Đặc điểm huyết học và biến đổi mô học ở cá tra bị vàng da

Cá tra bị vàng da là một trong những bệnh gây thiệt hại lớn cho người nuôi ở các tỉnh Đồng Bằng Sông Cửu Long và cho đến nay nguyên nhân gây bệnh vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu. Cá bị bệnh vàng da xuất hiện quanh năm và nhiều nhất ở những tháng có thời tiết lạnh. Cá bị bệnh vàng da thường xuất hiện ở nhiều giai đoạn khác nhau nhưng có nhiều ở cá có trọng lượng khoảng 300-800g.

Dấu hiệu bệnh ở cá tra bị vàng da rất dễ nhận thấy, bên ngoài cơ thể cá có màu vàng nghệ, tập trung ở phần đầu, các vây và lườn bụng. Cá bệnh bơi lờ đờ, phản ứng chậm với tiếng động, tập trung nơi thay nước của ao vào buổi sáng. Bên trong xoang bụng cũng chuyển sang màu vàng có chứa dịch, mỡ vàng, gan thường sậm màu từ vàng nâu đến xanh, túi mật trương to chứa dịch mật xanh đen, thận sưng to mềm nhũn, tỳ tạng sưng to sậm đen. Ngoài ra, có một số trường hợp ruột cá bệnh thường lồng đoạn ruột trước vào đoạn ruột sau và không có thức ăn.

Quan sát tế bào hồng cầu trong máu cá tra có dạng hình oval hay elip và nhân hình tròn ở giữa nhưng đa số hồng cầu ở cá bệnh có hiện tượng thoái hoá mất cấu trúc không còn tế bào chất chỉ thấy nhân tế bào. Số lượng hồng cầu ở cá bệnh vàng da giảm còn 10-20% so với cá khoẻ. Số lượng tổng bạch cầu ở cá bệnh không khác ở các khoẻ tuy nhiên bạch cầu đơn nhân và bạch cầu trung tính ở cá bị vàng da tăng lên.

Nhìn chung, các biến đổi mô học ở cá bị vàng da khá giống với một số loại bệnh khác như bệnh mủ gan, bệnh xuất huyết, bệnh phù mắt trên cá tra. Cấu trúc vi thể của gan cá gồm tế bào hình đa giác có nhân hình cầu sắp xếp theo hướng lan toả từ tĩnh mạch trung tâm. Giữa những tế bào gan có xoang mao mạch chứa hồng cầu. Gan có các tĩnh mạch, động mạch, ống dẫn mật, các trung tâm đại thực bào sắc tố, các đảo tụy. Cá bị vàng da có hiện tượng xung huyết ở các mạch máu và xuất huyết trong tổ chức mô. Ngoài ra, còn tìm thấy nhiều vùng tế bào bị mất cấu trúc, hoại tử và xuất hiện dịch viêm. Các hiện tượng này làm cho tổ chức gan bị sưng to.

Thận là một trong những cơ quan nhạy cảm với tác nhân gây bệnh vì đây là cơ quan tạo máu và là cơ quan bài tiết chủ yếu của cá. Thận sau của cá tra có cấu tạo bởi tiểu cầu thận, các ống dẫn, ống thận, các mạch máu. Cấu trúc thận cá tra bị bệnh vàng da dưới kính hiển vi cho thấy có nhiều biến đổi trên các ống thận, tiểu cầu thận và mô kẽ. Hiện tượng xung huyết trong hệ thống mạch máu được tìm thấy rất thường xuyên. Ngoài ra, hiện tượng xuất huyết ống thận và các mô kẽ cũng xảy ra phổ biến. Các quản cầu thận cũng bị xung huyết làm cho hệ thống ống mạch bị sưng và tiểu cầu thận sưng to. Những biến đổi này làm ảnh hưởng đến chức năng của thận, làm thận suy giảm bài tiết các chất thải của quá trình trao đổi chất gây tích tụ các sản phẩm thải của quá trình biến dưỡng gây độc cho cơ thể, mô tạo máu cũng bị hủy hoại làm lượng máu trong cơ thể giảm sút do không có máu thay thế.

mo ca tra bi vang da

Tỳ tạng được bao bọc bởi lớp tế bào biểu mô lát đơn và mô liên kết. Thành phần chính của tỳ tạng là tủy trắng và tủy đỏ. Tủy đỏ bắt màu đậm hơn tủy trắng khi nhuộm hematoxyline và eosin. Tủy đỏ tạo thành mạng lưới bao quanh tủy trắng. Ngoài tủy đỏ và tủy trắng, tỳ tạng có sự hiện diện của trung tâm đại thực bào sắc tố có màu vàng nâu hoặc nâu đen. Cùng với gan và thận, tỳ tạng của cá tra bị bệnh vàng da cũng xuất hiện nhiều biến đổi. Trên tỳ tạng cũng tìm thấy xung huyết mạch máu và xuất huyết tổ chức mô. Tế bào trong mô liên kết có cấu trúc lỏng lẻo và rất khó phân biệt tủy đỏ và tủy trắng. Nguyên nhân này có thể do tế bào máu bị hoại tử kết hợp với hiện tượng xuất huyết tạo nên vùng bắt màu hồng của Eosin. Một điểm đáng chú ý trên tỳ tạng là sự xuất hiện của các trung tâm đại thực bào sắc tố nhiều hơn so với mức bình thường. Đây là điểm hoàn toàn trái ngược với một số bệnh khác như là bệnh phù mắt của cá tra và bệnh do vi khuẩn AeromonasVibrio số lượng trung tâm đại thực bào giảm thấp.

UV Việt Nam
Đăng ngày 21/02/2012
Ths. Đặng Thụy Mai Thy
Kỹ thuật

Tổng quan về công nghệ MBBR trong nuôi trồng thủy sản

MBBR là Moving Bed Biofilm Reactor, hứa hẹn là công nghệ xử lý nước thải ưu việt trong nuôi trồng thủy sản.

công nghệ MBBR
• 18:17 25/09/2021

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP không chỉ loại bỏ hiệu quả nồng độ Ammonium mà còn xử lý đến 90% chất hữu cơ.

Chế biến cá tra
• 07:00 22/04/2020

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản bằng cảm biến nano

Sử dụng được cả trên bờ, dưới nước để quan trắc chất lượng nước, hệ thống cảm biến nano do Viện Công nghệ nano (INT) thuộc Đại học Quốc gia TPHCM nghiên cứu giúp người nuôi trồng thủy sản yên tâm khi chất lượng nước nuôi được cảnh báo tự động kịp thời khi có sự cố.

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản
• 14:35 05/02/2020

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ

Quản lý môi trường ao nuôi tôm nước lợ là khâu quan trọng, đòi hỏi người nuôi có sự hiểu biết cần thiết về mối quan hệ giữa các yếu tố môi trường và biến động của chúng.Từ đó, có biện pháp điều chỉnh phù hợp, giảm nguy cơ thiệt hại, góp phần vào thành công của vụ nuôi.

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ
• 08:46 30/10/2019

Giải pháp can thiệp hóa chất trong nuôi trồng thủy hải sản

Sự phát triển nhanh chóng đi kèm với việc lạm dụng hóa chất và kháng sinh trong quá trình nuôi đã tạo ra nhiều hệ lụy. Đây là thách thức lớn đối với mục tiêu phát triển bền vững và giữ vững uy tín trên thị trường quốc tế.

khu nuôi tôm cá
• 12:00 28/02/2026

Phương pháp gây màu nước tự nhiên bền vững trong nuôi trồng thủy hải sản

Hiện nay, nhiều hộ nuôi vẫn dựa vào hóa chất để xử lý, dẫn đến rủi ro về môi trường và sức khỏe vật nuôi. Hiện nay, xu hướng gây màu nước bằng nguyên liệu tự nhiên đang được khuyến khích, vừa đảm bảo hiệu quả, vừa hướng tới phát triển bền vững.

màu nước ao nuôi
• 00:00 26/02/2026

Lộ trình sử dụng thức ăn hiệu quả cho tôm

Hình dạng thức ăn tưởng chừng đơn giản nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bắt mồi, tiêu hóa và tốc độ tăng trưởng của tôm. Việc lựa chọn đúng dạng thức ăn cho từng giai đoạn không chỉ giúp tối ưu hiệu quả dinh dưỡng mà còn góp phần duy trì môi trường ao nuôi ổn định.

cho tôm ăn
• 00:00 25/02/2026

Vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp: Khác nhau ở đâu và vì sao không nên dùng lẫn?

Vôi là vật tư quen thuộc trong nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, nhưng việc nhầm lẫn giữa vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp vẫn diễn ra phổ biến. Sử dụng sai loại không chỉ làm giảm hiệu quả cải tạo môi trường mà còn tiềm ẩn rủi ro cho cây trồng, vật nuôi.

vôi nuôi tôm
• 00:00 23/02/2026

Hàng trăm người lao xuống ao bắt cá sau hiệu lệnh

Hội nơm cá đầu Xuân năm 2026 tại Nghệ An thu hút hàng trăm người tham gia, tạo nên khung cảnh sôi động khi mọi người đồng loạt lao xuống ao bắt cá theo hiệu lệnh, với quy định chỉ được dùng tay không hoặc nơm.

bắt cá
• 10:19 05/03/2026

Xây dựng nghề cá bền vững

Khu vực phía đông Thành phố Hồ Chí Minh đang là một trong những trung tâm nghề cá lớn của cả nước với hàng nghìn tàu khai thác, hệ thống chế biến quy mô lớn và kim ngạch xuất khẩu hàng trăm triệu USD mỗi năm. Tuy nhiên, để phát triển tương xứng tiềm năng và hướng tới một trung tâm nghề cá hiện đại, thông minh, yêu cầu tái cấu trúc toàn diện đang đặt ra cấp thiết.

nghề cá
• 10:19 05/03/2026

Đánh bắt ở vùng biển nước ngoài, một tàu cá An Giang bị xử lý

Một tàu cá mang số hiệu KG 92574-TS của ngư dân An Giang vừa bị lực lượng Cảnh sát biển phát hiện, ngăn chặn kịp thời khi có dấu hiệu xâm phạm vùng biển nước ngoài để khai thác trái phép, trong bối cảnh công tác chống khai thác IUU đang được siết chặt.

tàu cá
• 10:19 05/03/2026

Góc nhìn đầu tư 2026: Ngành thủy sản tăng trưởng đạt đỉnh, động lực mới ở đâu?

Năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam lập kỷ lục 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tăng trưởng đang dịch chuyển từ mở rộng sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng và khả năng thích ứng chính sách, khiến năm 2026 nhiều khả năng sẽ là giai đoạn phân hóa mạnh giữa các doanh nghiệp thay vì tăng đồng đều toàn ngành.

đánh bắt cá
• 10:19 05/03/2026

Cô Tô khởi động Lễ hội Mở cửa biển 2026

Những ngày đầu xuân năm 2026, đặc khu Cô Tô (Quảng Ninh) sẽ tổ chức Lễ hội Mở cửa biển – một sự kiện văn hóa tâm linh quan trọng của ngư dân vùng đảo. Không chỉ là nghi thức khởi đầu mùa đánh bắt, lễ hội còn là dịp để cộng đồng bày tỏ lòng tri ân tiền nhân, cầu mong mưa thuận gió hòa, biển lặng sóng êm, tôm cá đầy khoang và một năm làm ăn thuận lợi.

lễ hội mở cửa biển
• 10:19 05/03/2026
Some text some message..