Nhân giống thành công cá chình, cá trê đặc hữu ở đảo Ngọc

Nông dân đang thu hoạch cá.

Cá chình suối được mô tả là loài cá có đầu nhỏ, mặt lưng hơi cong, mặt bụng thẳng, cặp lỗ mũi trước dạng ống, mắt nhỏ hình o vanl, xương chẩm ngắn và hơi tròn, thóp trán ngắn có hình dạng gần giống “chiếc giày”, môi có nếp gấp và nhiều thịt, cơ thể hình ống, dạng chình và trở nên dẹt đứng ở phần cuống đuôi, da cá trơn láng, vây lưng dài, thân có màu nâu đậm ở phần lưng, nhạt dần về phần bụng… sống ở những suối có dòng nước chảy nhẹ, ẩn mình trong hang ốc nhỏ dưới các gốc cây chết ở các bưng trong rừng.

Với một số đặc điểm riêng, cá trê suối Phú Quốc khác biệt với các loài cá hiện có trên thế giới cũng như ở các vùng khác trên đất nước ta như cá trê đen, cá trê trắng, cá trê vàng, cá trê xám, cá trê đuôi vẹo niêu và cá trê đuôi vẹo cata. Nhận thấy đây là cá quí và có nguy cơ tuyệt chủng, thạc sĩ Đặng Khánh Hồng, phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông- Khuyến ngư Kiên Giang đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, thử nghiệm sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá trê suối ở đảo Phú Quốc”.

Nhóm nghiên cứu đã trao đổi với tiến sĩ Heok Hee Ng, một nhà Ngư loại học đang công tác tại Viện bảo tàng Raffles về nghiên cứu đa dạng sinh học của ĐH Quốc gia Singapore về cá chình suối Phú Quốc. Tiến sĩ Hee Ng đã khuyến khích nhóm nghiên cứu công bố cá trê Phú Quốc là loài chưa được mô tả của thế giới. Nhóm nghiên cứu đã gửi mẫu cá trê Phú Quốc đến Viện bảo tàng Raffles và mời tiến sĩ Hee Ng cùng tham gia công bố đây là loài mới của thế giới.  Sau khi bài báo khoa học về cá trê Phú Quốc được công bố trên tạp chí chuyên ngành Zootaxa, cá chình suối đã chính thức có tên là Clarias gracilentus Ng, Dang & Nguyen, 2011.

“Là một loài đặc hữu, số lượng ít. Mấy năm trở về trước, người dân sống ở ven các dòng suối chỉ quen khai thác, chưa biết nuôi thương phẩm nên số lượng cá ngày càng cạn kiệt và có nguy cơ bị tuyệt chủng. Từ khi cá trê suối Phú Quốc được nhân giống thành công và được công nhận là một loài mới của thế giới thì người dân ở đây bắt tay vào phát triển nghề nuôi thủy sản mới vừa mang tính chất bảo tồn nguồn lợi tự nhiên vừa phát triển kinh tế gia đình” – Thạc sĩ Đặng Khánh Hồng, phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông- Khuyến ngư Kiên Giang cho biết. Với 30-40 con/kg, cá bố mẹ được thả với  mật độ 2 con/m² trong diện tích 100m² tại hộ ông Lê Văn Năm đã cho sản lượng thu hoạch từ 89,10-96kg/ao. “Nuôi cá chình suối Phú Quốc trước đây người dân chưa từng nghĩ đến, khi được cán bộ khuyến nông vận động thực hiện mô hình nuôi cá chình suối, tôi cũng băn khoăn lắm không biết có nuôi thành công không nên chỉ nuôi một ao nhỏ 100m2.

Đến nay, tôi thấy nuôi cá chình suối cũng đơn giản, chi phí đầu vào không cao,  năng suất và giá thành cao nên trong thời gian tới tôi sẽ mở rộng diện tích ao nuôi” – ông Năm chia sẻ.  “Nuôi cá trê suối là hướng đi mới của gia đình tôi hiện nay bởi là loài cá quý có giá trị kinh tế cao được thị trường ưa chuộng” – chị Đoàn Thị Nhị ngụ tại ấp Gành Gió, xã Dương Tơ chia sẻ. “Thị trường hiện nay rất khan hiếm nguồn cá trê suối nên rất thu hút người dân nuôi cá bởi tỉ lệ sống của cá rất cao cho sản lượng thu hoạch từ 90-100kg/ao, trọng lượng cá đạt trung bình 550gr/con. Cá thương phẩm với giá 120.000đ/kg ở địa phương, 200.000đ ở trong Rạch Giá, cá giống có giá từ 160.000đ-200.000đ đã đem lại lợi nhuận trung bình 11.174.000đ/ao nuôi nên cả huyện hiện nay có trên dưới 50 hộ nuôi và sẽ còn tăng nữa trong tương lai” – ông Trần Hữu Trí, ấp Suối Lớn, xã Dương Tơ hào hứng cho biết về tiềm năng phát triển của nghề mới.

Cá trê suối Phú Quốc chất lượng thịt ngon, thị trường đang có nhu cầu ngày càng tăng. “Cá chình suối làm nhiều món như nấu canh chua, nấu mẻ, nướng cuốn bánh tráng, hấp hèm… thịt thơm ngon, hơi dai, chắc thịt… là một trong những món ăn “đinh” của gia đình mỗi khi có khách quý và một số nhà hàng, khách sạn ở Phú Quốc cũng như Rạch Giá. Đến Phú Quốc mà không được thưởng thức các món ăn được làm từ cá chình suối được xem như chưa đến Phú Quốc”  -Tiến sĩ Nguyễn Xuân Niệm, phó Giám đốc Sở Khoa học Công nghệ Kiên Giang, nhận định.

Việc sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá trê suối Phú Quốc đã mở ra hướng chăn nuôi mới vừa bảo vệ nguồn lợi tự nhiên đặc hữu, vừa cung cấp các món ăn đặc trưng từ cá chình suối quảng bá du khách, đáp ứng được nhu cầu của thị trường, từng bước giúp người dân xứ đảo phát triển sản xuất vươn lên làm giàu.