Nguy cơ Đồng bằng sông Cửu Long biến mất khỏi Trái đất

Theo các nghiên cứu quốc tế, ĐBSCL, đồng bằng sông Nile, đồng bằng Ganges (Bangladesh) là 3 đồng bằng chịu tác động mạnh nhất của nước biển dâng. Trong đó ĐBSCL sẽ là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Nguy cơ Đồng bằng sông Cửu Long biến mất khỏi Trái đất
Đập thuỷ điện trên sông Mekong, đoạn chảy qua Trung Quốc.

Nếu mực nước dâng cao 2 m cuối thế kỷ này, khu vực ĐBSCL sẽ mất đi gần 1/2 diện tích đất liền, thậm chí trong vòng 100 năm nữa, ĐBSCL có thể biến mất khỏi bề mặt Trái đất.

Tại Diễn đàn Mekong về Nước, Năng Lượng và Lương thực (GMF) 2017 vừa diễn ra tại Myanmar, các chuyên gia, học giả uy tín đến từ nhiều quốc gia, tổ chức quốc tế đã chỉ ra tình hình nghiêm trọng và đề xuất những giải pháp cấp bách để bảo vệ sinh thái, môi trường tại vùng hạ lưu sông Mekong, cũng như sinh kế của hàng triệu người dân tại khu vực này.

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), vùng hạ lưu sông Mekong vốn hiền hòa, ít mưa bão, là nơi cư trú của hơn 20 triệu người dân, là vùng sản xuất nông nghiệp chủ lực của Việt Nam. Tuy nhiên, ĐBSCL đang phải đối phó với nhiều thách thức, đe dọa tới sự phát triển và sự tồn vong của khu vực này.

ĐBSCL bị thu hẹp, nguy cơ biến mất

Theo GS Đào Trọng Tứ, Trung tâm tư vấn phát triển bền vững tài nguyên nước và thích nghi với biển đối khí hậu  (CEWAREC), những tháng đầu năm 2016, ĐBSCL đã chứng kiến những tác động nghiêm trọng do lưu lượng dòng chảy giảm mạnh, thấp nhất trong vòng 90 năm.

Hiện tượng xâm nhập mặn đã xuất hiện và diễn ra hết sức phức tạp, hầu hết các cửa sông mặn xâm nhập sâu 50-70 km ảnh hưởng tới gần 40% diện tích ĐBSCL, gần 200.000 ha lúa và vườn cây ăn trái bị thiệt hại, 155.000 hộ dân thiếu nước sinh hoạt.

Không chỉ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các đợt hạn hán, xâm nhập mặn vùng ĐBSCL của Việt Nam cũng đang phải đối mặt với tình trạng nước biển dâng. Hiện tại, mỗi ngày vùng ĐBSCL đang mất diện tích tương đương 1,4 sân bóng đá.

Theo các nghiên cứu quốc tế, ĐBSCL, đồng bằng sông Nile, đồng bằng Ganges (Bangladesh) là 3 đồng bằng chịu tác động mạnh nhất của nước biển dâng. Trong đó ĐBSCL sẽ là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nếu mực nước dâng cao 2 m cuối thế kỷ này, khu vực ĐBSCL sẽ mất đi gần 1/2 diện tích đất liền, thậm chí trong vòng 100 năm nữa, ĐBSCL có thể biến mất khỏi bề mặt Trái đất.

Nghiên cứu, đánh giá về tình trạng trên, giới khoa học đã chỉ ra 2 nguyên nhân chính. Một là, quá trình biến đổi khí hậu đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ trên toàn cầu. Hai là, ảnh hưởng của việc khai thác tài nguyên nước trên thượng nguồn châu thổ sông Mekong.

Về việc khai thác tài nguyên nước trên thượng nguồn, giới chuyên môn đã chỉ ra hai hoạt động chính góp phần làm nghiêm trọng tình hình tại vùng ĐBSCL. Đó là việc xây dựng đập thủy điện trên lưu vực sông Mekong và các dự án chuyển nước sông Mekong sang lưu vực sông khác.

Số liệu thống kê cho thấy 144 đập thủy điện đã, đang triển khai xây dựng hoặc đưa vào vận hành, trong đó có những đập thủy điện lớn được xây dựng trên dòng chính của sông Mekong. Những đập này sau khi hoàn thành sẽ gây tác động mạnh đến dòng chảy, chế độ lũ, phù sa bùn cát, dinh dưỡng, biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn, từ đó tác động đến nhiều lĩnh vực có liên quan như thủy sản, đa dạng sinh học, giao thông thủy, nông nghiệp, sinh kế và kinh tế.

Thêm vào đó, những bất cập trong việc vận hành các thủy điện trên sông Mekong càng làm trầm trọng hơn các tác động tiêu cực của thủy điện trên dòng chính sông Mekong, đặc biệt là việc thiếu chia sẻ thông tin về vận hành, số liệu dòng chảy, thời gian tích nước, xả lũ…

Trong khi đó, các dự án “nắn dòng, chuyển nước” sông Mekong cũng đang được các nước thượng nguồn tích cực triển khai. Cụ thể, Trung Quốc có kế hoạch đào một kênh dẫn nước từ sông Lan Thương (phần sông Mekong chảy trên lãnh thổ Trung Quốc) vào sông Dương Tử. Thái Lan được cho là đang triển khai xây dựng các hồ chứa và vận hành các máy bơm công suất lớn để lấy nước từ sông Mekong nhằm giải quyết tình trạng hạn hán và phục vụ phát triển nông nghiệp tại khu vực Đông Bắc nước này với tổng kinh phí gần 2 tỷ USD…

Đồng bằng sông Cửu Long, ĐBSCL, nước biển dâng, biến đổi khí hậu, Trung Quốc, sông Mekong, biến mất khỏi trái đất

Bơi thuyền trên sông Mekong.

3 nguy cơ, 4 giải pháp

Báo cáo Đánh giá môi trường Tiểu vùng sông Mekong của Trung tâm Quản lý môi trường quốc tế (ICEM) nêu rõ, các dự án thủy điện trên dòng chính và các dự án chuyển nước sông Mekong sẽ gây tổn thất lớn về kinh tế, đặt ra nhiều nguy cơ tiềm tàng. Cụ thể:

-Giảm lưu lượng nước trong mùa khô; kết hợp ảnh hưởng biến đổi khí hậu, nước biển dâng cao làm gia tăng xâm nhập mặn, ảnh hưởng đến nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, nhất là khu vực ĐBSCL.

-Giảm lượng phù sa bồi đắp cho đồng bằng từ 26 triệu tấn/năm hiện nay xuống 7 triệu tấn/năm; gia tăng hiện tượng xói lở bờ sông; triệt tiêu cơ hội mở rộng lãnh thổ tại đồng bằng sông Cửu Long.

-Thủy sản biển, nước ngọt, nuôi trồng bị ảnh hưởng với ước tính tổn thất từ 500 triệu USD đến 1 tỷ USD/năm; sinh kế của 14 triệu nông ngư dân chủ yếu dựa vào nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.

Nhằm xây dựng cơ chế và tìm ra các giải pháp hiệu quả cho việc quản lý, chia sẻ và sử dụng nguồn nước sông Mekong, tại diễn đàn GMF 2017 TS. Marcel Marchand, Viện Deltares, Hà Lan và TS. Gregory Thomas, Chủ tịch Viện Di sản thiên nhiên Mỹ đã đưa ra một số giải pháp.

- Đổi mới cách thức quản lý, sử dụng nguồn nước. Mọi hoạt động phát triển kinh tế - xã hội phải dựa trên khả năng thực tế của nguồn nước, cân bằng nước, phù hợp với các xu thế diễn biến nguồn nước trong tương lai.

- Các khâu từ thiết kế đến quản lý vận hành nhà máy thủy điện ở thượng lưu cần phải xem xét hạn chế tối đa các mặt tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái ở vùng hạ lưu, đặc biệt là vùng đồng bằng châu thổ Mekong.

- Tăng cường công tác quan trắc và theo dõi việc sử dụng nguồn nước trên toàn lưu vực. Các số liệu quan trắc cần được chia sẻ cho các quốc gia trong lưu vực.

- Xây dựng cơ sở pháp lý của hợp tác quốc tế thông qua Ủy ban sông Mekong và các tổ chức quốc tế trong việc bảo đảm khai thác sử dụng công bằng hợp lý nguồn nước chung của 6 quốc gia trên lưu vực sông và bảo đảm sử dụng nước ở bất kỳ một quốc gia nào cũng không được gây thiệt hại đáng kể cho các quốc gia khác theo Công ước về Luật sử dụng các nguồn nước liên quốc gia cho mục đích phi giao thông thủy và thông lệ quốc tế.

Báo Dân Việt
Đăng ngày 30/10/2017
Minh Long

Giải thích hiện tượng tôm thường trốn dưới đáy khi trời mưa

Trời mưa mang lại nhiều lợi ích cho môi trường và đời sống con người, nhưng với người nuôi tôm, mưa lại là một hiện tượng thiên nhiên đầy thách thức. Một trong những hành vi thường thấy là tôm thường trốn dưới đáy ao khi trời mưa.

Tôm thẻ chân trắng
• 09:56 17/06/2024

Bộ sách về ngành thủy sản, thú y, chăn nuôi Việt Nam

Chiều ngày 7/6, Bộ NN&PTNT tổ chức giới thiệu ba cuốn sách đặc san về các lĩnh vực quan trọng của ngành nông nghiệp. Đó là cuốn đặc sản Toàn cảnh ngành Chăn nuôi Việt Nam; Toàn cảnh ngành Thú y Việt Nam; Toàn cảnh ngành Thủy sản Việt Nam.

Sách
• 10:36 13/06/2024

Tăng cường hiệu quả ao nuôi với vôi và Zeolite

Vôi và Zeolite là hai loại hóa chất phổ biến thường được sử dụng trong nuôi trồng thủy sản, nhờ tác dụng hiệu quả của Zeolite trong việc hấp thụ các kim loại, khí độc trong ao và sự cải thiện độ pH, độ kiềm ao nuôi của vôi. Liệu việc sử dụng kết hợp vôi và zeolite có mang đến lợi ích đáng kể hơn?

Zeolite
• 10:41 12/06/2024

Nuôi tổng hợp các loài thủy sản dưới tán cây ngập mặn kết hợp phát triển du lịch

Trong những năm gần đây, Bình Định tập trung chuyển giao các mô hình nuôi trồng thủy sản thân thiện với môi trường, hạn chế sử dụng kháng sinh, tạo ra sản phẩm sạch, an toàn cho người tiêu dùng.

Tôm sú
• 13:54 11/06/2024

Nhân rộng mô hình nuôi thương phẩm tôm thẻ chân trắng ứng dụng công nghệ Semi-Biofloc

Trong vài năm trở lại đây, nuôi tôm ứng dụng công nghệ Semi – Biofloc tại tỉnh Bình Định được áp dụng ngày càng rộng rãi trong các hộ dân. Đây là công nghệ nuôi tôm thương phẩm giúp giảm được dịch bệnh, tiết kiệm được chi phí sản xuất, kiểm soát tốt dư lượng kháng sinh trong con tôm thương phẩm, giúp nâng cao được giá thành sản phẩm và thu nhập tăng hơn đáng kể so với trước đây.

Ao nuôi
• 23:03 17/06/2024

Thực khuẩn thể kiểm soát lây nhiễm Aeromonas Hydrophila trên cá

Thể thực khuẩn ngày càng được sử dụng làm tác nhân kiểm soát sinh học chống lại vi khuẩn gây bệnh. Một báo cáo phân lập được thực khuẩn thể Akh-2 từ đảo Geoje, Hàn Quốc kiểm soát bệnh nhiễm trùng máu do vi khuẩn Aeromonas hydrophila.

Cá
• 23:03 17/06/2024

Men vi sinh cho ao nuôi tôm quảng canh

Nuôi tôm quảng canh là một phương pháp nuôi tôm phổ biến ở Việt Nam, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên, việc quản lý chất lượng nước và môi trường trong ao nuôi luôn là thách thức lớn đối với người nuôi tôm. Trong bối cảnh này, men vi sinh đã trở thành một giải pháp hữu hiệu giúp cải thiện chất lượng nước, nâng cao sức khỏe tôm và tăng năng suất.

Men vi sinh
• 23:03 17/06/2024

Giải thích hiện tượng tôm thường trốn dưới đáy khi trời mưa

Trời mưa mang lại nhiều lợi ích cho môi trường và đời sống con người, nhưng với người nuôi tôm, mưa lại là một hiện tượng thiên nhiên đầy thách thức. Một trong những hành vi thường thấy là tôm thường trốn dưới đáy ao khi trời mưa.

Tôm thẻ chân trắng
• 23:03 17/06/2024

Gỡ khó trong đăng ký tàu cá và cấp giấy chứng nhận đối tượng nuôi thủy sản chủ lực

Sáng ngày 14.6, UBND huyện Tuy Phước tổ chức họp bàn các giải pháp khắc phục những tồn tại, khó khăn trong đăng ký tàu thuyền và cấp giấy chứng nhận nuôi thủy sản chủ lực trên địa bàn huyện.

Cuộc họp
• 23:03 17/06/2024
Some text some message..