Ô nhiễm môi trường vùng ven biển ở Quảng Ngãi

Đến các khu dân cư ven biển xã Bình Châu, huyện Bình Sơn những ngày cuối tháng 5, chúng tôi chứng kiến khối lượng lớn rác thải vương vãi trên bờ, dưới nước. Nơi gần khu vực bờ kè, thôn Định Tân, có những ụ rác bốc mùi hôi thối, ảnh hưởng đời sống, sinh hoạt của hàng trăm hộ dân. Ông Nguyễn Minh Hùng, người dân trong vùng, bức xúc: "Hằng ngày bà con phải chịu ảnh hưởng rất lớn về tình trạng ô nhiễm môi trường. Nơi đây đất chật, người đông, lại không có bãi tập kết rác thải, đành vứt rác bừa bãi, khi thủy triều lên, rác tấp vào ven biển hàng tấn mỗi ngày".

Phó Chủ tịch UBND xã Bình Châu Nguyễn Thanh Hùng cho biết: Ô nhiễm môi trường biển hiện nay xuất phát từ chính nếp sống, tập quán sinh hoạt của người dân. Tình trạng đổ rác thải, xả nước thải bừa bãi cộng với việc ồ ạt khai thác rong mơ đang gây ra những hệ lụy khôn lường đối với hệ sinh thái biển, đe dọa sự phát triển bền vững kinh tế biển. Chúng tôi thường xuyên tuyên truyền, vận động bà con không xả nước thải, rác thải bừa bãi ra biển, nhưng hiệu quả đem lại không như mong muốn. Cũng như vùng biển Bình Châu, người dân ở các xã Nghĩa An, Tịnh Kỳ, Tịnh Khê (TP Quảng Ngãi) và xã Bình Thạnh (huyện Bình Sơn) đang chịu cảnh dở khóc, dở cười, bởi rác thải tràn lan ven biển. Tại vùng biển Đức Phong (huyện Mộ Đức), người nuôi tôm lấy nguồn nước từ biển và nguồn nước ngọt từ các giếng khoan ven bờ cho vào hồ. Sau thu hoạch, họ làm vệ sinh hồ nuôi và xả chất thải, nước thải trực tiếp ra biển.

Rời xã Đức Phong, chúng tôi đến cảng cá Sa Huỳnh, tàu cập cảng liên tục trút xuống nhiều rác thải, cặn dầu và các chất tẩy rửa... Dọc khu du lịch, bãi tắm Mỹ Khê, Khe Hai, Sa Huỳnh, hàng trăm nhà hàng mọc lên, lượng lớn rác thải, nước thải cũng xả ra biển hằng ngày. Một bãi rác chạy dài hàng cây số, mùi hôi thối đến ngạt thở... Chưa kể, vùng ven biển này có hơn hai nghìn hộ dân sinh sống, vứt rác, xả nước thải trực tiếp ra biển, làm cho môi trường biển bị ô nhiễm nặng.

Huyện đảo Lý Sơn hiện nay đang phát triển nhanh ngành thủy sản và thu hút lượng khách du lịch, tham quan ngày càng đông, nhưng cơ sở hạ tầng còn yếu. Nhất là hệ thống xử lý nước thải, rác thải chưa có cho nên vấn đề ô nhiễm môi trường hiện đang trong tình trạng báo động. Phó Chủ tịch UBND huyện Lý Sơn Phạm Thị Hương cho biết: Gần đây, đảo chú trọng phát triển lĩnh vực du lịch, dịch vụ, nhưng vấn đề vệ sinh, môi trường chưa được xử lý triệt để, gây ảnh hưởng du khách. Một bộ phận người dân trên đảo vứt rác bừa bãi, ít nhất mỗi ngày họ đổ xuống biển khoảng 10 tấn rác thải. Trong khi đó, đội thu gom rác chỉ hoạt động "cầm chừng" quanh các khu dân cư ở xã An Vĩnh, còn ở xã An Hải chủ yếu do người dân tự chôn lấp. Hiện tại, bãi chôn lấp tạm thời chỉ rộng khoảng 1.000 m 2 , nằm sát biển và đang quá tải cho nên ngày nắng thì công nhân tranh thủ đốt, ngày mưa thì dùng xe xúc đào chôn lấp để tiết kiệm diện tích. Trong khi đó, nhà máy xử lý chất thải rắn được Bộ Tài nguyên và Môi trường đầu tư thí điểm ở huyện đảo Lý Sơn với công suất hơn 15 tấn rác/ngày đêm, sau hơn năm tháng vận hành chạy thử vẫn chưa thể hoạt động.

Tại vùng ven biển xã Bình Đông (huyện Bình Sơn), hơn 400 hộ dân ở gần Nhà máy ximăng Đại Việt đang phải sống trong cảnh tiếng ồn và bụi. Còn tại khu công nghiệp Quảng Phú (TP Quảng Ngãi), nhiều nhà máy chế biến hải sản thường xuyên xả nước thải ra ngoài khu dân cư, gây ảnh hưởng sinh hoạt, sức khỏe của hàng trăm hộ dân. Hiện, người dân liên tục kiến nghị và cản trở hoạt động của nhà máy, trong khi đó, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng còn lúng túng, chưa có biện pháp giải quyết đến nơi đến chốn.

Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi Lê Mỹ Liên cho biết: Để nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường ven biển, Sở đang xây dựng đề án quản lý tổng hợp đới bờ, khảo sát thực trạng chung và xây dựng các giải pháp mang tính lâu dài, tham mưu cho UBND tỉnh Quảng Ngãi từng bước bố trí nguồn kinh phí triển khai thực hiện. Trước mắt, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng và khuyến khích các địa phương thực hiện xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường.

Thiết nghĩ, để bảo vệ môi trường sống, môi trường biển, các doanh nghiệp sớm đề ra giải pháp đồng bộ đầu tư xây dựng nhà máy với xử lý môi trường. Sở Xây dựng phải quy hoạch điểm xây dựng bãi đổ rác. Hoàn thiện công trình nhà máy xử lý rác thải ở huyện Lý Sơn sớm đưa vào hoạt động. Tỉnh hỗ trợ kinh phí cho các địa phương thành lập đội thu gom rác thải, tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra và có biện pháp xử lý kịp thời các cơ sở, điểm nóng thường xảy ra ô nhiễm môi trường. Xử phạt nghiêm minh các nhà máy, xí nghiệp gây ô nhiễm môi trường... Có như vậy, mới bảo đảm phát triển kinh tế biển bền vững và nâng cao đời sống nhân dân.