Các tỉnh ven biển chủ động phòng tránh thiên tai sạt lở

Các tỉnh ven biển – nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp từ gió bão, triều cường và nước biển dâng – ngày càng đứng trước nguy cơ cao về sạt lở bờ biển, xâm nhập mặn và lũ lụt. Thiên tai không chỉ tàn phá tài sản, cơ sở hạ tầng mà còn đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sinh kế và tương lai của hàng triệu người dân vùng duyên hải.

Sạt lở ven biển: Cảnh báo đỏ cho nhiều địa phương

Trước thực trạng đó, các tỉnh ven biển đã và đang chuyển mình, không còn bị động đối phó mà chủ động hơn trong công tác phòng tránh, giảm thiểu thiệt hại từ thiên tai, nhất là sạt lở – hiểm họa âm thầm nhưng tàn khốc.

Theo số liệu của Bộ Tài nguyên và Môi trường, hiện nay Việt Nam có hơn 2.000 km đường bờ biển với hơn 28 tỉnh, thành phố trực tiếp giáp biển. Trong đó, nhiều địa phương như Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Bến Tre, Quảng Nam, Thừa Thiên – Huế… đang đối mặt với tình trạng sạt lở nghiêm trọng.

Chỉ riêng khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, mỗi năm "biển nuốt đất" hàng trăm hecta. Nhiều đoạn bờ biển bị sạt lở nghiêm trọng như Gành Hào (Bạc Liêu), Rạch Gốc (Cà Mau), hay khu vực biển Cửa Đại (Quảng Nam) với tốc độ sạt lở từ 10 đến 30m/năm, ảnh hưởng đến hàng ngàn hộ dân.

Sạt lở ven biển không chỉ do sóng lớn, triều cường mà còn bắt nguồn từ hoạt động khai thác cát quá mức, chặt phá rừng ngập mặn và sự thiếu hụt nguồn bồi tích từ thượng nguồn các con sông.

Chủ động là chìa khóa ứng phó với thiên tai

Thay vì "nước đến chân mới nhảy", các tỉnh ven biển đã nhận ra rằng: chủ động phòng ngừa, xây dựng chiến lược lâu dài là con đường duy nhất để tồn tại và phát triển bền vững.

Nhiều địa phương như Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Bến Tre, Quảng Nam, Thừa Thiên – Huế… đang đối mặt với tình trạng sạt lở nghiêm trọng

Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, theo dõi sát tình hình thời tiết

Những năm gần đây, các địa phương ven biển đã được trang bị hệ thống quan trắc, cảnh báo sớm, kết hợp với dự báo thời tiết chính xác để thông tin kịp thời đến người dân. Việc cập nhật bản tin bão, triều cường, gió mùa qua loa phát thanh, ứng dụng di động, mạng xã hội giúp ngư dân và cư dân ven biển có sự chuẩn bị tốt hơn trước mỗi đợt thiên tai.

Quy hoạch lại dân cư vùng ven biển

Một trong những giải pháp bền vững là di dời dân cư khỏi vùng sạt lở nguy hiểm. Tại Cà Mau, nhiều hộ dân ở vùng sạt lở nghiêm trọng đã được bố trí tái định cư về nơi an toàn hơn. Tương tự, ở Thừa Thiên - Huế, các điểm dân cư nằm sát mép biển đang được rà soát, lên phương án di dời khi cần thiết.

Quy hoạch lại các khu dân cư ven biển không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại mà còn tạo cơ hội cho người dân ổn định cuộc sống, yên tâm làm ăn.

Trồng và bảo vệ rừng ngập mặn – “tường chắn sống” của biển

Rừng ngập mặn được ví như "lá chắn xanh" giúp giảm thiểu tác động của sóng biển, bão lớn. Nhiều tỉnh như Bạc Liêu, Cà Mau, Sóc Trăng đang tích cực trồng mới và phục hồi rừng ngập mặn ven biển. Đây không chỉ là biện pháp sinh thái mà còn tạo sinh kế bền vững cho người dân thông qua mô hình nuôi trồng thủy sản dưới tán rừng.

Đầu tư công trình hạ tầng chống sạt lở

Hệ thống kè biển, đê bao, cống ngăn mặn… đang được đẩy mạnh xây dựng ở nhiều địa phương. Tại Quảng Nam, chính quyền đã chi hàng trăm tỷ đồng để kè chắn sóng, cứu bờ biển Cửa Đại đang bị “ăn mòn”. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý cần hài hòa giữa công trình cứng và giải pháp sinh thái, tránh làm thay đổi dòng chảy tự nhiên gây tác động ngược.

Biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt, chủ động phòng chống chính là giải pháp hàng đầu

Cộng đồng vào cuộc: Sức mạnh từ sự đoàn kết

Phòng chống thiên tai không thể chỉ là việc của chính quyền. Nhiều nơi đã huy động sức dân tham gia vào các hoạt động như trực gác cảnh báo thiên tai, giữ gìn rừng ngập mặn, xử lý các điểm sạt lở nhỏ lẻ. Các mô hình cộng đồng tự quản, đội xung kích phòng chống lụt bão ở miền Trung và miền Tây đã chứng minh tính hiệu quả.

Bên cạnh đó, việc giáo dục cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ về biến đổi khí hậu và thiên tai cũng đang được chú trọng. Ý thức là nền tảng để hành động – đó là thông điệp xuyên suốt trong các chiến dịch truyền thông ở địa phương.

Thiên tai là điều không thể tránh khỏi, nhưng thiệt hại từ thiên tai thì có thể giảm thiểu nếu chúng ta biết chủ động, đoàn kết và hành động từ sớm. Sự chuyển mình của các tỉnh ven biển – từ thụ động đối phó sang chủ động thích ứng – là tín hiệu tích cực cho thấy Việt Nam đang vững vàng hơn trong cuộc chiến với biến đổi khí hậu.

Bảo vệ bờ biển hôm nay chính là giữ gìn mái nhà, nguồn sống và tương lai cho thế hệ mai sau. Để làm được điều đó, cần một chiến lược lâu dài, bền vững và sự chung tay của toàn xã hội.