Chiêu tự vệ của loài cá mù

Cá mù có lớp da 'siêu lỏng' nhưng lại giúp nó tránh được tổn thương nội tạng nghiêm trọng khi bị kẻ thù cắn.

Chiêu tự vệ của loài cá mù
Loài cá mù có chiêu tự vệ đặc biệt. Ảnh: Internet

Cá mù (hagfish) là sinh vật kỳ lạ sống dưới biển sâu với những đặc điểm sinh học kỳ lạ tới mức các nhà khoa học gặp nhiều khó khăn trong việc phân loại chúng. Ví dụ, đây là động vật sống duy nhất có hộp sọ nhưng không có xương sống, có nghĩa không thể xác định chắc chắn chúng là cá có xương sống hay dạng không xương sống chuyển tiếp, tiền thân tiến hóa của động vật có xương sống thông thường.

Cá hagfish có thể sống nhiều tháng không cần thức ăn và có khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng qua da nhờ không có vảy. Nhưng một trong những đặc điểm kỳ lạ nhất của chúng là phản ứng tiết ra lượng lớn chất nhầy khi bị tấn công, khiến chúng có biệt danh "lươn nhớt".

Cá hagfish không hề hấn trước cú cắn của cá mập. (Video: YouTube.)

cá lạ, cá mù, cá hagfish, hagfish, sinh học cá, cá lạ,  sinh vật lạ, tự vệ loài cá, hình thức tự vệ cá

Trước đây, giới nghiên cứu cho rằng chất nhầy này cùng với lớp da chống cắn là vũ khí tự vệ chủ chốt giúp cá hagfish tránh bị ăn thịt. Nhưng nghiên cứu mới chỉ ra những đặc tính lạ khác ở lớp da có thể đóng vai trò quan trọng hơn. Các nhà khoa học nhận thấy da cá hagfish vẫn chịu những vết thương hở, nhưng sở hữu đặc tính hữu ích cho phép loài vật tránh được tổn thương nội tạng nghiêm trọng khi bị cắn xuyên qua da.

Lớp da có phần giống một chiếc bao rất mềm nhão và chỉ gắn với cơ thể cá hagfish ở hai điểm. Cấu tạo này khiến lớp da đủ chùng để hàm răng của kẻ thù chỉ lướt sượt qua cơ thể cá hagfish. Kẻ tấn công nó sẽ gặp khó khăn nếu muốn gây ra vết thương nghiêm trọng.

"Độ chùng lớn kết hợp với khoảng tiếp xúc tối thiểu giữa da và cơ thịt cho phép cơ thể chúng không bị tổn thương ngay cả khi da bị rách", Douglas Fudge, phó giáo sư sinh vật học ở Đại học Chapman,Mỹ, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết.

Ngay khi sống sót sau cú cắn đầu tiên, cá hagfish sẽ tiết ra chất nhầy, có thể làm tắc đường hô hấp của động vật săn mồi. Biện pháp tự vệ kết hợp này dường như vô cùng thành công, giúp cá hagfish tồn tại suốt 300 triệu năm trên Trái Đất và tiến hóa rất ít trong khoảng thời gian đó. Trên thực tế, loài vật giỏi trốn thoát những cuộc tấn công tới mức chúng hiếm khi được tìm thấy trong bụng loài cá khác. Nhiều động vật săn mồi tránh săn chúng do khả năng thành công rất thấp.

Trong nghiên cứu, các nhà khoa học tiến hành một thí nghiệm để tìm hiểu cá hagfish tránh thương tích từ những cuộc tấn công như thế nào. Họ tạo ra một mô hình hàm cá mập há ra bằng lò xo và lắp răng cá mập Mako để mô phỏng vết cắn (cá mập Mako là một trong số ít động vật săn cá hagfish). Sau đó các nhà khoa học đặt xác cá hagfish bên trong hàm răng mô hình và tiến hành các thử nghiệm cắn rách da.

Họ nhận thấy hàm răng cắn rách lớp da cá trong mỗi thử nghiệm. Tuy nhiên, cơ bắp dưới da không bị tổn thương lần nào. Do da dễ lành hơn cơ quan nội tạng, chắc chắn cá hagfish sẽ sống sót sau cuộc tấn công. Kết quả nghiên cứu được xuất bản trên tạp chí Royal Society Interface. Các nhà khoa học tạo ra thí nghiệm sau khi xem một video quay cá hagfish tự vệ bằng chất nhầy trong tự nhiên.

Cá hagfish còn có nhiều đặc điểm sinh học kỳ lạ khác. Chúng có lượng máu khổng lồ so với kích thước cơ thể, tuần hoàn trong khoang rỗng giữa cơ thể và da. Lượng máu này nhiều tới nỗi cá hagfish có nhiều tim để bơm máu.

Việc có lượng máu lớn bên dưới lớp da mềm có vẻ không quá hữu ích đối với mục đích sinh tồn, đặc biệt đối với một loài động vật ở gần cuối chuỗi thức ăn. Tuy nhiên, máu của chúng được bơm quanh cơ thể ở áp suất hầu như không cao hơn so với vùng nước xung quanh, giúp giảm tối đa mất máu khi bị tấn công.

Cá hagfish thậm chí có thể tự vặn cơ thể thành nút thắt, một hành vi được cho là tiến hóa để bù đắp cho cấu tạo hàm dưới thiếu hoàn chỉnh, giúp hàm trên cắn chặt thức ăn. Cá hagfish giúp ích cho hệ sinh thái đại dương bằng cách tiêu hóa và phân hủy xác động vật chết rơi xuống đáy biển, tạo ra môi trường sạch cho những loài cá khác.

VnExpress.net
Đăng ngày 19/12/2017
Sinh học

Thị trường đang phát triển thúc đẩy nhu cầu về ngành nuôi trồng rong biển

Theo báo cáo mới, mặc dù nhiều người vẫn không chắc chắn về khả năng và tính lâu dài của việc chiết xuất carbon từ rong biển, nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy carbon từ rong biển có tác động đến môi trường thấp hơn so với các sản phẩm truyền thống.

Rong biển
• 14:13 25/09/2023

Sự tương thích giữa chất xử lý nước và bộ lọc sinh học trong RAS

RAS (Recirculating Aquaculture System) là hệ thống nước tuần hoàn, là một mô hình tuy không mới nhưng lại được sử dụng rất phổ trong nuôi trồng thủy sản.

Hệ thống nuôi RAS
• 10:16 20/09/2023

Sông Mê Kông xuất hiện loài cá quý hiếm sau 40 năm biến mất

Một loài cá quý hiếm đặc hữu ở cao nguyên Tây Tạng (Trung Quốc) đã được phát hiện sau hơn 40 năm biến mất trong lưu vực sông Mê Kông.

Loài cá Pareuchiloglanis gracilicaudata
• 11:27 11/08/2023

Sứa mặt trăng chứa đựng nhiều tiềm năng cần được khám phá

Sứa mặt trăng được biết đến là loài sứa có khả năng tự chữa lành vết thương, mọc lại phần phụ bị đứt, tái sinh, đảo ngược quá trình lão hoá. Những năng lực kỳ lạ này trực tiếp giúp chúng sinh tồn hiệu quả, tuy nhiên những năng lực này vẫn chưa được khai thác và áp dụng chúng vào các nhu cầu của con người, đặt biệt là tiềm năng kiểm soát bệnh ung thư.

Sứa mặt trăng
• 10:02 07/07/2023

Bảo vệ, khai thác nguồn lợi thủy sản, thích ứng với biến đổi khí hậu và nước biển dâng

Ngày 9/5/2024, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang vừa ký Quyết định số 389/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch Bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Tàu
• 15:11 19/05/2024

Tăng cường sức khỏe của cá tra thông qua β-glucan trong thức ăn

Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc sử dụng β-glucan trong thức ăn có thể tăng cường khả năng kháng bệnh ở các loài nuôi có tầm quan trọng về mặt thương mại, chẳng hạn như cá chép (Cyprinus carpio), cá hồi vân (Oncorhynchus mykiss), cá hồi Đại Tây Dương (Salmo salar), và cá tráp biển (Sparus aurata) và được sử dụng trong thức ăn thủy sản thương mại.

Cá tra
• 15:11 19/05/2024

Nâng cao năng lực mạng lưới các Khu bảo tồn biển, Vườn Quốc gia và Chi cục Thủy sản

Bình Thuận, từ ngày 15 - 17 tháng 5 năm 2024 – Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) phối hợp cùng Hội Thuỷ sản Việt Nam, Cục Thủy sản và Cục Kiểm Ngư, thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF-Việt Nam), Trung tâm Hỗ trợ Phát triển xanh Greenhub tổ chức “Họp tham vấn - Tập huấn tích hợp nâng cao năng lực cho Mạng lưới Khu bảo tồn biển (KBTB)/Vườn quốc gia (VQG) và Chi cục Thuỷ sản Việt Nam" tại Mũi Né, Bình Thuận. 

Ông Nguyễn Chu Hồi
• 15:11 19/05/2024

Giải pháp giúp tôm - lúa không bị sốc môi trường đầu mùa mưa

Đầu tháng 5/2024, vùng ĐBSCL xuất hiện những cơn mưa rào bất chợt làm môi trường nước thay đổi đột ngột, tôm nuôi dễ bị sốc, phát sinh dịch bệnh, nhất là với tôm-lúa diện tích lớn. Cán bộ kỹ thuật nêu những giải pháp giúp tôm không bị sốc môi trường.

Mô hình tôm lúa
• 15:11 19/05/2024

Cắt tảo sợi cho ao nuôi đang có tôm

Quản lý chất lượng nước là một yếu tố quan trọng không thể bỏ qua. Trong môi trường nuôi tôm nước ngọt, nước lợ thì tảo sợi chính là một trong những lo lắng đối với người nuôi. Để tìm ra một phương pháp diệt chúng nhưng vẫn phải an toàn khi ao đang có tôm, cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây cùng Tép Bạc nhé.

Tế bào tảo sợi
• 15:11 19/05/2024