Sản phẩm phụ của quá trình phân hủy chất hữu cơ và bài tiết của tôm

Bà con có biết rằng quá trình phân hủy chất hữu cơ và bài tiết của tôm có thể ảnh hưởng lớn đến môi trường nuôi tôm của bà con không? Những sản phẩm phụ như Ammonia, Nitrite và Phosphate không chỉ làm thay đổi chất lượng nước mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của tôm. Để bà con hiểu rõ hơn về những yếu tố này và các giải pháp hiệu quả để quản lý chúng.

Tôm thẻ
Tôm thẻ chân trắng. Ảnh: Sưu tầm

Trong bài viết này, Tép Bạc sẽ phân tích các vấn đề xoay quanh sản phẩm phụ của quá trình phân hủy chất hữu cơ và bài tiết của tôm. Hãy cùng khám phá để bảo vệ ao nuôi tôm của bà con và đạt được kết quả nuôi tôm tốt nhất! 

Giới thiệu về quá trình phân hủy chất hữu cơ và bài tiết của tôm 

Trong hệ thống nuôi tôm, quá trình phân hủy chất hữu cơ và bài tiết của tôm đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng của môi trường nước. Chất hữu cơ chủ yếu từ thức ăn thừa, phân tôm và các chất thải khác sẽ trải qua một chu trình phân hủy để chuyển hóa thành các sản phẩm khác. Quá trình này bắt đầu khi các vi sinh vật trong ao nuôi tiêu hóa thức ăn thừa và phân tôm, biến chúng thành những hợp chất đơn giản hơn. Các chất hữu cơ phức tạp như protein trong thức ăn thừa được vi khuẩn phân hủy thành các sản phẩm như Ammonia, Nitrite và Nitrate.  

Bên cạnh đó, tôm cũng bài tiết một phần chất thải của chúng vào môi trường nước, góp phần vào chu trình này. Những sản phẩm phụ từ sự phân hủy và bài tiết này có thể ảnh hưởng sâu rộng đến chất lượng nước và sức khỏe của tôm. 

Các sản phẩm phụ từ quá trình phân hủy và bài tiết của tôm 

Ammonia (NH3

Ammonia là một trong những sản phẩm phụ chính của quá trình phân hủy chất hữu cơ trong ao nuôi tôm. Ammonia được hình thành từ sự phân hủy protein trong thức ăn thừa và phân tôm. Khi mức Ammonia trong nước cao, nó có thể gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe của tôm. Ammonia trong nước có thể làm tăng độ pH, dẫn đến tình trạng kiềm hóa môi trường nước. Điều này không chỉ làm giảm sức đề kháng của tôm mà còn có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng như ngộ độc Ammonia. Tôm khi bị ngộ độc Ammonia có thể xuất hiện các triệu chứng như thở nhanh, bỏ ăn và phát triển chậm.  

Để quản lý Ammonia, người nuôi tôm cần thực hiện các biện pháp như thay nước định kỳ, sử dụng hệ thống lọc sinh học và điều chỉnh chế độ ăn uống của tôm để giảm lượng thức ăn thừa. 

Mỗi ngày ao nuôi điều diễn ra quá trình phân hủy các chất thải. Ảnh: Tép Bạc

Nitrite (NO2

Sau khi Ammonia được chuyển hóa thành Nitrite bởi vi khuẩn Nitrosomonas, Nitrite trở thành một sản phẩm trung gian quan trọng trong chu trình Nitrogen. Nitrite là một chất độc hại có thể gây ra tình trạng thiếu oxy cho tôm và làm tổn thương hệ tuần hoàn của chúng. Khi mức Nitrite cao, nó sẽ cản trở khả năng mang oxy của hemoglobin trong máu tôm, dẫn đến tình trạng cá tôm bị sốc oxy. Để kiểm soát mức Nitrite, người nuôi cần duy trì hệ thống lọc sinh học ổn định, kiểm soát lượng thức ăn và đảm bảo hệ vi sinh vật trong ao hoạt động hiệu quả. 

Nitrate (NO3)

Nitrate là sản phẩm cuối cùng của quá trình chuyển hóa từ Ammonia qua Nitrite. Mặc dù Nitrate ít độc hại hơn so với Ammonia và Nitrite, nhưng nồng độ cao của Nitrate vẫn có thể gây ra các vấn đề như tăng trưởng tảo và sự phát triển của tảo hại trong ao nuôi. Tảo phát triển quá mức có thể dẫn đến hiện tượng cạn kiệt oxy vào ban đêm và làm giảm chất lượng nước. Việc kiểm soát Nitrate thường bao gồm việc thay nước định kỳ và duy trì hệ thống lọc sinh học hiệu quả để giữ cho nồng độ Nitrate ở mức thấp. 

Phosphate (PO4

Phosphate xuất phát từ các nguồn như phân bón, thức ăn thừa và chất thải của tôm. Khi nồng độ Phosphate trong nước cao, nó có thể dẫn đến sự phát triển quá mức của tảo, đặc biệt là tảo xanh và tảo lam. Tảo xanh phát triển mạnh có thể làm giảm chất lượng nước và gây ra hiện tượng nở hoa tảo, làm cạn kiệt oxy trong nước và ảnh hưởng đến sức khỏe của tôm. Các biện pháp để kiểm soát Phosphate bao gồm giảm lượng thức ăn dư thừa, sử dụng chế phẩm sinh học để phân hủy Phosphate và điều chỉnh liều lượng phân bón. 

Ảnh hưởng của các sản phẩm phụ đến chất lượng nước và sức khỏe của tôm 

Các sản phẩm phụ từ quá trình phân hủy chất hữu cơ và bài tiết của tôm có thể gây ra nhiều vấn đề cho hệ sinh thái ao nuôi. Ammonia, Nitrite và Nitrate đều có thể làm thay đổi các chỉ số nước như pH, độ kiềm và độ trong của nước. Ammonia có thể làm tăng độ pH, trong khi Nitrite và Nitrate có thể dẫn đến sự thay đổi lớn trong môi trường nước. Bên cạnh đó, các sản phẩm phụ này cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của tôm, gây ra các triệu chứng như thở gấp, bỏ ăn và tăng nguy cơ mắc bệnh. Hiểu rõ các ảnh hưởng này giúp người nuôi tôm có những biện pháp phòng ngừa và xử lý kịp thời để duy trì chất lượng nước và sức khỏe của tôm. 

Vỏ tôm thẻTôm thẻ lột xác mỗi ngày để tăng trưởng về kích cỡ. Ảnh: Tép Bạc

Giải pháp quản lý các sản phẩm phụ trong hệ thống nuôi tôm 

Để quản lý hiệu quả các sản phẩm phụ từ quá trình phân hủy chất hữu cơ và bài tiết của tôm, người nuôi cần áp dụng một số biện pháp quan trọng. Đối với Ammonia, Nitrite và Nitrate, việc thay nước định kỳ và duy trì hệ thống lọc sinh học là những phương pháp hiệu quả nhất. Các hệ thống lọc sinh học như lọc vi sinh và lọc vật lý giúp loại bỏ Ammonia và Nitrite, đồng thời giảm thiểu Nitrate trong nước.  

Đối với Phosphate, việc kiểm soát nguồn gốc của Phosphate, sử dụng chế phẩm sinh học và giảm lượng thức ăn dư thừa là những giải pháp quan trọng. Sử dụng các công nghệ mới và thiết bị hiện đại như hệ thống xử lý nước tuần hoàn và thiết bị đo lường chất lượng nước cũng là những cách hiệu quả để quản lý chất lượng nước và sản phẩm phụ trong nuôi tôm. 

Đăng ngày 18/07/2024
Phan Tấn Đạt @phan-tan-dat
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

Khác biệt giữa ao tôm lót bạt và ao nuôi tôm truyền thống: Nên chọn mô hình nào?

Trong bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nuôi ngày càng gia tăng, mô hình ao tôm lót bạt đang dần thay thế ao đất truyền thống tại nhiều vùng nuôi trọng điểm. Tuy nhiên, việc lựa chọn không chỉ phụ thuộc vào xu hướng mà còn liên quan đến điều kiện kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng quản lý của người nuôi.

ao nuôi
• 14:30 16/02/2026

Nguyên nhân nước ao biến động mạnh sau khi thả giống

Một trong những thách thức lớn nhất trong nuôi tôm là hiện tượng nước ao biến động mạnh ngay sau khi thả giống. Đây là giai đoạn nhạy cảm, khi hệ đệm yếu, độ kiềm thấp và nguồn nước chưa xử lý triệt để dễ khiến môi trường mất ổn định, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tỷ lệ sống của tôm.

ao tôm
• 12:00 14/02/2026

Đầu tư công nghệ nuôi tôm: Bắt đầu từ đâu khi vốn còn hạn hẹp?

Trong bối cảnh chi phí đầu vào ngày càng tăng, dịch bệnh phức tạp và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, công nghệ được xem là chìa khóa để nâng cao hiệu quả nuôi tôm. Tuy nhiên, với nhiều hộ nuôi quy mô vừa và nhỏ, câu hỏi lớn nhất vẫn là: nên bắt đầu từ đâu khi nguồn vốn còn hạn chế?

Ao nuôi tôm
• 00:00 13/02/2026

Vì sao nhiều ao nuôi không thành công trong tháng đầu?

Không ít vụ nuôi tôm phải kết thúc sớm chỉ sau vài tuần vì tôm ăn kém, chết rải rác hoặc môi trường nước mất ổn định. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân không nằm ở con giống mà xuất phát từ khâu chuẩn bị ao và xây dựng nền môi trường ban đầu chưa đạt yêu cầu.

Ao nuôi tôm
• 12:53 12/02/2026

Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 – Kết nối toàn diện chuỗi giá trị, thúc đẩy tương lai ngành thủy sản bền vững

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành thủy sản Việt Nam, với tổng sản lượng đạt gần 10 triệu tấn và kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,3 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng bền vững giai đoạn 2026. Các sản phẩm chủ lực như tôm và cá tra tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt xuất khẩu, trong khi nuôi biển và đa dạng hóa đối tượng nuôi từng bước mở rộng nguồn cung và gia tăng giá trị chuỗi sản xuất.

• 12:45 18/02/2026

1.852 container tôm Indonesia quay lại thị trường Mỹ sau bê bối nhiễm phóng xạ

Sau nhiều tháng gián đoạn vì sự cố nhiễm chất phóng xạ trong một số lô hàng, xuất khẩu tôm của Indonesia sang Mỹ đã chính thức nối lại, với 1.852 container được thông quan trong giai đoạn từ cuối tháng 10/2025 đến đầu tháng 2/2026.

tôm đông lạnh
• 12:45 18/02/2026

Chuẩn hóa phương pháp xác định thủy ngân hữu cơ trong thủy sản

Việc ban hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14443:2025 về xác định hàm lượng thủy ngân hữu cơ trong thủy sản không chỉ là một bước điều chỉnh kỹ thuật, mà phản ánh yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm trong bối cảnh xuất khẩu thủy sản Việt Nam phụ thuộc lớn vào các thị trường khó tính.

cá
• 12:45 18/02/2026

Khác biệt giữa ao tôm lót bạt và ao nuôi tôm truyền thống: Nên chọn mô hình nào?

Trong bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nuôi ngày càng gia tăng, mô hình ao tôm lót bạt đang dần thay thế ao đất truyền thống tại nhiều vùng nuôi trọng điểm. Tuy nhiên, việc lựa chọn không chỉ phụ thuộc vào xu hướng mà còn liên quan đến điều kiện kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng quản lý của người nuôi.

ao nuôi
• 12:45 18/02/2026

Những thực phẩm không nên ăn cùng hải sản để tránh rối loạn tiêu hóa

Hải sản giàu đạm, khoáng chất và vi lượng thiết yếu như kẽm, sắt, canxi… Tuy nhiên, không phải thực phẩm nào cũng phù hợp khi kết hợp cùng tôm, cua, cá, mực. Một số sự kết hợp tưởng như vô hại có thể gây khó tiêu, rối loạn tiêu hóa, thậm chí tăng nguy cơ ngộ độc nếu sử dụng không đúng cách.

hải sản
• 12:45 18/02/2026
Some text some message..