Ứng dụng công nghệ trong khai thác thủy sản

Thời gian qua, trong mối quan hệ hữu nghị giữa nhân dân Nhật Bản và Việt Nam, thể hiện qua nhiều hoạt động phối hợp, trong đó có việc phối hợp thực hiện dự án chuyển giao công nghệ, ngư cụ của Nhật để khai thác, tiêu thụ nội địa và xuất khẩu cá ngừ đại dương của tỉnh Bình Định . Trong khuôn khổ dự án này, đại diện cơ quan hợp tác quốc tế JICA đã hỗ trợ 25 bộ thiết bị khai thác cá ngừ đại dương gồm máy thu câu và máy tạo xung Tuna Shocker cho ngư dân tỉnh Bình Định. Sau thời gian sử dụng cho thấy những bộ thiết bị này đem lại hiệu quả cao so với phương pháp  khai thác cá ngừ đại dương truyền thống, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng hiệu quả hoạt động khai thác, tăng kim ngạch xuất khẩu cá ngừ đại dương, cải thiện đời sống bà con ngư dân.  

Tuy nhiên, tỉnh Bình Định chỉ có 25 tàu cá nhận được bộ thiết bị hỗ trợ trong khuôn khổ dự án, trong khi đó số lượng tàu cá khai thác cá ngừ đại dương rất đông mà bộ thiết bị của Nhật lại khá đắt ( 50 triệu/bộ) nên ngư dân không thể tự trang bị được. Đứng trước nhu cầu cao của ngư dân và được sự gợi ý của Hiệp hội Điện - Cơ  Bình Định, trên công nghệ tương tự, ông Hùng đã nghiên cứu, thiết kế và chế tạo thành công bộ thiết bị gây tê đánh bắt cá ngừ đại dương đáp ứng nhu cầu của ngư dân và đặc biệt giá rẻ hơn nhiều. 

Bộ thiết bị tiện lợi và đa năng  

Chia sẻ về thiết bị này, ông Hùng có 38 năm trong nghề điện cơ, điện lạnh tâm đắc nói “Bộ thiết bị gồm bộ điện áp dòng điện xoay chiều vào 220 V ra 50 V, bộ tạo xung, hộp cung ứng điện, công tắc điều khiển, hệ thống đèn và chuông báo, hệ thống dây dẫn và thiết bị tiếp cận cá. Khi cá mắc câu được kéo lên gần thuyền khoảng 25 - 35m, vòng xung điện làm bằng nòng inox được đưa xuống theo dây câu và khi vòng xung điện chạm vào mỏm đầu cá, ngư dân lập tức bấm nút công tắc điện, giữ trong khoảng 3 - 5 giây đến lúc cá bị ngất thì ngắt nguồn điện. Kết quả, cá được “ru ngủ” ngay dưới nước và được bắt lên rất nhẹ nhàng. Sản phẩm này góp phần làm tăng năng suất đánh bắt, giảm thiểu số lượng cá bị thất thoát sau khi mắc câu, giảm được thời gian của một chuyến đi khơi...

Bộ dây điện dài khoảng 25-35 m cùng vòng tạo xung điện làm bằng nòng inox có khóa đóng mở để có thể dễ dàng đưa xuống theo dây câu gây tê cá ngừ sau khi cá dính câu. Ảnh: Nguyễn Văn Nầyy

Từ năm 2017 đến nay, tôi đã cung cấp cho các tàu câu cá ngừ đại dương Bình Định khoảng 400 bộ thiết bị. Giá một bộ thiết bị là 10 triệu đồng rẻ hơn rất nhiều so với thiết bị của Nhật. Đặc biệt bộ thiết của tôi có chức năng ba trong một: thứ nhất để gây tê cá ngừ ( chức năng chính), thứ 2 nó có thể trở thành máy hàn điện 200 A để sửa chửa các thiết bị trên tàu cá bị hư hỏng; thứ 3 khi cần thiết thì nó được dùng như một máy biến áp 28 V để sạc cho ắc quy tàu cá khi bình ắc quy tàu cá bị cạn nên rất tiện lợi cho ngư dân khi sử dụng”.  

Tăng hiệu quả đánh bắt, giảm công lao động 

Ông Nguyễn Văn Nầy chủ tàu cá BĐ-98686-TS có chiều dài 16 m, đã áp dụng bộ thiết bị gây tê cá ngừ này từ cách đây 5,6 năm cho biết bộ thiết bị này của Ông Hùng sản xuất khá tốt, từ khi dùng đến nay chưa phải sửa chữa gì.Thường thời gian đánh bắt của tàu ông kéo dài từ 15-20 ngày, bình quân câu được 20 con/chuyến biển với sản lượng khoảng 800kg, với giá hiện nay 120.000 đồng/kg, thu về khoảng 96 triệu đồng. 

Ngư dân Nguyễn Văn Nầy với bộ điện áp dòng điện xoay chiều. Ảnh: Nguyễn Văn Nầy

Cũng theo ngư dân Nguyễn Văn Nầy, từ khi có bộ thiết bị này thì đánh bắt hiệu quả hơn, lâu nay câu cá ngừ theo truyền thống thì mất từ 20-30 phút mới đưa được cá lên tàu. Trong khi, câu cá ngừ bằng thiết bị gây tê chỉ mất chừng 10 phút. Thấy hiệu quả nên hiện nay bà con ngư dân chuyển sang làm nghề câu cá ngừ đại dương cũng khá nhiều. 

Phù hợp với định hướng phát triển của tỉnh 

Bình Định là tỉnh có năng lực, thế mạnh về khai thác hải sản xa bờ đặc biệt là khai thác cá ngừ đại dương. Trong khi nguồn lợi thủy sản ngày càng cạn kiệt, thì việc áp dụng khoa học công nghệ trong khai thác cá ngừ đại dương giúp cho ngư dân an tâm vươn khơi bám biển. 

Theo Chi cục Thủy sản Bình Định, toàn tỉnh với 3.243 tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên tham gia hoạt động khai thác xa bờ, trong đó gần một nửa hành nghề khai thác cá ngừ đại dương (1.450 tàu cá được cấp phép hoạt động khai thác nghề câu cá ngừ đại dương) với tổng sản lượng khai thác cá ngừ đại dương trong những năm gần đây ước đạt hơn 12.000 tấn/năm (chiếm hơn 50% sản lượng cá ngừ khai thác cả nước). Hiện cá ngừ đại dương cũng là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của tỉnh.  

Cá ngừ đại dương từ các tàu cá được chuyển về cơ sở thu mua tại phường Tam Quan Bắc, sau đó được chất lên xe đi về các Công ty Chế biến Thủy sản trong và ngoài tỉnh. Ảnh: CCTSBĐ

Tỉnh Bình Định đang đẩy mạnh khai thác hải sản xa bờ, giảm khai thác ven bờ hủy hoại nguồn lợi thủy sản, chuyển một bộ phận lao động khai thác hải sản ven bờ sang hoạt động các ngành nghề khác như du lịch, nuôi trồng thủy sản, trong đó chuyến đổi mạnh sang nghề lưới vây và  nghề câu cá ngừ đại dương. Tỉnh đã tập trung khuyến khích các lực lượng đánh bắt xa bờ tổ chức hợp tác và hỗ trợ, phối hợp nhau trong khai thác trên biển. Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập được 723 tổ đội đoàn kết với 2.878 tàu cá. Ngoài ra, đã thành lập được 01 Nghiệp đoàn nghề cá tại xã Tam Quan Bắc với 141 tàu câu cá ngừ đại dương tham gia”.