Nuôi tôm bền vững với vấn đề sử dụng thức ăn

Một nghiên cứu cho biết, trong nuôi tôm có đến 94% tác động môi trường đến từ nguyên liệu thô chế biến thức ăn. Nên hệ thống nuôi tôm bền vững hướng đến không phát thải ròng (Net Zero) đang tập trung giải quyết vấn đề sử dụng thức ăn, thay đổi những thói quen theo kinh nghiệm và quan niệm không còn phù hợp.

Tôm thẻ
Nhiều nghiên cứu đã chú trọng xem xét hàm lượng đạm trong thức ăn tôm thẻ thương phẩm

Quan tâm toàn bộ vòng đời sản phẩm

Hệ thống nuôi tôm hiện tại không bền vững bởi làm ra mỗi ký tôm đã phát thải bình quân hơn 10 kg CO2. Trong đó, nguyên liệu thô được sử dụng làm thức ăn là nguyên nhân chính gây ra khí thải, chiếm đến 94% tác động xấu cho môi trường.

Nhiều nghiên cứu cũng cho biết, hệ thống nuôi tôm bền vững có thể đạt được Net Zero khi quan tâm toàn bộ vòng đời (chuỗi giá trị) sản phẩm thức ăn. Cụ thể là, thay đổi thành phần chế biến thức ăn có hàm lượng carbon thấp hơn, giảm ảnh hưởng từ việc thay đổi mục đích sử dụng đất và nhà cung cấp thức ăn cam kết sản phẩm giảm phát thải.

Phía người nuôi tôm, để giảm tác động lên môi trường cần biết rõ: Nguyên liệu làm thức ăn được sản xuất/trồng trọt ở đâu, ảnh hưởng đến môi trường như thế nào? Các dữ liệu tác động đến môi trường được minh bạch trong toàn bộ vòng đời sản phẩm, cả cách thức đối phó với giá nguyên liệu thô khi biến động mạnh.

Nhá tômNuôi tôm đang yêu cầu thay đổi những thói quen theo kinh nghiệm và quan niệm không còn phù hợp

Trong hành trình đến với cam kết Net Zero, hệ thống nuôi tôm của Việt Nam đã có một số doanh nghiệp nghiên cứu và hành động đạt được kết quả đáng khích lệ. Các doanh nghiệp chứng minh hiệu quả của việc quan tâm toàn bộ vòng đời sản phẩm, chứ không phải chỉ một số giai đoạn. Vòng đời sản phẩm thức ăn có 7 giai đoạn:

1. Sản xuất nguyên liệu;

2. Vận chuyển nguyên liệu;

3. Sản xuất thức ăn;

4. Đóng gói;

5. Vận chuyển thức ăn;

6. Sử dụng thức ăn và thời hạn sử dụng;

7. Vận chuyển tôm đến khách hàng cuối cùng.

Nghiên cứu cho hay, khí phát thải từ thực vật chiếm 62% lượng CO2; từ biển chiếm 20% lượng CO2; từ sản xuất chiếm 9% lượng CO2; còn lại từ công thức thức ăn, hoạt động kinh doanh. Từ đó, để giảm khí phát thải cần lựa chọn nhà cung cấp và xuất xứ nguyên liệu, chỉ sử dụng chẳng hạn đậu nành có chứng nhận không phá rừng; giảm nguyên liệu từ biển, và chỉ sử dụng nguyên liệu của thành viên chương trình cải thiện nghề cá.

Việc sản xuất, ưu tiên lựa chọn sản phẩm của năng lượng xanh, giảm nhựa, có chứng nhận ASC. Xem xét công thức thức ăn để ưu tiên sử dụng sản phẩm Optiline formulation, các nguyên liệu mới. Còn từ hoạt động kinh doanh để lựa chọn, trồng rừng ngập mặn và các mô hình SUCCESS, Shrimp Tech Vietnam. 

Tóm lại, quan tâm toàn bộ vòng đời sản phẩm là cần nhiều hơn các dữ liệu sơ cấp của kinh nghiệm và quan niệm cũ không còn phù hợp. Tư duy vòng đời sản phẩm là phương pháp tiếp cận đa tác động nhằm xây dựng hệ thống nuôi tôm bền vững.

Tối ưu hóa chi phí thức ăn

Trong mục tiêu giảm phát thải đã đặt ra vấn đề giảm nguyên liệu từ biển, tăng nguyên liệu thực vật có chứng chỉ. Một câu hỏi đặt ra, vậy có đảm bảo hàm lượng đạm hay không và hàm lượng đạm trong thức ăn cho tôm bao nhiêu là thích hợp? Một số nghiên cứu cho con tôm đã tập trung vào đánh giá mức độ tối đa của từng nguyên liệu khác nhau trong khẩu phần; Xác định khả năng tiêu hóa của từng loại nguyên liệu khác nhau; Xác định mức dinh dưỡng tối ưu của các chất dinh dưỡng thiết yếu.

Những nghiên cứu thức ăn cho tôm từ 2016 đã bắt đầu giảm bột cá, điều chỉnh các chất dinh dưỡng thiết yếu; xem xét năng suất tương đương thức ăn tiêu chuẩn; Thử nghiệm độ ngon miệng của nhiều nguyên liệu thay thế khác nhau. Và đảm bảo chất lượng thức ăn khi loại bỏ bột cá trong công thức.

Từ năm 2019, nghiên cứu hành vi/đặc tính của tôm; Năm 2020 sử dụng thức ăn không bột cá; Năm 2021 sử dụng thức ăn không bột cá và không dầu cá. Đi kèm, nguyên liệu yêu cầu có giấy chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế. Những nghiên cứu diễn ra trong bối cảnh thiếu hụt nguyên liệu biển, biến động giá nguyên liệu biển càng cho thấy tình hình cấp thiết của vấn đề.

Thức ăn có độ đạm quá cao, có thể tạo ra những điều kiện khó khăn hơn trong ao nuôi tôm. Ảnh minh họa

Các nghiên cứu đã chú trọng xem xét hàm lượng đạm trong thức ăn tôm thẻ thương phẩm; các quốc gia trên thế giới thường đảm bảo hàm lượng đạm từ 30-35%; còn ở Việt Nam cao nhất đến 38%. Vậy hàm lượng dinh dưỡng tối ưu là bao nhiêu? Bởi vì, hàm lượng dinh dưỡng tối ưu được cung cấp trong thức ăn, vật nuôi sẽ hoạt động hiệu quả hơn; đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng tối ưu thì hiệu quả dinh dưỡng cũng được tối đa hóa. Còn ngược lại, thiếu hay thừa đều không có lợi.

Một số nghiên cứu cho biết, không có sự khác biệt nhiều về năng suất nuôi khi thức ăn có hàm lượng đạm trên 30%, nhưng lại có ảnh hưởng tới chất lượng nước. Thức ăn có độ đạm quá cao, có thể tạo ra những điều kiện khó khăn hơn trong ao nuôi tôm. 

Chẳng hạn, nghiên cứu của Skretting Vietnam qua thử nghiệm 4 hồ nuôi tôm thẻ chân trắng trong 8 tuần với con giống có trọng lượng 4g. Từng hồ cho tôm ăn khẩu phần khác nhau: Thức ăn ở hồ đối chứng có hàm lượng đạm 38%, hồ thứ 2 bột cá thấp nhưng hàm lượng đạm vẫn 38%, hồ thứ 3 bột cá thấp với hàm lượng đạm 36%, hồ thứ 4 bột cá rất thấp với hàm lượng đạm 36%.

Kết quả, tỷ lệ sống đều trên 80% cho mọi khẩu phần; Không có sự khác biệt đáng kể về FCR và tốc độ tăng trưởng giữa các nghiệm thức ăn. Tuy nhiên, khi sử dụng thức ăn có tỷ lệ đạm thấp hơn thì chi phi thấp hơn, nhất là giảm bột cá rất thấp cũng giảm được nhiều lượng phát thải. Nghiên cứu bước đầu khẳng định, chỉ cần duy trì nguồn đạm tối ưu sẽ tối ưu hóa năng suất với chi phí sản xuất hiệu quả, đảm bảo hệ thống nuôi bền vững.

Đăng ngày 06/06/2024
Sáu Nghệ @sau-nghe

Bàn thảo nuôi biển đa canh tổng hợp theo điều kiện ngư dân

Ngày 28/6/2024 tại thành phố Rạch Giá, Bộ NN&PTNT cùng UBND tỉnh Kiên Giang tổ chức hội thảo giải pháp phát triển nuôi biển đã nhấn mạnh việc nuôi bằng lồng hiện đại, đa canh tổng hợp và phát triển du lịch theo điều kiện của ngư dân.

Nuôi lồng bè
• 10:11 02/07/2024

Cà Mau lập khu bảo tồn biển ở 3 cụm đảo Hòn Khoai, Hòn Chuối và Hòn Đá Bạc

Ngày 18/6/2024, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau ký Quyết định số 1206/QĐ-UBND về việc phê duyệt thành lập Khu bảo tồn biển tỉnh Cà Mau rộng 27.000 ha, tập trung ở vùng biển quanh 3 cụm đảo: Hòn Khoai, Hòn Chuối và Hòn Đá Bạc.

Hòn Khoai
• 10:59 01/07/2024

Hiện trạng chế biến phế phụ phẩm tôm ở nước ta

Sau bài “Sử dụng phế phụ phẩm thủy sản trên thế giới và nước ta” trên Tép Bạc phản ánh thực trạng thiếu thông tin về lĩnh vực này ở nước ta, Cục Chất lượng Chế biến và Phát triển thị trường cho hay, đã tổ chức điều tra ngành tôm nước lợ và cá tra, vừa có kết quả. Hiện trạng thu gom, bảo quản, vận chuyển và chế biến phế phụ phẩm tôm ở nước ta như sau.

Phế phẩm tôm
• 09:00 21/06/2024

Giải pháp chẩn đoán nhanh bệnh tôm

Nuôi tôm gặp khó khăn lớn là chưa xác định được nguyên nhân chính gây bùng phát dịch bệnh (con giống, môi trường hay thời tiết?) nên việc chẩn đoán nhanh bệnh tôm đang là con đường hạn chế thiệt hại. Một số cơ quan nghiên cứu, doanh nghiệp đã đưa ra giải pháp chẩn đoán nhanh bệnh tôm được người nuôi áp dụng.

Tôm
• 08:00 16/06/2024

Ulvan có tác dụng như thế nào với tôm thẻ chân trắng

Ulvan, một polysaccharide sunfat có trong thành tế bào của rong xanh thuộc chi Ulvale, có liên quan chặt chẽ với sự phát triển của tảo ở vùng nước ven biển và đầm phá đang trải qua quá trình phú dưỡng (Fletcher, 1996).

Tôm thẻ chân trắng
• 01:23 16/07/2024

Thuốc gây mê hóa học và thuốc gây mê tự nhiên cho cá

Khi nhu cầu gây mê trong ngành thủy sản ngày càng cao thì thuốc mê cho cá, tôm ngày càng đa dạng, đa dạng từ nguồn gốc xuất xứ đến thương hiệu sản phẩm, từ đối tượng sử dụng đến hiệu quả thực tế, từ thành phần hóa học đến thành phần tự nhiên.

Thuốc gây mê cho cá tôm
• 01:23 16/07/2024

Đột phá kinh tế từ lợi ích mô hình nuôi cua trong hệ thống xử lý nước tuần hoàn

Nuôi cua đã từ lâu là một ngành kinh tế quan trọng trong lĩnh vực thủy sản, mang lại thu nhập ổn định cho nhiều hộ gia đình ven biển. Tuy nhiên, việc nuôi cua truyền thống đối mặt với nhiều thách thức, từ vấn đề ô nhiễm môi trường đến dịch bệnh và chi phí cao. Giải pháp nuôi cua trong hệ thống xử lý nước tuần hoàn đã xuất hiện như một bước tiến quan trọng, không chỉ giúp cải thiện năng suất mà còn bảo vệ môi trường và tăng hiệu quả kinh tế.

Cua biển
• 01:23 16/07/2024

Độ pH thấp kèm khí độc cao gây ảnh hưởng gì đến tôm

Ở ao nuôi tôm, môi trường nước đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe và sự phát triển của tôm. Hai yếu tố quan trọng trong môi trường nước cần được chú ý đặc biệt là pH và khí độc. Khi pH thấp kèm theo nồng độ khí độc cao, môi trường nước trở nên cực kỳ có hại cho tôm, gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng.

Nhá tôm
• 01:23 16/07/2024

Thay đổi mô hình nuôi tôm để đáp ứng với thời cuộc

Việc áp dụng các công nghệ hiện đại trong nuôi tôm thẻ chân trắng và tôm sú đang mang lại nhiều lợi ích. Những hệ thống tuần hoàn khép kín giúp kiểm soát môi trường nuôi tốt hơn, giảm thiểu ô nhiễm và rủi ro.

Ao tôm
• 01:23 16/07/2024
Some text some message..