Xuất khẩu tôm 2023, thách thức và cơ hội 2024

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) phân tích tình hình xuất khẩu tôm năm 2023 (nhấn mạnh vào 5 thị trường chính) đang đặt ra những thách thức và cơ hội cho năm 2024.

Tôm thẻ
Ngành tôm Việt Nam vẫn có nhiều cơ hội phát triển

Xuất khẩu năm 2023 với 5 thị trường chính

Tại cuộc họp về ngành tôm ở tỉnh Bạc Liêu hôm 23/2/2024, kim ngạch xuất khẩu năm 2023 theo Cục Thủy sản là 3,45 tỷ USD; còn theo VASEP là 3,39 tỷ USD, giảm 21,5% so với năm 2022. Số liệu của VASEP, kim ngạch xuất khẩu tôm thẻ chân trắng hơn 1,5 tỷ USD, giảm 20,5 %; tôm sú hơn 460 triệu USD, giảm 19,8%; tôm khác 414 triệu USD, giảm 28,3%.

Cũng theo VASEP, năm 2023 xuất khẩu tôm sang 100 thị trường, giảm so với 102 thị trường năm 2022. Trong đó, tôm tươi đông lạnh (HS03) chiếm 62%; tôm GTGT (HS16) chiếm 38%, giảm so với năm 2022. Xuất khẩu vào các thị trường chính đều giảm từ đầu năm 2023, bình quân giảm 5 – 45%, nhưng từ tháng 9 có dấu hiệu phục hồi. Bên cạnh, một số thị trường có tăng trưởng là Australia, Canada, Bỉ, Đài Loan, tăng từ 1 – 54%. Xuất khẩu tôm vào 5 thị trường chính như sau:

1/Mỹ là thị trường lớn nhất của tôm Việt Nam, chiếm 20% tổng kim ngạch; giảm mạnh đầu năm và từ tháng 7 thì tăng trưởng liên tục 2 con số đưa đến kết quả phục hồi tích cực. Sản phẩm, gần 60% tôm chế biến, hơn 40% tôm đông lạnh, đặc biệt tôm sú đông lạnh tăng 10%. Về loại tôm, 86,2% tôm thẻ chân trắng, 9,4% tôm sú, còn lại tôm khác. Việt Nam là nguồn cung tôm thứ 4, sau Ecuador, Ấn Độ và Indonesia.

2/Trung Quốc là thị trường lớn thứ 2 của tôm Việt Nam, chiếm 18% tổng kim ngạch. Thị trường này có nhu cầu lớn nhưng phải cạnh tranh với nhiều nước. Sản phẩm, có 97% tôm đông lạnh. Trung Quốc ưa chuộng tôm sú nên tôm sú chiếm gần 25%, đặc biệt tôm sú sống. Giá mua tương đối thấp so với các thị trường khác.

Kim ngạch xuất khẩu

Kim ngạch xuất khẩu tôm năm 2023. Ảnh: Tép Bạc

3/Nhật Bản là thị trường lớn thứ 3 của tôm Việt Nam, chiếm 15% tổng kim ngạch, và tôm Việt Nam đang chiếm thị phần lớn nhất. Tỷ lệ sản phẩm chế biến sâu chiếm đến 44%, chỉ sau Mỹ. Về loại tôm, có 65% tôm thẻ chân trắng, 18% tôm sú, còn lại tôm khác. Giá mua bình quân tương đối cao và ổn định.

4/EU là thị trường lớn thứ 4 của tôm Việt Nam, chiếm hơn 12% tổng kim ngạch. Năm 2023 tăng nhu cầu đối với tôm giá rẻ, kích thước nhỏ. Sản phẩm, có 42% tôm chế biến sâu, 58% tôm đông lạnh các loại. Về loại tôm, 80% tôm thẻ chân trắng, 13% tôm sú, còn lại tôm khác. Giá trị xuất khẩu các loại tôm đều giảm 2 con số, từ đầu tháng 9 có dấu hiệu tăng nhẹ.

5/Hàn Quốc đứng thứ 5, chiếm 10% tổng kim ngạch. Thị trường này bị ảnh hưởng lạm phát, tiền mất giá, tồn kho nhiều nên nhu cầu giảm, thanh toán chậm. Vướng qui định về “hạn ngạch”. Sản phẩm tôm chế biến sâu chiếm 39%, còn lại đông lạnh. Tỷ lệ tôm sú thấp, chỉ có 3,5%, tôm thẻ chân trắng chiếm 85%, còn lại tôm khác. Cũng như ở Nhật Bản, tôm Việt Nam đang chiếm thị phần lớn nhất, hơn 46%.

Thách thức và cơ hội 

Theo VASEP, năm 2023 đi qua để lại nhiều thách thức. Đó là, nguồn nguyên liệu tiếp tục thiếu sự ổn định từ chất lượng đến giá thành nên chế biến và xuất khẩu sẽ bị ảnh hưởng. Xu hướng thị trường thay đổi, ưa chuộng sản phẩm tiện dụng, phù hợp điều kiện kinh tế, sản phẩm tốt cho sức khỏe, đáp ứng các chứng nhận quốc tế về bền vững. Tôm nuôi ở nước ta vẫn hiệu quả thấp, giá cao nên khó cạnh tranh. Các nước sẽ dần tập trung phát triển sản phẩm giá trị gia tăng vốn đang là lợi thế của Việt Nam.

Tuy nhiên, ngành tôm Việt Nam vẫn có nhiều cơ hội phát triển. Thấy rõ là đã khẳng định được vị thế: Xuất khẩu trong 4 quốc gia đứng đầu thế giới cùng với Ecuador, Ấn độ và Indonesia. Tôm Việt Nam chiếm vị trí nhất định tại các thị trường chính như đã phân tích là thứ 1 tại Nhật Bản, Hàn Quốc; thứ 2 tại EU; thứ 3 tại Trung Quốc; thứ 4 tại Mỹ. 

Thị trường tôm

Cơ cấu thị trường xuất khẩu tôm nước ta. Ảnh: Tép Bạc

Hiện nay, Việt Nam được đánh giá có công nghệ chế biến tôm hiện đại nhất thế giới với hơn 350 cơ sở chế biến tôm đủ điều kiện về ATTP và được phép xuất khẩu. Trong đó, 5 doanh nghiệp hàng đầu chiếm hơn 31% toàn ngành. Số lượng doanh nghiệp có chứng nhận bền vững quốc tế ngày càng tăng. Việt Nam tham gia nhiều FTAs so với các quốc gia khác.

Trong sản xuất, các doanh nghiệp chủ động xây dựng liên kết chuỗi, linh hoạt trong việc đáp ứng nhu cầu thị trường theo năng lực.

Nhu cầu tiêu dùng, tôm là nguồn protein thay thế cho protein động vật, nuôi trồng thủy sản ít tác động đến biến đổi khí hậu và phát thải khí CO so với các ngành khác. Ngành tôm đang góp phần vào an ninh lương thực thế giới, là nguồn dinh dưỡng chủ yếu cho các nước có thu nhập thấp.

Dự báo xuất khẩu năm 2024

VASEP dự báo, các nguyên nhân ảnh hưởng đến tình hình sản xuất và xuất khẩu tôm năm 2023 sẽ còn tiếp tục đến năm 2024, nên ngành tôm toàn cầu còn phải đối mặt với sự tăng trưởng không chắc chắn.

Tuy nhiên, xuất khẩu tôm Việt Nam sẽ phục hồi và tăng khoảng 10 - 15% trong năm 2024 với các thuận lợi sau:

- Sự phục hồi kinh tế của các nước đưa tới nhu cầu tiêu thụ dần hồi phục. Trong nước, các chương trình thích ứng biến đổi khí hậu được triển khai, ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao năng lực cho lao động sản xuất kinh doanh sẽ giúp ngành tôm dần thích ứng với biến đổi khí hậu. Các doanh nghiệp đẩy mạnh sản phẩm chế biến sâu, GTGT. 

- Tỷ giá USD giữ ổn định mức tăng nhẹ và kịp giải phóng lượng hàng tồn kho. Thị trường xuất khẩu, Mỹ và Trung Quốc vẫn là 2 thị trường lớn của tôm Việt Nam chiếm khoảng 40-45% tổng kim ngạch. Nhóm thị trường có vị trí địa lý gần như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc,… là lợi thế trong thời gian tới. Sự tăng trưởng tại các thị trường nhỏ lẻ sẽ là động lực và góp phần tăng trưởng xuất khẩu tôm trong năm 2024.

Đăng ngày 28/02/2024
Sáu Nghệ @sau-nghe
Góc nhìn

Chế biến phụ phẩm tôm để tăng giá trị thực hiện kinh tế tuần hoàn

Hàng năm, ngành tôm nước lợ thải ra khoảng 200.0000 tấn đầu vỏ tôm, gây vấn nạn môi trường và ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng. Giữa khó khăn lớn, Công ty CP Việt Nam Food (VNF) đã có hơn 10 năm thu gom tái chế phụ phẩm tôm và Giám đốc điều hành Phan Thanh Lộc chia sẻ kinh nghiệm cùng đề xuất.

Vỏ tôm
• 10:17 10/04/2024

Kinh tế tuần hoàn từ bối cảnh đến góc nhìn ngành tôm

Kinh tế tuần hoàn (KTTH), xu hướng phát triển của thế giới thay thế mô hình kinh tế tuyến tính (linear economy) hiện tại với đặc trưng “khai thác-sản xuất-thải bỏ” (take-make-dispose) để giúp làm chậm, chấm dứt và thu hẹp chu trình về tài nguyên. Vấn đề này, tại VietShrimp 2024 vừa diễn ra, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) Nguyễn Hoa Cương có bài “Kinh tế tuần hoàn: Bối cảnh tổng thể và góc nhìn cho ngành tôm” xin lược trích sau.

Tôm thẻ chân trắng
• 10:01 10/04/2024

Cải thiện phúc lợi tôm nuôi để nâng tầm giá trị sản phẩm

Khái niệm “Phúc lợi tôm” quen thuộc ở nhiều nước trên thế giới nhưng còn mới lạ ở nước ta, thực hiện được sẽ góp phần đảm bảo ngành nuôi tôm phát triển bền vững, nâng tầm giá trị sản phẩm. Sau đây là phân tích cùng những đề xuất của bà Châu Thị Tuyết Hạnh, chuyên viên Phòng Nuôi trồng thủy sản của Cục Thủy sản.

Nuôi tôm dưới tán rừng
• 21:34 06/04/2024

Hai tỉnh điển hình tôm - rừng và tôm - lúa

Kết quả nuôi tôm nước lợ năm 2023 dù nhiều khó khăn, tỉnh Cà Mau vẫn giữ được lợi thế tôm-rừng và tỉnh Kiên Giang là tôm-lúa đứng đầu cả nước.

Nuôi tôm
• 08:00 30/03/2024

Cấp mã vùng nuôi, trồng thủy sản cần thiết và cấp bách

Từ mã số này sẽ xác định được chủ cơ sở nuôi và nguồn gốc sản phẩm, qua đó tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước, nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng yêu cầu về xuất khẩu. Việc các vùng sản xuất nuôi trồng thủy sản có mã cũng thích ứng với xu hướng kinh tế nông nghiệp số hiện nay. Từ những yêu cầu trên, các đơn vị chuyên môn ngành nông nghiệp đã và đang đẩy mạnh việc cấp mã số cho các vùng nuôi trồng thủy sản trên khắp cả nước.

Nuôi thủy sản
• 00:21 13/04/2024

Vệ sinh ao nuôi định kỳ

Luôn giữ môi trường ao nuôi sạch sẽ là yếu tố hàng đầu trong nuôi tôm công nghiệp. Việc ao nuôi sạch sẽ không đem đến các mầm bệnh gây hại cho tôm, cũng như giúp tôm có điều kiện phát triển ổn đinh, tăng trưởng nhanh chóng, đạt năng suất cao cho vụ nuôi. Dưới đây là một số công việc cần làm để vệ sinh ao nuôi định kỳ.

Vệ sinh ao nuôi
• 00:21 13/04/2024

Những điều thú vị về sự thích nghi của loài cá tuyết

Dưới những lớp tuyết mỏng manh của đại dương, tồn tại một thế giới huyền bí, nơi cá tuyết tỏa sáng. Loài cá này, dường như đã được sinh ra để sống trong môi trường đầy thách thức của vùng biển đáy tuyết.

Cá tuyết
• 00:21 13/04/2024

Làm thế nào để hiệu quả việc tăng kiềm trong ao tôm?

Độ kiềm là thông số rất quan trọng, góp phần vào một trong những yếu tố quyết định thành công của vụ nuôi, bởi độ kiềm có liên quan trực tiếp đến độ ổn định của pH nước và hoạt động lột xác của tôm. Việc hiểu và kiểm soát hiệu quả, đúng lúc tính kiềm trong ao sẽ giúp hoạt động nuôi tôm của bà con trở nên dễ dàng hơn.

Độ kiềm
• 00:21 13/04/2024

Nuôi vỗ cua gạch thành cua ôm trứng ở Cà Mau

Ngành cua Cà Mau đang từng bước khẳng định vị thế, trở thành đối tượng nuôi chủ lực thứ hai của địa phương, chỉ đứng sau con tôm.

Cua gạch
• 00:21 13/04/2024