Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến năng suất nuôi thủy sản tại vùng ven biển Việt Nam

Biến đổi khí hậu đang ngày càng ảnh hưởng mạnh đến ngành nuôi trồng thủy sản ven biển Việt Nam, gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lớn, hạn hán kéo dài, xâm nhập mặn và nhiệt độ nước biển tăng cao trong năm 2023-2024. Những tác động này không chỉ làm suy giảm năng suất và sản lượng thủy sản, mà còn đe dọa sinh kế và an ninh kinh tế của người dân ven biển.

Nuôi trồng thủy sản
Các biến động khí hậu gần đây và tác động của chúng lên ngành thủy sản

Các biểu hiện khí hậu bất thường ảnh hưởng đến nuôi trồng thủy sản 

Nhiều cơn bão và áp thấp nhiệt đới 

Năm 2023-2024 chứng kiến sự gia tăng về cả tần suất lẫn cường độ của các cơn bão và áp thấp nhiệt đới tại Việt Nam. Cơn bão Yagi đã gây thiệt hại lớn cho ngành nông nghiệp, làm hư hỏng hoặc cuốn trôi hơn 1.500 lồng bè nuôi trồng thủy sản tại các tỉnh miền Bắc như Quảng Ninh và Hải Phòng. Thiệt hại đối với ngư dân có thể lên đến hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến thu nhập và sinh kế của họ. 

Nhiệt độ nước biển tăng cao 

Nhiệt độ nước biển đã tăng lên khoảng 1,5 độ C so với mức trung bình trước đây. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng nước, làm suy giảm sức đề kháng của các loài thủy sản, khiến chúng dễ mắc bệnh. Nhiệt độ tăng cũng tạo điều kiện cho các hiện tượng như "thủy triều đỏ" xảy ra, gây ra cái chết hàng loạt cho nhiều loài cá và động vật biển khác. 

Xâm nhập mặn sớm và sâu hơn 

Xâm nhập mặn ngày càng sớm và sâu vào nội địa đã làm tăng độ mặn trong nước, gây tổn thương cho các loài thủy sản không thích nghi với môi trường mặn. Tình trạng này gây khó khăn cho các vùng nuôi nước ngọt và nước lợ, đẩy nhiều hộ nuôi vào tình trạng khốn đốn. 

Biến đổi lượng mưa và hạn hán kéo dài 

Sự biến đổi trong lượng mưa cùng với tình trạng hạn hán kéo dài đã tác động tiêu cực đến nguồn nước ngọt, làm suy giảm khả năng duy trì môi trường nuôi thủy sản. Mất cân bằng sinh thái dẫn đến chất lượng sống của các loài tôm, cá, và hải sản khác cũng bị ảnh hưởng. 

Tác động đến năng suất và sản lượng nuôi trồng thủy sản ven biển 

Suy giảm năng suất 

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), năng suất thủy sản đã giảm mạnh do tác động từ biến đổi khí hậu. Mặc dù ngành nuôi trồng thủy sản đã đạt doanh thu xuất khẩu khoảng 6,25 tỷ đô la, mục tiêu 9,5 tỷ đô la đặt ra cho năm 2024 đang trở nên xa vời. Sự tăng trưởng không ổn định và các yếu tố môi trường bất lợi khiến người nuôi gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì sản xuất. 

Thiệt hại về năng suất và sản lượng dẫn đến những khó khăn về kinh tế cho người nuôi

Gia tăng dịch bệnh 

Sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ và độ mặn đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự bùng phát của dịch bệnh trong các ao nuôi tôm, cá. Dịch bệnh không chỉ làm giảm sản lượng mà còn làm tăng chi phí chăm sóc và điều trị, dẫn đến thiệt hại kinh tế lớn cho người nuôi. 

Ảnh hưởng đến chuỗi thức ăn tự nhiên 

Các biến đổi khí hậu đã làm suy giảm sinh vật phù du, nguồn thức ăn chủ yếu cho nhiều loài thủy sản. Điều này ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và phát triển của các loài thủy sản, khiến sản lượng giảm. 

Thiệt hại kinh tế 

Thiệt hại về năng suất và sản lượng dẫn đến những khó khăn về kinh tế cho người nuôi. Họ phải đối mặt với việc tăng chi phí sản xuất do giá thức ăn nuôi trồng thủy sản gia tăng từ 1,3 đô la lên 1,45 đô la một kg. Tình trạng này không chỉ làm giảm lợi nhuận mà còn đe dọa sinh kế của hàng triệu người dân ven biển. 

Thực trạng và thách thức người nuôi thủy sản ven biển đang đối mặt (2023-2024) 

Khó khăn duy trì môi trường nuôi và công nghệ 

Mỗi khi thời tiết thay đổi, họ buộc phải điều chỉnh quy trình nuôi trồng, điều này không chỉ tốn kém mà còn gây thêm áp lực lên sản xuất.  

Thêm vào đó, phần lớn các cơ sở nuôi trồng tại Việt Nam là quy mô nhỏ lẻ, không có đủ nguồn lực tài chính và công nghệ để áp dụng các biện pháp giảm thiểu tác động của khí hậu. Việc đầu tư vào các hệ thống điều chỉnh môi trường và kiểm soát chất lượng nước vẫn là một thách thức lớn, đặc biệt là với những hộ gia đình hoặc các doanh nghiệp nhỏ chưa có khả năng tiếp cận công nghệ cao.  

Khó khăn trong việc tìm nguồn giống chất lượng 

Biến đổi khí hậu làm suy giảm môi trường tự nhiên của các loài giống. Các vùng cung cấp giống bị ảnh hưởng, dẫn đến chất lượng giống thủy sản kém đi, ảnh hưởng đến sản lượng và năng suất của các vụ nuôi tiếp theo. 

Đăng ngày 05/11/2024
Phan Tấn Đạt @phan-tan-dat
Môi trường

Lâm Đồng: Hơn 10 tấn cá chết bất thường, thiệt hại 800 triệu

Theo ghi nhận của cơ quan chức năng, có hơn 10 tấn cá nuôi của một hộ dân tại phường 3 Bảo Lộc (Lâm Đồng) chết chưa rõ nguyên nhân, thiệt hại ước tính khoảng 800 triệu đồng.

Ao nuôi cá
• 09:49 14/10/2025

Thừa Thiên - Huế: Đầm phá ô nhiễm, dân kêu trời

Hàng ngàn hộ dân ở 33 xã, phường, thị trấn sống dựa vào đầm phá Tam Giang - Cầu Hai (tỉnh Thừa Thiên - Huế), đang khốn khổ vì nguồn nước ô nhiễm nghiêm trọng.

Ô nhiễm đầm phá ở Thừa Thiên - Huế
• 14:32 14/03/2023

Sản xuất xà phòng từ chất nhầy ốc sên

Một con ốc sên sẽ tạo ra khoảng 2g chất nhờn. Để sản xuất 15 thanh xà phòng trọng lượng 100g, anh Desrocher ở thị trấn Wahagnies, miền Bắc nước Pháp cần khoảng 40 con ốc sên. Ảnh: Reuters

Xà phòng từ ốc sên
• 10:17 09/02/2023

Yên Bái: Thả hơn 30 nghìn cá giống xuống hồ Thác Bà trong ngày ông Công, ông Táo

Ngày 14/1, huyện Yên Bình (Yên Bái) đã tổ chức thả cá bổ sung nguồn lợi thủy sản hồ Thác Bà năm 2023 gắn với phong tục thả cá chép ngày 23 tháng Chạp.

Thả cá
• 12:02 19/01/2023

Methylmercury tích lũy trong cá như thế nào?

Nhiều khuyến cáo y tế cho rằng nên hạn chế tiêu thụ một số loài cá vì chúng tích tụ hàm lượng thủy ngân cao. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở việc “cá có thủy ngân”, mà ở câu hỏi sâu hơn: thủy ngân độc trong cá hình thành như thế nào và bắt nguồn từ đâu?

thủy ngân trong cá
• 15:00 21/02/2026

Giải pháp giảm ô nhiễm từ ao nuôi cá tra thâm canh

Nuôi cá tra thâm canh đang mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, đi kèm với hiệu quả kinh tế là nguy cơ ô nhiễm môi trường nước ao nuôi, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cá và môi trường xung quanh.

Cho cá ăn
• 11:57 30/01/2026

Đừng để trắng tay sau một cơn mưa đêm: Hiệu ứng domino dưới đáy ao

Cơn mưa đêm dồn dập không chỉ làm thay đổi thời tiết mà còn kích hoạt một chuỗi tử thần dưới đáy ao. Nếu không hành động quyết liệt trong vài giờ đầu, người nuôi tôm rất dễ rơi vào cảnh trắng tay do sự sụp đổ dây chuyền của hệ thống hóa lý và sinh học môi trường.

Mưa ao tôm
• 11:16 27/01/2026

Quy định mới về động vật, sản phẩm động vật thủy sản thuộc diện phải kiểm dịch, miễn kiểm dịch

Ngày 13/01/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 03/2026/TT-BNNMT quy định về kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật thủy sản, trong đó nêu rõ danh mục các đối tượng thuộc diện phải kiểm dịch và được miễn kiểm dịch.

Thủy sản
• 09:00 22/01/2026

Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 – Kết nối toàn diện chuỗi giá trị, thúc đẩy tương lai ngành thủy sản bền vững

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành thủy sản Việt Nam, với tổng sản lượng đạt gần 10 triệu tấn và kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,3 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng bền vững giai đoạn 2026. Các sản phẩm chủ lực như tôm và cá tra tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt xuất khẩu, trong khi nuôi biển và đa dạng hóa đối tượng nuôi từng bước mở rộng nguồn cung và gia tăng giá trị chuỗi sản xuất.

• 16:58 20/02/2026

1.852 container tôm Indonesia quay lại thị trường Mỹ sau bê bối nhiễm phóng xạ

Sau nhiều tháng gián đoạn vì sự cố nhiễm chất phóng xạ trong một số lô hàng, xuất khẩu tôm của Indonesia sang Mỹ đã chính thức nối lại, với 1.852 container được thông quan trong giai đoạn từ cuối tháng 10/2025 đến đầu tháng 2/2026.

tôm đông lạnh
• 16:58 20/02/2026

Chuẩn hóa phương pháp xác định thủy ngân hữu cơ trong thủy sản

Việc ban hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14443:2025 về xác định hàm lượng thủy ngân hữu cơ trong thủy sản không chỉ là một bước điều chỉnh kỹ thuật, mà phản ánh yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm trong bối cảnh xuất khẩu thủy sản Việt Nam phụ thuộc lớn vào các thị trường khó tính.

cá
• 16:58 20/02/2026

Khác biệt giữa ao tôm lót bạt và ao nuôi tôm truyền thống: Nên chọn mô hình nào?

Trong bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nuôi ngày càng gia tăng, mô hình ao tôm lót bạt đang dần thay thế ao đất truyền thống tại nhiều vùng nuôi trọng điểm. Tuy nhiên, việc lựa chọn không chỉ phụ thuộc vào xu hướng mà còn liên quan đến điều kiện kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng quản lý của người nuôi.

ao nuôi
• 16:58 20/02/2026

Những thực phẩm không nên ăn cùng hải sản để tránh rối loạn tiêu hóa

Hải sản giàu đạm, khoáng chất và vi lượng thiết yếu như kẽm, sắt, canxi… Tuy nhiên, không phải thực phẩm nào cũng phù hợp khi kết hợp cùng tôm, cua, cá, mực. Một số sự kết hợp tưởng như vô hại có thể gây khó tiêu, rối loạn tiêu hóa, thậm chí tăng nguy cơ ngộ độc nếu sử dụng không đúng cách.

hải sản
• 16:58 20/02/2026
Some text some message..