Bất hoạt khả năng gây bệnh EMS trên tôm bằng gen đột biến

Nhóm các nhà kha học thuộc Đại học Arizona mới đây đã có phát hiện mang tính đột phá về một gen xuất hiện trong các dòng đột biến của Vibrio parahaemolyticus và V. Campbellii có khả năng bất hoạt gen gây bệnh hoại tử gan tụy

Bất hoạt khả năng gây bệnh EMS trên tôm bằng gen đột biến
Nghiên cứu mang tính đột phá trong công cuộc hạn chế khả năng gây bệnh trên tôm ở cấp độ di truyền phân tử.

Bệnh hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND, còn được gọi là hội chứng chết sớm, EMS) là một bệnh do vi khuẩn đã gây ra tổn thất nặng nề cho ngành nuôi tôm thẻ chân trắng và tôm sú trên toàn thế giới (tỉ lệ chết của tôm lên đến 100%) Bệnh này đã dẫn đến những tổn thất kinh tế đáng kể đối với ngành nuôi trồng thuỷ sản. Các dấu hiệu lâm sàng của bệnh bao gồm đường tiêu hóa trống rỗng, xuất hiện màu nâu của dạ dày, gan tụy nhợt nhạt, tôm lờ đờ và mềm vỏ (Leano and Mohan, 2012).

AHPND lần đầu tiên được tìm thấy ở Trung Quốc trong năm 2009 và đang nổi lên ở những nơi khác trên khắp Đông Nam Á bao gồm Thái Lan, Việt Nam, Malaysia và Philippines (Flegel, 2012, Leano và Mohan, 2012; Lightner và cộng sự, 2012 Leobert et al., 2015). Vào năm 2013, căn bệnh này đã xảy ra ở Mexico (Soto-Rodriguez và cộng sự, năm 2015) và nó đã lây lan sang châu Mỹ Latinh giữa năm 2013 và năm 2015 (Han và cộng sự, 2015).

Hai gen độc tính từ vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus là pirAvp và pirBvp đã được biết đến là nhân tố mã hóa một độc tố nhị phân huỳnh quang cực độc đối với các loài chân đốt (Pir) và là tác nhân chủ yếu gây ra bệnh hoại tử gan tụy cấp (AHPND) ở tôm. Những gen này được gắn kết với các phần lặp lại của một phần tử di động (chuỗi chèn) trong một plasmid lớn. Trình tự chèn này chiếm tỷ lệ cao của chuỗi ISVal1 đã biết (92%). Các gen pirABvp và ISVal1 tổng hợp thành gen nhảy có kích thước là 5535bp, được đặt tên là Tn6264.

Có một số loại gen pirABvp đã bị xóa trong một số dòng của vi khuẩn V. parahaemolyticus. Trong giai đoạn từ năm 2013 – 2016, nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Arizona (Hoa Kỳ) đã tìm thấy 2 loại đột biến xóa bỏ gen pirABvp từ trang trại tôm bị ảnh hưởng bởi bệnh hoại tử gan tụy cấp (AHPND). Các đột biến loại I bao gồm 3 dòng V. parahaemolyticus xóa toàn bộ gen pirABvp (4.400bp) và cả gen ISVal1 (6.000bp), và các đột biến này được đặt tên là pirABvp (-). Các đột biến loại II bao gồm 3 dòng vi khuẩn V. parahaemolyticus loại bỏ một gen pirAvp (1.500bp) và một gen pirBvp (1.600bp) và được đặt tên là pirAvp (-).

Gen đột biến Vibrio parahaemolyticus bất hoạt khả năng gây bệnh EMS

Trong các thử nghiệm sinh học trong phòng thí nghiệm, chúng không gây ra bệnh hoại tử gan tụy cấp (AHPND) cho tôm. Trong năm 2016, nhóm nghiên cứu cũng phân lập được 4 dòng vi khuẩn V. campbellii mang gen pirABvp từ tôm bệnh. Những đặc điểm của các dòng V. campbellii khác nhau gây ra AHPND  đã được tìm thấy, thông qua xét nghiệm sinh học và đánh giá mô học.

Gen đột biến Vibrio parahaemolyticus bất hoạt khả năng gây bệnh EMS
Đặc điểm mô bệnh học của gan tụy tôm P. vannamei. Tôm được thử nghiệm bởi các đột biến tự nhiên AHPND V. parahaemolyticus, và V. campbellii. (A): Kiểm soát âm tính, cho thấy bình thường gan tụy bình thường, (B, C, & D): Thử nghiệm bởi các chủng loại bỏ gen pirABvp, chủng pirAvp (-) (B,C) và chủng pirabav (-) (D) , Biểu hiện gan tụy bình thường với chức năng bình thường của các tế bào B và R, (E & F): Gây bệnh cho tôm do AHPND pirABvp (+) V. campbellii cho thấy giai đoạn cấp tính điển hình với bệnh hoại tử tiến triển và hoại tử khối gan tụy khổng lồ các tế bào biểu mô (G & H) Mô gan tụy được nhuộm bằng Hematoxylin Mayer-Bennett và Eosin-flloxine.

Nghiên cứu này chứng minh rằng có thể bất hoạt khả năng gây bệnh EMS trên tôm bằng các đột biến loại bỏ gen gây bệnh trên Vibrio parahaemolyticus. Là một nghiên cứu mang tính đột phá trong công cuộc hạn chế khả năng gây hại của vi khuẩn V. parahaemolyticusV. Campbellii gây bệnh hoại tử gan tụy nói riêng và các bệnh khác do chúng gây ra nói chung trên tôm ở cấp độ di truyền phân tử.

Xem báo cáo khoa học tại đây

Đăng ngày 23/08/2017
TRỊ THỦY Lược dịch
Dịch bệnh

Ghẹ vuông chắc thịt không thua ghẹ biển!

Nếu có dịp về Năm Căn, Ngọc Hiển, Ðầm Dơi, ngoài tôm, cua, cá, sò…. thì đừng quên thưởng thức đặc sản ghẹ vuông. Ghẹ vuông chắc thịt, ngon nên được nhiều người dân địa phương, du khách cũng như thị trường tiêu thụ ưa chuộng.

Ghẹ vuông
• 11:58 07/06/2021

Ảnh đẹp thủy sản: Món ăn mang đậm nét đồng quê Việt

Ảnh đẹp thủy sản hôm nay lại mang chúng ta đến gần hơn với những món ăn gắn liền của tuổi thơ qua các nhìn ảnh vô cùng đẹp đẽ, những món ăn mà đã gắn liền với biết bao thế hệ.

Cua đồng.
• 19:49 28/05/2021

Ảnh đẹp: Loài hoa của miền sông nước

Miền Tây không chỉ có sông nước mênh mông mà cảnh sắc lại hữu tình. Kết hợp từ những loài hoa tím hồng rực rỡ hòa quyện tạo nên màu sắc của đồng bằng. Đi đâu chúng ta cũng có thể bắt gặp dễ dàng các loài hoa ấy.

Hoa sen.
• 12:13 24/05/2021

Nhật ký về quê

Quê hương là chùm khế ngọt, dù bạn có đi xa bao lâu thì quê hương cũng luôn mở vòng tay chào đón bạn quay trở về, nếu có một ngày bản thân cảm thấy mệt mỏi ở chốn sài gòn nhộn nhịp thì hãy tạm gác mọi chuyện về quê một chuyến nhé!

Tôm càng xanh.
• 13:44 20/05/2021

Ba việc người nuôi cần làm để cứu đàn cá rô phi khỏi bệnh TiLV

Virus TiLV là nỗi ám ảnh lớn nhất của nghề nuôi cá rô phi với tỷ lệ tử vong lên tới 90%. Do chưa có thuốc đặc trị, sự sống còn của đàn cá phụ thuộc hoàn toàn vào chiến lược phòng thủ chủ động. Dưới đây là ba hành động cấp bách và những nguyên tắc bất di bất dịch để bảo vệ đàn cá trước loại virus nguy hiểm này.

Cá rô phi
• 12:11 29/01/2026

Cách xử lý khi tôm bị đóng rong và bám bẩn đuôi trong ao nuôi cũ

Trong những cái ao đã nuôi qua nhiều năm, lớp bùn thải tích tụ dưới đáy chính là nguyên nhân chính khiến tôm dễ bị đóng rong hoặc bám bẩn ở phần đuôi.

Tôm
• 13:36 15/01/2026

Biện pháp phòng và trị một số bệnh thường gặp trên cá rô phi

Cá rô phi là đối tượng nuôi chủ lực mang lại thu nhập ổn định cho nông dân. Tuy nhiên, việc nuôi thâm canh mật độ cao và ô nhiễm nguồn nước đang khiến dịch bệnh bùng phát mạnh. Nắm vững kiến thức về các bệnh thường gặp là yêu cầu bắt buộc đối với người nuôi chuyên nghiệp.

Cá rô phi
• 09:00 14/01/2026

Người nuôi cần làm gì để kiểm soát bệnh EHP hiệu quả?

Bệnh vi bào tử trùng (EHP) không phải là dịch bệnh gây chết hàng loạt như đốm trắng, nhưng nó là một "kẻ cắp thầm lặng" đang gây thiệt hại kinh tế nặng nề cho người nuôi tôm. Nó không giết tôm, nhưng nó "đánh cắp" sự tăng trưởng, khiến tôm còi cọc và làm giảm giá trị thương phẩm.

Tôm bệnh
• 09:00 26/12/2025

Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 – Kết nối toàn diện chuỗi giá trị, thúc đẩy tương lai ngành thủy sản bền vững

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành thủy sản Việt Nam, với tổng sản lượng đạt gần 10 triệu tấn và kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,3 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng bền vững giai đoạn 2026. Các sản phẩm chủ lực như tôm và cá tra tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt xuất khẩu, trong khi nuôi biển và đa dạng hóa đối tượng nuôi từng bước mở rộng nguồn cung và gia tăng giá trị chuỗi sản xuất.

• 11:19 22/02/2026

1.852 container tôm Indonesia quay lại thị trường Mỹ sau bê bối nhiễm phóng xạ

Sau nhiều tháng gián đoạn vì sự cố nhiễm chất phóng xạ trong một số lô hàng, xuất khẩu tôm của Indonesia sang Mỹ đã chính thức nối lại, với 1.852 container được thông quan trong giai đoạn từ cuối tháng 10/2025 đến đầu tháng 2/2026.

tôm đông lạnh
• 11:19 22/02/2026

Chuẩn hóa phương pháp xác định thủy ngân hữu cơ trong thủy sản

Việc ban hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14443:2025 về xác định hàm lượng thủy ngân hữu cơ trong thủy sản không chỉ là một bước điều chỉnh kỹ thuật, mà phản ánh yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm trong bối cảnh xuất khẩu thủy sản Việt Nam phụ thuộc lớn vào các thị trường khó tính.

cá
• 11:19 22/02/2026

Khác biệt giữa ao tôm lót bạt và ao nuôi tôm truyền thống: Nên chọn mô hình nào?

Trong bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nuôi ngày càng gia tăng, mô hình ao tôm lót bạt đang dần thay thế ao đất truyền thống tại nhiều vùng nuôi trọng điểm. Tuy nhiên, việc lựa chọn không chỉ phụ thuộc vào xu hướng mà còn liên quan đến điều kiện kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng quản lý của người nuôi.

ao nuôi
• 11:19 22/02/2026

Những thực phẩm không nên ăn cùng hải sản để tránh rối loạn tiêu hóa

Hải sản giàu đạm, khoáng chất và vi lượng thiết yếu như kẽm, sắt, canxi… Tuy nhiên, không phải thực phẩm nào cũng phù hợp khi kết hợp cùng tôm, cua, cá, mực. Một số sự kết hợp tưởng như vô hại có thể gây khó tiêu, rối loạn tiêu hóa, thậm chí tăng nguy cơ ngộ độc nếu sử dụng không đúng cách.

hải sản
• 11:19 22/02/2026
Some text some message..