Chẩn đoán bệnh tôm thông qua máy học

Trí tuệ nhân tạo (artificial intelligence - AI), học máy (machine learning – ML) hay học sâu (deep learning - DL) là những thuật ngữ thường được sử dụng ngày nay.

Mô phỏng
Mô phỏng cách vận hành của máy học

Trong đó, ML là một hướng nghiên cứu của khoa học máy tính và là một phần trong hệ thống của trí tuệ nhân tạo, dễ dàng tích hợp các loại dữ liệu khác nhau. Trong khi đó, DL là một nhánh cụ thể của ML với việc sử dụng các giá trị dữ liệu phân cấp, trong đó có việc chuyển đổi thông tin giữa các bước khác nhau thành các biểu diễn phức tạp hơn của dữ liệu. Cuối cùng, AI là một nhánh của khoa học máy tính, được dùng để nghiên cứu và xây dựng  phần mềm và máy móc thông minh. Việc ứng dụng AI vào phân lớp hình ảnh được ứng dụng mạnh mẽ trong khoảng thời gian gần đây.

Phân loại hình ảnh là kỹ thuật được sử dụng để  trích xuất thông tin từ hình ảnh, nhãn và pixel từ hình ảnh. Để thực hiện phân loại, các hình ảnh cùng đối tượng sẽ được cung cấp kết hợp với một sơ đồ phân loại thích hợp và khi đủ số lượng mẫu huấn luyện thì hiệu quả phân loại sẽ càng cao. Do đó, hệ  thống phân loại phụ thuộc vào yêu cầu của người  dùng thông qua việc bố trí sơ đồ phân loại thích hợp. Phân loại ảnh có nhiều cách tiếp cận khác nhau bằng cách sử dụng các giải thuật của máy học, mà phổ biến là mạng nơ-ron nhân tạo, hệ chuyên gia và logic mờ,... Quá trình tiền xử lý ảnh bao gồm các thao tác lựa chọn mẫu, tiền xử lý hình ảnh, trích xuất đặc trưng, lựa chọn giải thuật, xử lý sau phân loại và đánh giá độ chính xác của giải  thuật. Trong đó, quá trình lựa chọn mẫu và tiền xử lý có vai trò quan trọng, ảnh hưởng đến độ chính xác của giải thuật phân loại. Kết quả đạt được giúp phát hiện và nhận biết tôm bệnh nhanh và hiệu quả. Sớm thực hành phát hiện và điều trị có thể giúp kịp thời ứng phó với các bệnh tôm mới nổi giảm thiểu dịch bệnh tàn phá, giúp nông dân có biện pháp xử lý kịp thời, từ đó tăng năng suất và chất lượng sản phẩm.

Sơ đồ huấn luyện gồm nhiều bước khác nhauSơ đồ huấn luyện hệ thống phân loại bệnh tôm dựa trên hình ảnh. Ảnh: Hồng Huyền

Một thử nghiệm bước đầu đã thực hiện trên 644 hình ảnh gồm: hình ảnh của 5 loại bệnh tôm và hình ảnh tôm khỏe mạnh, từ nhiều nguồn khác nhau, để chia làm 6 lớp dữ liệu. Sau khi tiền xử lý, 2 bộ dữ liệu thu được gồm: 14.530 mẫu dùng đặc trưng SURF và 4.096 mẫu dùng Kmeans. Việc kiểm thử các giải thuật AI trong nhận diện bệnh tôm được tiến hành trên 4 giải thuật, gồm: giải thuật hồi qui tuyến tính, Naïve Bayes, K láng giềng gần nhất và RF. Các giải thuật này được huấn luyện trên 70% số mẫu của bộ dữ liệu và được kiểm tra trên 30% số mẫu còn lại. Các tiêu chí được dùng để đánh giá độ tin cậy của giải thuật bao gồm: Precision, Recall và F1. Kết quả kiểm thử cho thấy giải thuật RF có độ chính xác cao nhất, đạt 85,9% theo tiêu chí đánh giá Recall.
Phát hiện bệnh đốm đen ở tôm sau khi chụp bằng máy họcẢnh mẫu của bệnh đốm đen sau khi phân chia làm 4 cụm bằng K-means. Ảnh: Hồng Huyền
Một kỹ thuật khác ứng dụng của mô hình deep learning trong nuôi tôm phát hiện bệnh cho phép phát hiện bệnh nhanh chóng và chính xác. Cụ thể, ba mô hình khác nhau (SVM, VGG16, GonCNN) đã được xây dựng, thử nghiệm, so sánh và đánh giá. Kết quả kiểm định cho thấy mô hình GonCNN đề xuất vượt trội so với 2 mô hình còn lại, với tỷ lệ 92,93% độ chính xác. Trong khi SVM và VGG16 với độ chính xác tương ứng 75,67% và 86,94%. Dựa trên những phát hiện, mô hình GonCNN đã được được chọn để phát triển hệ thống phát hiện bệnh cho tôm bằng cách sử dụng ảnh chụp bằng máy ảnh của thiết bị di động. 
Ứng dụng có thể được mở rộng để thực hiện bao gồm nhiều bệnh hơn, cho phép máy tính học hỏi, xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu thông tin dịch bệnh cho tôm. Kể từ đó, ứng dụng đã phát triển thành một cộng đồng ứng dụng đã được triển khai trong hệ thống thủy sinh để hỗ trợ nông dân và những người quan tâm đến các bệnh của tôm cũng như các loại thủy sản khác kịp thời phát hiện để có thể đưa ra quyết định sớm trong chăm sóc, cải tạo nuôi trồng thủy sản.
Đăng ngày 03/07/2023
Hồng Huyền @hong-huyen
Dịch bệnh

Ghẹ vuông chắc thịt không thua ghẹ biển!

Nếu có dịp về Năm Căn, Ngọc Hiển, Ðầm Dơi, ngoài tôm, cua, cá, sò…. thì đừng quên thưởng thức đặc sản ghẹ vuông. Ghẹ vuông chắc thịt, ngon nên được nhiều người dân địa phương, du khách cũng như thị trường tiêu thụ ưa chuộng.

Ghẹ vuông
• 11:58 07/06/2021

Ảnh đẹp thủy sản: Món ăn mang đậm nét đồng quê Việt

Ảnh đẹp thủy sản hôm nay lại mang chúng ta đến gần hơn với những món ăn gắn liền của tuổi thơ qua các nhìn ảnh vô cùng đẹp đẽ, những món ăn mà đã gắn liền với biết bao thế hệ.

Cua đồng.
• 19:49 28/05/2021

Ảnh đẹp: Loài hoa của miền sông nước

Miền Tây không chỉ có sông nước mênh mông mà cảnh sắc lại hữu tình. Kết hợp từ những loài hoa tím hồng rực rỡ hòa quyện tạo nên màu sắc của đồng bằng. Đi đâu chúng ta cũng có thể bắt gặp dễ dàng các loài hoa ấy.

Hoa sen.
• 12:13 24/05/2021

Nhật ký về quê

Quê hương là chùm khế ngọt, dù bạn có đi xa bao lâu thì quê hương cũng luôn mở vòng tay chào đón bạn quay trở về, nếu có một ngày bản thân cảm thấy mệt mỏi ở chốn sài gòn nhộn nhịp thì hãy tạm gác mọi chuyện về quê một chuyến nhé!

Tôm càng xanh.
• 13:44 20/05/2021

Cách xử lý khi tôm bị đóng rong và bám bẩn đuôi trong ao nuôi cũ

Trong những cái ao đã nuôi qua nhiều năm, lớp bùn thải tích tụ dưới đáy chính là nguyên nhân chính khiến tôm dễ bị đóng rong hoặc bám bẩn ở phần đuôi.

Tôm
• 13:36 15/01/2026

Biện pháp phòng và trị một số bệnh thường gặp trên cá rô phi

Cá rô phi là đối tượng nuôi chủ lực mang lại thu nhập ổn định cho nông dân. Tuy nhiên, việc nuôi thâm canh mật độ cao và ô nhiễm nguồn nước đang khiến dịch bệnh bùng phát mạnh. Nắm vững kiến thức về các bệnh thường gặp là yêu cầu bắt buộc đối với người nuôi chuyên nghiệp.

Cá rô phi
• 09:00 14/01/2026

Người nuôi cần làm gì để kiểm soát bệnh EHP hiệu quả?

Bệnh vi bào tử trùng (EHP) không phải là dịch bệnh gây chết hàng loạt như đốm trắng, nhưng nó là một "kẻ cắp thầm lặng" đang gây thiệt hại kinh tế nặng nề cho người nuôi tôm. Nó không giết tôm, nhưng nó "đánh cắp" sự tăng trưởng, khiến tôm còi cọc và làm giảm giá trị thương phẩm.

Tôm bệnh
• 09:00 26/12/2025

Listeria: Mối nguy sinh học không thể xem nhẹ trong xuất khẩu thủy sản

Trong chuỗi cung ứng thực phẩm toàn cầu, Listeria monocytogenes nổi lên như một trong những mầm bệnh nguy hiểm và khó kiểm soát nhất. Với khả năng tồn tại trong môi trường lạnh và gây ra bệnh Listeriosis nghiêm trọng, nó đã trở thành một rào cản kỹ thuật mà mọi doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản đều phải đối mặt.

Cá hồi
• 13:13 17/12/2025

"Nuôi" cá, tôm trong lò phản ứng sinh học - cơ hội cho startup Việt

Không cần ao hồ, không cần đánh bắt, những miếng cá ngừ đỏ au hay con tôm tươi rói giờ đây có thể được "nuôi" ngay trong các lò phản ứng sinh học khổng lồ giữa lòng thành phố.

Lò phản ứng sinh học
• 13:55 24/01/2026

Chặn đứng gần 600kg thủy sản chuẩn bị tuồn ra thị trường

Lực lượng chức năng tỉnh Đồng Nai vừa kịp thời ngăn chặn một lô hàng thủy sản lớn không rõ nguồn gốc xuất xứ. Hơn 580kg mực tươi và các loại hải sản ướp lạnh đã bị phát hiện ngay tại kho của hộ kinh doanh trước khi kịp phân phối ra thị trường.

Hàng thủy sản
• 13:55 24/01/2026

Ăn tôm bao lâu nay, bạn đã thực sự ăn đúng cách chưa?

Tôm ngon là vậy, nhưng nếu ăn không đúng cách, không chỉ mất vị ngọt mà còn kém vệ sinh. Trước khi cho tôm vào nồi, thử dành một phút nhận diện nhanh “cấu tạo” của con tôm nhé.

Ăn tôm
• 13:55 24/01/2026

Quy định mới về động vật, sản phẩm động vật thủy sản thuộc diện phải kiểm dịch, miễn kiểm dịch

Ngày 13/01/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 03/2026/TT-BNNMT quy định về kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật thủy sản, trong đó nêu rõ danh mục các đối tượng thuộc diện phải kiểm dịch và được miễn kiểm dịch.

Thủy sản
• 13:55 24/01/2026

Hiện tượng tôm ăn thịt lẫn nhau trong ao nuôi thâm canh

Trong các mô hình nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh, hiện tượng tôm ăn thịt lẫn nhau (Cannibalism) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây hao hụt đầu con và phát tán dịch bệnh trên diện rộng.

Ao nuôi tôm
• 13:55 24/01/2026
Some text some message..