Các nhân tố bất lợi cho sự phát triển của vi sinh

Các chủng vi sinh được dùng trong nuôi trồng thủy sản 

Hiện nay, trong nuôi trồng thủy sản có 3 nhóm vi sinh được dùng phổ biến chính là: 

Nhóm vi sinh sinh sống như vi khuẩn  

Các nhóm vi sinh này có tác dụng cân bằng vi khuẩn đường ruột cho tôm, tăng cường khả năng chuyển hóa và hấp thụ thức ăn, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn của tôm. Chúng được trộn vào thức ăn cho tôm, các nhóm vi sinh này thường là nhóm Bacillus, Saccharomyces, Lactobacillus,… 

Ngoài ra, nhóm vi khuẩn này còn tiết ra một số chất kháng sinh và enzyme để kìm hãm, tiêu diệt các loài vi khuẩn gây bệnh về đường ruột, giúp tăng sức đề kháng cho tôm. 

Nhóm vi khuẩn cải thiện môi trường 

Nhóm vi khuẩn có lợi này thường được dùng để xử lý nước ao và nền đáy, điển hình như Bacillus, Actinomyces, Nitrosomonas, Nitrobacter, Rhodospirillum,… Trong đó, có một số chủng loài vi sinh giúp tăng hàm lượng Oxy, ổn định pH, khử phèn, diệt tảo độc và phân hủy mùn bã hữu cơ. 

Vi sinh vật thường được cấy vào ao để xử lý chất thải, gây màu nước cho ao

Nhóm vi khuẩn đối kháng với vi sinh gây bệnh 

Nhóm vi khuẩn này bao gồm Bacillus licheniformis, Bacillus sp,… thường được bà con nông dân dùng để cải thiện đáy ao nuôi bởi chúng có sức cạnh tranh mạnh mẽ về chất dinh dưỡng, năng lượng cũng như giá thể với các vi khuẩn, tảo có hại, góp phần ổn định chất lượng nước và nền đáy trong ao nuôi tôm. 

Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của vi sinh 

Nồng độ pH 

pH trung lập giữa 6,5 và 7,5 thì hầu hết các vi khuẩn phát triển tốt nhất. Thực tế, vẫn có một số loài vi sinh vật phát triển ở mức độ pH có giá trị dưới 4 và hoạt động ở độ pH 1. 

Thông thường trong quá trình phát triển của vi khuẩn, các axit hữu cơ được giải phóng vào môi trường, làm giảm độ pH của nó và do đó gây trở ngại hoặc ức chế hoàn toàn sự phát triển hơn nữa. 

Muối phosphate là các chất phổ biến nhất được sử dụng bởi vì chúng giúp tăng  phạm vi tăng trưởng của hầu hết các vi khuẩn, không độc và cung cấp một nguồn phốtpho, một yếu tố dinh dưỡng thiết yếu. 

Oxy hòa tan 

Thông thường, vi khuẩn hiếu khí vẫn giữ được khả năng phát triển không có oxy, những vi khuẩn không thể sử dụng oxy và trong thực tế có thể bị tổn hại bởi nó được gọi là kỵ khí bắt buộc. 

Nếu lượng oxy hòa tan trong nước kém, sẽ bất lợi cho sự phát triển của vi sinh. 

Cacbon Dioxit 

Trong các chất chuyển hóa tự dưỡng, vi khuẩn khai thác các nguồn năng lượng khác nhau và giảm năng lượng, chúng sử dụng để giảm CO₂ thành các hợp chất hữu cơ. 

Lượng khí CO₂ trong ao tôm sinh ra chủ yếu qua các hoạt động hô hấp của tôm, tảo trong ao, vi sinh vật và hoạt động phân giải chất hữu cơ của các vi sinh vật. Các sinh vật trong ao sử dụng oxy cho quá trình hô hấp, điều này đồng nghĩa với việc lượng oxy hòa tan càng giảm thì lượng khí CO₂ càng tăng. 

Mức CO₂ lý tưởng nhất trong ao nuôi tôm là 5mg/l, tuyệt đối cần tránh việc để CO₂ tăng hơn 29,7mg/l vì sẽ gây hại gián tiếp cho hệ vi sinh. 

Có rất nhiều loại vi sinh vật khác nhau. Ảnh: aturalshrimpharvest-select.com

Các dưỡng chất 

Các loài vi sinh vật cần được cung cấp đầy đủ dưỡng chất để phát triển. Trong môi trường nước tại các ao nuôi, điều này sẽ khiến bùn không được lắng xuống, đồng thời làm giảm hiệu suất BOD. 

Nhiệt độ 

Tùy thuộc vào phạm vi nhiệt độ ưa thích của chúng, vi khuẩn được chia thành ba nhóm: 

- Psychrophiles (vi sinh vật yêu lạnh) tìm thấy chủ yếu ở độ sâu của đại dương, trong băng và tuyết và ở vùng bắc cực, có nhiệt độ tăng trưởng tối ưu giữa 0 ° C và 15 ° C và nhiệt độ tăng trưởng tối đa không quá 20 ° C. 

- Mesophiles (vi khuẩn có nhiệt độ vừa phải) được tìm thấy trong nước, đất và trong các sinh vật bậc cao, là loại vi khuẩn phổ biến nhất được nghiên cứu. Nhiệt độ tăng trưởng tối ưu của chúng dao động trong khoảng từ 25 ° C đến 40 ° C. Nhiệt độ tối ưu cho nhiều vi khuẩn gây bệnh là 37 ° C, do đó các mesophiles là loại vi khuẩn gây bệnh phổ biến của chúng ta. 

- Các chất kích thích nhiệt (các vi khuẩn ưa nhiệt) có khả năng sinh trưởng ở nhiệt độ cao với độ tối ưu trên 60 ° C. Một số sinh vật phát triển ở nhiệt độ gần điểm sôi của nước và thậm chí trên 100 ° C khi chịu áp lực. Hầu hết các thermophile không thể phát triển dưới 45 °C. 

Áp suất thẩm thấu 

Áp suất thẩm thấu gây co nguyên sinh, làm cho vi sinh vật không phân chia được. Nhưng vẫn có một số loài vi khuẩn có khả năng thích nghi nồng độ muối cao để tăng trưởng. 

Trên đây là những nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến vi sinh vật trong ao nuôi. Vì vậy, khi cấy vi sinh cho ao tôm, người nuôi nên kiểm tra các yếu tố môi trường để tạo điều kiện thuận lợi cho vi sinh có thể phát triển tốt nhất.