cao.

Tôm tít
• 11:22 27/01/2026

Công nghệ giám sát chất lượng thủy sản bán lẻ

Năm 2026, các hệ thống bán lẻ hiện đại thực hiện vai trò giám sát kỹ thuật trực tiếp thông qua việc tích hợp dữ liệu thời gian thực. Sự kết hợp giữa IoT, Blockchain và công nghệ cảm biến đã thiết lập nên các hàng rào kiểm soát khắt khe nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm và khẳng định vị thế của nhà cung cấp trong chuỗi giá trị thủy sản.

Thuỷ sản
• 10:52 26/01/2026

Mô hình CTU-RAS quy mô nông hộ - Giải pháp cho ngành tôm

Nuôi siêu thâm canh tôm thẻ chân trắng đã từng bước khẳng định vị thế trong ngành hàng tôm của Việt Nam, không ngừng gia tăng về diện tích nuôi và sản lượng nuôi.

Tôm
• 08:00 04/11/2025

Vì sao tôm có thể sống gần miệng núi lửa 450°C nhưng lại chết khi bị nấu ở 50°C?

Nghe có vẻ nghịch lý: một số loài tôm biển sâu được phát hiện sống gần miệng núi lửa dưới đáy đại dương – nơi nhiệt độ dòng phun có thể lên tới 450°C. Thế nhưng, nếu thả chúng vào nồi nước 50°C, chúng vẫn chết như bất kỳ loài tôm nào khác. Vậy điều gì đang thực sự xảy ra?

tôm không mắt
• 16:54 17/02/2026

Chủ động phòng bệnh TiLV – bảo vệ đàn cá rô phi ngay từ đầu vụ

Tilapia Lake Virus (TiLV) đang được xem là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với ngành nuôi cá rô phi toàn cầu. Virus này có thể gây tỷ lệ chết lên tới 80–90%, lây lan nhanh và hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

cá rô phi
• 16:54 17/02/2026

6 ông lớn định hình cuộc đua tôm thẻ chân trắng toàn cầu

Ngành tôm thẻ chân trắng (TTCT) thế giới đang bước vào giai đoạn cạnh tranh quyết liệt với sự dẫn dắt của 6 quốc gia chủ lực gồm Ecuador, Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam, Indonesia và Thái Lan. Mỗi nước theo đuổi một chiến lược riêng: có quốc gia tập trung mở rộng sản lượng trong khi nhiều bên lựa chọn nâng cấp giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

tôm
• 16:54 17/02/2026

Đạt FTA với EU, tôm Ấn Độ gia tăng sức ép cạnh tranh lên tôm Việt Nam

Việc Ấn Độ hoàn tất đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với Liên minh châu Âu (EU), cùng lúc được Mỹ điều chỉnh giảm thuế đối ứng,...Những lợi thế mới này giúp tôm Ấn Độ nhanh chóng mở rộng thị phần tại EU, đồng thời đặt ngành tôm Việt Nam trước áp lực cạnh tranh ngày càng rõ nét.

tôm
• 16:54 17/02/2026

Thảo dược tự nhiên trong nuôi trồng thủy sản bà con nên biết

Người nuôi ngày càng quan tâm đến giải pháp an toàn và bền vững, các loại thảo dược tự nhiên đang được ứng dụng nhiều hơn trong chăm sóc và phòng bệnh cho tôm. Không chỉ dễ tìm, những nguyên liệu này còn giúp cải thiện sức khỏe tôm và môi trường ao nuôi một cách tự nhiên.

thảo dược nuôi tôm
• 16:54 17/02/2026
Some text some message..